1. උද්දෙසො

209. පුරිමනිදානං. ‘‘තයොමෙ, භික්ඛවෙ, විමොක්ඛා. කතමෙ තයො? සුඤ්ඤතො විමොක්ඛො, අනිමිත්තො විමොක්ඛො, අප්පණිහිතො විමොක්ඛො – ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, තයො විමොක්ඛා.

‘‘අපි ච, අට්ඨසට්ඨි විමොක්ඛා – සුඤ්ඤතො විමොක්ඛො, අනිමිත්තො විමොක්ඛො, අප්පණිහිතො විමොක්ඛො; අජ්ඣත්තවුට්ඨානො විමොක්ඛො, බහිද්ධාවුට්ඨානො විමොක්ඛො, දුභතො වුට්ඨානො විමොක්ඛො; අජ්ඣත්තවුට්ඨානා චත්තාරො විමොක්ඛා, බහිද්ධාවුට්ඨානා චත්තාරො විමොක්ඛා, දුභතො වුට්ඨානා චත්තාරො විමොක්ඛා; අජ්ඣත්තවුට්ඨානානං අනුලොමා චත්තාරො විමොක්ඛා, බහිද්ධාවුට්ඨානානං අනුලොමා චත්තාරො විමොක්ඛා, දුභතො වුට්ඨානානං අනුලොමා චත්තාරො විමොක්ඛා; අජ්ඣත්තවුට්ඨානපටිප්පස්සද්ධී [අජ්ඣත්තවුට්ඨානා පටිප්පස්සද්ධී (ස්‍යා.)] චත්තාරො විමොක්ඛා, බහිද්ධාවුට්ඨානපටිප්පස්සද්ධී චත්තාරො විමොක්ඛා, දුභතො වුට්ඨානපටිප්පස්සද්ධී චත්තාරො විමොක්ඛා; රූපී රූපානි පස්සතීති විමොක්ඛො, අජ්ඣත්තං අරූපසඤ්ඤී බහිද්ධා රූපානි පස්සතීති විමොක්ඛො, සුභං තෙව අධිමුත්තො හොතීති විමොක්ඛො; ආකාසානඤ්චායතනසමාපත්ති විමොක්ඛො, විඤ්ඤාණඤ්චායතනසමාපත්ති විමොක්ඛො, ආකිඤ්චඤ්ඤායතනසමාපත්ති විමොක්ඛො; නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනසමාපත්ති විමොක්ඛො, සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධසමාපත්ති විමොක්ඛො; සමයවිමොක්ඛො, අසමයවිමොක්ඛො; සාමයිකො විමොක්ඛො, අසාමයිකො විමොක්ඛො; කුප්පො විමොක්ඛො, අකුප්පො විමොක්ඛො; ලොකියො විමොක්ඛො, ලොකුත්තරො විමොක්ඛො; සාසවො විමොක්ඛො, අනාසවො විමොක්ඛො; සාමිසො විමොක්ඛො, නිරාමිසො විමොක්ඛො; නිරාමිසානිරාමිසතරො විමොක්ඛො, පණිහිතො විමොක්ඛො, අප්පණිහිතො විමොක්ඛො, පණිහිතප්පටිප්පස්සද්ධි විමොක්ඛො; සඤ්ඤුත්තො විමොක්ඛො, විසඤ්ඤුත්තො විමොක්ඛො; එකත්තවිමොක්ඛො, නානත්තවිමොක්ඛො, සඤ්ඤාවිමොක්ඛො, ඤාණවිමොක්ඛො; සීතිසියාවිමොක්ඛො [සීතීසියාවිමොක්ඛො (සී. අට්ඨ.)], ඣානවිමොක්ඛො, අනුපාදාචිත්තස්ස විමොක්ඛො’’.