උපවාණත්ථෙරො

200. තෙන ඛො පන සමයෙන ආයස්මා උපවාණො භගවතො පුරතො ඨිතො හොති භගවන්තං බීජයමානො. අථ ඛො භගවා ආයස්මන්තං උපවාණං අපසාරෙසි – ‘‘අපෙහි, භික්ඛු, මා මෙ පුරතො අට්ඨාසී’’ති. අථ ඛො ආයස්මතො ආනන්දස්ස එතදහොසි – ‘‘අයං ඛො ආයස්මා උපවාණො දීඝරත්තං භගවතො උපට්ඨාකො සන්තිකාවචරො සමීපචාරී. අථ ච පන භගවා පච්ඡිමෙ කාලෙ ආයස්මන්තං උපවාණං අපසාරෙති – ‘අපෙහි භික්ඛු, මා මෙ පුරතො අට්ඨාසී’ති. කො නු ඛො හෙතු, කො පච්චයො, යං භගවා ආයස්මන්තං උපවාණං අපසාරෙති – ‘අපෙහි, භික්ඛු, මා මෙ පුරතො අට්ඨාසී’ති? අථ ඛො ආයස්මා ආනන්දො භගවන්තං එතදවොච – ‘අයං, භන්තෙ, ආයස්මා උපවාණො දීඝරත්තං භගවතො උපට්ඨාකො සන්තිකාවචරො සමීපචාරී. අථ ච පන භගවා පච්ඡිමෙ කාලෙ ආයස්මන්තං උපවාණං අපසාරෙති – ‘‘අපෙහි, භික්ඛු, මා මෙ පුරතො අට්ඨාසී’’ති. කො නු ඛො, භන්තෙ, හෙතු, කො පච්චයො, යං භගවා ආයස්මන්තං උපවාණං අපසාරෙති – ‘‘අපෙහි, භික්ඛු, මා මෙ පුරතො අට්ඨාසී’’ති? ‘‘යෙභුය්‍යෙන, ආනන්ද, දසසු ලොකධාතූසු දෙවතා සන්නිපතිතා තථාගතං දස්සනාය. යාවතා, ආනන්ද, කුසිනාරා උපවත්තනං මල්ලානං සාලවනං සමන්තතො ද්වාදස යොජනානි, නත්ථි සො පදෙසො වාලග්ගකොටිනිතුදනමත්තොපි මහෙසක්ඛාහි දෙවතාහි අප්ඵුටො. දෙවතා, ආනන්ද, උජ්ඣායන්ති – ‘දූරා ච වතම්හ ආගතා තථාගතං දස්සනාය. කදාචි කරහචි තථාගතා ලොකෙ උප්පජ්ජන්ති අරහන්තො සම්මාසම්බුද්ධා. අජ්ජෙව රත්තියා පච්ඡිමෙ යාමෙ තථාගතස්ස පරිනිබ්බානං භවිස්සති. අයඤ්ච මහෙසක්ඛො භික්ඛු භගවතො පුරතො ඨිතො ඔවාරෙන්තො, න මයං ලභාම පච්ඡිමෙ කාලෙ තථාගතං දස්සනායා’’’ති.

201. ‘‘කථංභූතා පන, භන්තෙ, භගවා දෙවතා මනසිකරොතී’’ති [මනසි කරොන්තීති (ස්‍යා. ක.)]? ‘‘සන්තානන්ද, දෙවතා ආකාසෙ පථවීසඤ්ඤිනියො කෙසෙ පකිරිය කන්දන්ති, බාහා පග්ගය්හ කන්දන්ති, ඡින්නපාතං පපතන්ති [ඡින්නංපාදංවිය පපතන්ති (ස්‍යා.)], ආවට්ටන්ති, විවට්ටන්ති – ‘අතිඛිප්පං භගවා පරිනිබ්බායිස්සති, අතිඛිප්පං සුගතො පරිනිබ්බායිස්සති, අතිඛිප්පං චක්ඛුං [චක්ඛුමා (ස්‍යා. ක.)] ලොකෙ අන්තරධංආයිස්සතී’ති.

‘‘සන්තානන්ද, දෙවතා පථවියං පථවීසඤ්ඤිනියො කෙසෙ පකිරිය කන්දන්ති, බාහා පග්ගය්හ කන්දන්ති, ඡින්නපාතං පපතන්ති, ආවට්ටන්ති, විවට්ටන්ති – ‘අතිඛිප්පං භගවා පරිනිබ්බායිස්සති, අතිඛිප්පං සුගතො පරිනිබ්බායිස්සති, අතිඛිප්පං චක්ඛුං ලොකෙ අන්තරධායිස්සතී’’’ති.

‘‘යා පන තා දෙවතා වීතරාගා, තා සතා සම්පජානා අධිවාසෙන්ති – ‘අනිච්චා සඞ්ඛාරා, තං කුතෙත්ථ ලබ්භා’ති.