71. මහාකරුණාඤාණනිද්දෙසො

117. කතමං තථාගතස්ස මහාකරුණාසමාපත්තියා ඤාණං? බහුකෙහි ආකාරෙහි පස්සන්තානං බුද්ධානං භගවන්තානං සත්තෙසු මහාකරුණා ඔක්කමති. ආදිත්තො ලොකසන්නිවාසොති – පස්සන්තානං බුද්ධානං භගවන්තානං සත්තෙසු මහාකරුණා ඔක්කමති. උය්‍යුත්තො ලොකසන්නිවාසොති – පස්සන්තානං බුද්ධානං භගවන්තානං සත්තෙසු මහාකරුණා ඔක්කමති. පයාතො ලොකසන්නිවාසොති – පස්සන්තානං බුද්ධානං භගවන්තානං සත්තෙසු මහාකරුණා ඔක්කමති. කුම්මග්ගප්පටිපන්නො [කුම්මග්ගං පටිපන්නො (ස්‍යා.)] ලොකසන්නිවාසොති – පස්සන්තානං බුද්ධානං භගවන්තානං සත්තෙසු මහාකරුණා ඔක්කමති. උපනීයති ලොකො අද්ධුවොති – පස්සන්තානං බුද්ධානං භගවන්තානං සත්තෙසු මහාකරුණා ඔක්කමති. අතාණො [අත්තාණො (ස්‍යා.)] ලොකො අනභිස්සරොති – පස්සන්තානං බුද්ධානං භගවන්තානං සත්තෙසු මහාකරුණා ඔක්කමති. අස්සකො ලොකො, සබ්බං පහාය ගමනීයන්ති – පස්සන්තානං බුද්ධානං භගවන්තානං සත්තෙසු මහාකරුණා ඔක්කමති. ඌනො ලොකො අතීතො තණ්හාදාසොති – පස්සන්තානං බුද්ධානං භගවන්තානං සත්තෙසු මහාකරුණා ඔක්කමති. අතායනො ලොකසන්නිවාසොති – පස්සන්තානං…පෙ… අලෙණො ලොකසන්නිවාසොති – පස්සන්තානං …පෙ… අසරණො ලොකසන්නිවාසොති – පස්සන්තානං…පෙ… අසරණීභූතො ලොකසන්නිවාසොති – පස්සන්තානං…පෙ….

උද්ධතො ලොකො අවූපසන්තොති – පස්සන්තානං…පෙ… සසල්ලො ලොකසන්නිවාසො, විද්ධො පුථුසල්ලෙහි; තස්ස නත්ථඤ්ඤො කොචි සල්ලානං උද්ධතා, අඤ්ඤත්‍ර මයාති – පස්සන්තානං…පෙ… අවිජ්ජන්ධකාරාවරණො ලොකසන්නිවාසො අණ්ඩභූතො කිලෙසපඤ්ජරපක්ඛිත්තො; තස්ස නත්ථඤ්ඤො කොචි ආලොකං දස්සෙතා, අඤ්ඤත්‍ර මයාති – පස්සන්තානං…පෙ… අවිජ්ජාගතො ලොකසන්නිවාසො අණ්ඩභූතො පරියොනද්ධො තන්තාකුලකජාතො [තන්තාකුලජාතො (ස්‍යා.)] කුලාගණ්ඩිකජාතො [ගුළාගුණ්ඨිකජාතො (ස්‍යා.), ගුලාගුණ්ඩිකජාතො (ක. සී. අට්ඨ.) දී. නි. 2.95 පස්සිතබ්බා] මුඤ්ජපබ්බජභූතො අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං සංසාරං නාතිවත්තතීති – පස්සන්තානං…පෙ… අවිජ්ජාවිසදොසසංලිත්තො ලොකසන්නිවාසො කිලෙසකලලීභූතොති – පස්සන්තානං…පෙ… රාගදොසමොහජටාජටිතො ලොකසන්නිවාසො; තස්ස නත්ථඤ්ඤො කොචි ජටං විජටෙතා, අඤ්ඤත්‍ර මයාති – පස්සන්තානං…පෙ….

තණ්හාසඞ්ඝාටපටිමුක්කො ලොකසන්නිවාසොති – පස්සන්තානං…පෙ… තණ්හාජාලෙන ඔත්ථටො [ඔත්ථතො (ක.)] ලොකසන්නිවාසොති – පස්සන්තානං…පෙ… තණ්හාසොතෙන වුය්හති ලොකසන්නිවාසොති – පස්සන්තානං…පෙ… තණ්හාසඤ්ඤොජනෙන සඤ්ඤුත්තො ලොකසන්නිවාසොති – පස්සන්තානං…පෙ… තණ්හානුසයෙන අනුසටො ලොකසන්නිවාසොති – පස්සන්තානං…පෙ… තණ්හාසන්තාපෙන සන්තප්පති ලොකසන්නිවාසොති – පස්සන්තානං…පෙ… තණ්හාපරිළාහෙන පරිඩය්හති ලොකසන්නිවාසොති – පස්සන්තානං…පෙ….

දිට්ඨිසඞ්ඝාටපටිමුක්කො ලොකසන්නිවාසොති – පස්සන්තානං…පෙ… දිට්ඨිජාලෙන ඔත්ථටො ලොකසන්නිවාසොති – පස්සන්තානං…පෙ… දිට්ඨිසොතෙන වුය්හති ලොකසන්නිවාසොති – පස්සන්තානං…පෙ… දිට්ඨිසඤ්ඤොජනෙන සඤ්ඤුත්තො ලොකසන්නිවාසොති – පස්සන්තානං…පෙ… දිට්ඨානුසයෙන අනුසටො ලොකසන්නිවාසොති – පස්සන්තානං…පෙ… දිට්ඨිසන්තාපෙන සන්තප්පති ලොකසන්නිවාසොති – පස්සන්තානං…පෙ… දිට්ඨිපරිළාහෙන පරිඩය්හති ලොකසන්නිවාසොති – පස්සන්තානං…පෙ….

ජාතියා අනුගතො ලොකසන්නිවාසොති – පස්සන්තානං…පෙ… ජරාය අනුසටො ලොකසන්නිවාසොති – පස්සන්තානං…පෙ… බ්‍යාධිනා අභිභූතො ලොකසන්නිවාසොති – පස්සන්තානං …පෙ… මරණෙන අබ්භාහතො ලොකසන්නිවාසොති – පස්සන්තානං…පෙ… දුක්ඛෙ පතිට්ඨිතො ලොකසන්නිවාසොති – පස්සන්තානං…පෙ….

තණ්හාය උඩ්ඩිතො ලොකසන්නිවාසොති – පස්සන්තානං…පෙ… ජරාපාකාරපරික්ඛිත්තො ලොකසන්නිවාසොති – පස්සන්තානං…පෙ… මච්චුපාසෙන පරික්ඛිත්තො ලොකසන්නිවාසොති – පස්සන්තානං…පෙ… මහාබන්ධනබන්ධො ලොකසන්නිවාසො – රාගබන්ධනෙන දොසබන්ධනෙන මොහබන්ධනෙන මානබන්ධනෙන දිට්ඨිබන්ධනෙන කිලෙසබන්ධනෙන දුච්චරිතබන්ධනෙන; තස්ස නත්ථඤ්ඤො කොචි බන්ධනං මොචෙතා, අඤ්ඤත්‍ර මයාති – පස්සන්තානං…පෙ… මහාසම්බාධප්පටිපන්නො ලොකසන්නිවාසො; තස්ස නත්ථඤ්ඤො කොචි ඔකාසං දස්සෙතා, අඤ්ඤත්‍ර මයාති – පස්සන්තානං… මහාපලිබොධෙන පලිබුද්ධො ලොකසන්නිවාසො; තස්ස නත්ථඤ්ඤො කොචි පලිබොධං ඡෙතා, අඤ්ඤත්‍ර මයාති – පස්සන්තානං…පෙ… මහාපපාතෙ පතිතො ලොකසන්නිවාසො; තස්ස නත්ථඤ්ඤො කොචි පපාතා උද්ධතා, අඤ්ඤත්‍ර මයාති – පස්සන්තානං…පෙ… මහාකන්තාරප්පටිපන්නො ලොකසන්නිවාසො; තස්ස නත්ථඤ්ඤො කොචි කන්තාරං තාරෙතා, අඤ්ඤත්‍ර මයාති – පස්සන්තානං…පෙ… මහාසංසාරප්පටිපන්නො ලොකසන්නිවාසො; තස්ස නත්ථඤ්ඤො කොචි සංසාරා මොචෙතා, අඤ්ඤත්‍ර මයාති – පස්සන්තානං…පෙ… මහාවිදුග්ගෙ සම්පරිවත්තති ලොකසන්නිවාසො; තස්ස නත්ථඤ්ඤො කොචි විදුග්ගා උද්ධතා, අඤ්ඤත්‍ර මයාති – පස්සන්තානං…පෙ… මහාපලිපෙ [මහාපල්ලෙපෙ (ස්‍යා.)] පලිපන්නො ලොකසන්නිවාසො; තස්ස නත්ථඤ්ඤො කොචි පලිපා උද්ධතා, අඤ්ඤත්‍ර මයාති – පස්සන්තානං…පෙ….

අබ්භාහතො ලොකසන්නිවාසොති – පස්සන්තානං…පෙ… ආදිත්තො ලොකසන්නිවාසො – රාගග්ගිනා දොසග්ගිනා මොහග්ගිනා ජාතියා ජරාය මරණෙන සොකෙහි පරිදෙවෙහි දුක්ඛෙහි දොමනස්සෙහි උපායාසෙහි; තස්ස නත්ථඤ්ඤො කොචි නිබ්බාපෙතා, අඤ්ඤත්‍ර මයාති – පස්සන්තානං…පෙ… උන්නීතකො ලොකසන්නිවාසො හඤ්ඤති නිච්චමතාණො පත්තදණ්ඩො තක්කරොති – පස්සන්තානං…පෙ… වජ්ජබන්ධනබද්ධො ලොකසන්නිවාසො ආඝාතනපච්චුපට්ඨිතො; තස්ස නත්ථඤ්ඤො කොචි බන්ධනං මොචෙතා, අඤ්ඤත්‍ර මයාති – පස්සන්තානං…පෙ… අනාථො ලොකසන්නිවාසො පරමකාරුඤ්ඤප්පත්තො; තස්ස නත්ථඤ්ඤො කොචි තායෙතා, අඤ්ඤත්‍ර මයාති – පස්සන්තානං…පෙ… දුක්ඛාභිතුන්නො [දුක්ඛාභිතුණ්ණො (ක.)] ලොකසන්නිවාසො චිරරත්තං පීළිතොති – පස්සන්තානං…පෙ… ගධිතො ලොකසන්නිවාසො නිච්චං පිපාසිතොති – පස්සන්තානං…පෙ….

අන්ධො ලොකසන්නිවාසො අචක්ඛුකොති – පස්සන්තානං…පෙ… හතනෙත්තො ලොකසන්නිවාසො අපරිණායකොති – පස්සන්තානං…පෙ… විපථපක්ඛන්දො [විපථං පක්ඛන්තො (ස්‍යා.)] ලොකසන්නිවාසො අඤ්ජසාපරද්ධො; තස්ස නත්ථඤ්ඤො කොචි අරියපථං ආනෙතා, අඤ්ඤත්‍ර මයාති – පස්සන්තානං…පෙ… මහොඝපක්ඛන්දො ලොකසන්නිවාසො; තස්ස නත්ථඤ්ඤො කොචි ඔඝා උද්ධතා, අඤ්ඤත්‍ර මයාති – පස්සන්තානං…පෙ….

118. ද්වීහි දිට්ඨිගතෙහි පරියුට්ඨිතො ලොකසන්නිවාසොති – පස්සන්තානං…පෙ… තීහි දුච්චරිතෙහි විප්පටිපන්නො ලොකසන්නිවාසොති – පස්සන්තානං…පෙ… චතූහි යොගෙහි යුත්තො ලොකසන්නිවාසො චතුයොගයොජිතොති – පස්සන්තානං…පෙ… චතූහි ගන්ථෙහි [ගණ්ඨෙහි (ස්‍යා.)] ගන්ථිතො ලොකසන්නිවාසොති – පස්සන්තානං…පෙ… චතූහි උපාදානෙහි උපාදියති ලොකසන්නිවාසොති – පස්සන්තානං…පෙ… පඤ්චගතිසමාරුළ්හො ලොකසන්නිවාසොති – පස්සන්තානං…පෙ… පඤ්චහි කාමගුණෙහි රජ්ජති ලොකසන්නිවාසොති – පස්සන්තානං…පෙ… පඤ්චහි නීවරණෙහි ඔත්ථටො ලොකසන්නිවාසොති – පස්සන්තානං…පෙ… ඡහි විවාදමූලෙහි විවදති ලොකසන්නිවාසොති – පස්සන්තානං…පෙ… ඡහි තණ්හාකායෙහි රජ්ජති ලොකසන්නිවාසොති – පස්සන්තානං…පෙ… ඡහි දිට්ඨිගතෙහි පරියුට්ඨිතො ලොකසන්නිවාසොති – පස්සන්තානං …පෙ… සත්තහි අනුසයෙහි අනුසටො ලොකසන්නිවාසොති – පස්සන්තානං…පෙ… සත්තහි සඤ්ඤොජනෙහි සඤ්ඤුත්තො ලොකසන්නිවාසොති – පස්සන්තානං…පෙ… සත්තහි මානෙහි උන්නතො [උණ්ණතො (ස්‍යා. ක.)] ලොකසන්නිවාසොති – පස්සන්තානං…පෙ… අට්ඨහි ලොකධම්මෙහි සම්පරිවත්තති ලොකසන්නිවාසොති – පස්සන්තානං…පෙ… අට්ඨහි මිච්ඡත්තෙහි නිය්‍යාතො ලොකසන්නිවාසොති – පස්සන්තානං…පෙ… අට්ඨහි පුරිසදොසෙහි දුස්සති ලොකසන්නිවාසොති – පස්සන්තානං…පෙ… නවහි ආඝාතවත්ථූහි ආඝාතිතො ලොකසන්නිවාසොති – පස්සන්තානං …පෙ… නවවිධමානෙහි උන්නතො ලොකසන්නිවාසොති – පස්සන්තානං…පෙ… නවහි තණ්හාමූලකෙහි ධම්මෙහි රජ්ජති ලොකසන්නිවාසොති – පස්සන්තානං…පෙ… දසහි කිලෙසවත්ථූහි කිලිස්සති ලොකසන්නිවාසොති – පස්සන්තානං…පෙ… දසහි ආඝාතවත්ථූහි ආඝාතිතො ලොකසන්නිවාසොති – පස්සන්තානං…පෙ… දසහි අකුසලකම්මපථෙහි සමන්නාගතො ලොකසන්නිවාසොති – පස්සන්තානං…පෙ… දසහි සඤ්ඤොජනෙහි සඤ්ඤුත්තො ලොකසන්නිවාසොති – පස්සන්තානං…පෙ… දසහි මිච්ඡත්තෙහි නිය්‍යාතො ලොකසන්නිවාසොති – පස්සන්තානං…පෙ… දසවත්ථුකාය මිච්ඡාදිට්ඨියා සමන්නාගතො ලොකසන්නිවාසොති – පස්සන්තානං…පෙ… දසවත්ථුකාය අන්තග්ගාහිකාය දිට්ඨියා සමන්නාගතො ලොකසන්නිවාසොති – පස්සන්තානං…පෙ… අට්ඨසතතණ්හාපපඤ්චසතෙහි පපඤ්චිතො ලොකසන්නිවාසොති – පස්සන්තානං බුද්ධානං භගවන්තානං සත්තෙසු මහාකරුණා ඔක්කමති. ද්වාසට්ඨියා දිට්ඨිගතෙහි පරියුට්ඨිතො ලොකසන්නිවාසොති – පස්සන්තානං බුද්ධානං භගවන්තානං සත්තෙසු මහාකරුණා ඔක්කමති.

අහඤ්චම්හි තිණ්ණො, ලොකො ච අතිණ්ණො අහං චම්හි මුත්තො, ලොකො ච අමුත්තො; අහඤ්චම්හි දන්තො, ලොකො ච අදන්තො; අහං චම්හි සන්තො, ලොකො ච අසන්තො; අහං චම්හි අස්සත්ථො, ලොකො ච අනස්සත්ථො; අහං චම්හි පරිනිබ්බුතො, ලොකො ච අපරිනිබ්බුතො; පහොමි ඛ්වාහං තිණ්ණො තාරෙතුං, මුත්තො මොචෙතුං, දන්තො දමෙතුං, සන්තො සමෙතුං, අස්සත්ථො අස්සාසෙතුං, පරිනිබ්බුතො පරෙ ච පරිනිබ්බාපෙතුන්ති – පස්සන්තානං බුද්ධානං භගවන්තානං සත්තෙසු මහාකරුණා ඔක්කමති. ඉදං තථාගතස්ස මහාකරුණාසමාපත්තියා ඤාණං.

මහාකරුණාඤාණනිද්දෙසො එකසත්තතිමො.