5. නිසීදනසන්ථතසික්ඛාපදවණ්ණනා

565. තෙන සමයෙනාති නිසීදනසන්ථතසික්ඛාපදං. තත්ථ ඉච්ඡාමහං භික්ඛවෙති භගවා කිර තං තෙමාසං න කිඤ්චි බොධනෙය්‍යසත්තං අද්දස, තස්මා එවමාහ. එවං සන්තෙපි තන්තිවසෙන ධම්මදෙසනා කත්තබ්බා සියා. යස්මා පනස්ස එතදහොසි – ‘‘මයි ඔකාසං කාරෙත්වා පටිසල්ලීනෙ භික්ඛූ අධම්මිකං කතිකවත්තං කරිස්සන්ති, තං උපසෙනො භින්දිස්සති. අහං තස්ස පසීදිත්වා භික්ඛූනං දස්සනං අනුජානිස්සාමි, තතො මං පස්සිතුකාමා බහූ භික්ඛූ ධුතඞ්ගානි සමාදියිස්සන්ති, අහඤ්ච තෙහි උජ්ඣිතසන්ථතපච්චයා සික්ඛාපදං පඤ්ඤපෙස්සාමී’’ති, තස්මා එවමාහ. එවං බහූනි හි එත්ථ ආනිසංසානීති.

සපරිසො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමීති ථෙරො කිර ‘‘න, භික්ඛවෙ, ඌනදසවස්සෙන උපසම්පාදෙතබ්බො, යො උපසම්පාදෙය්‍ය, ආපත්ති දුක්කටස්සා’’ති (මහාව. 75) ඉමස්මිං ඛන්ධකසික්ඛාපදෙ ‘‘කථඤ්හි නාම ත්වං මොඝපුරිස අඤ්ඤෙහි ඔවදියො අනුසාසියො අඤ්ඤං ඔවදිතුං අනුසාසිතුං මඤ්ඤිස්සසී’’ති එවමාදිනා නයෙන ගරහං ලභිත්වා ‘‘සත්ථා මය්හං පරිසං නිස්සාය ගරහං අදාසි, සො දානාහං භගවන්තං තෙනෙව පුණ්ණචන්දසස්සිරීකෙන සබ්බාකාරපරිපුණ්ණෙන මුඛෙන බ්‍රහ්මඝොසං නිච්ඡාරෙත්වා පරිසංයෙව නිස්සාය සාධුකාරං දාපෙස්සාමී’’ති සුහදයො කුලපුත්තො අතිරෙකයොජනසතං පටික්කමිත්වා පරිසං චිනිත්වා පඤ්චමත්තෙහි භික්ඛුසතෙහි පරිවුතො පුන භගවන්තං උපසඞ්කමන්තො. තෙන වුත්තං – ‘‘සපරිසො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමී’’ති. න හි සක්කා බුද්ධානං අඤ්ඤථා ආරාධෙතුං අඤ්ඤත්‍ර වත්තසම්පත්තියා.

භගවතො අවිදූරෙ නිසින්නොති වත්තසම්පත්තියා පරිසුද්ධභාවෙන නිරාසඞ්කො සීහො විය කඤ්චනපබ්බතස්ස භගවතො අවිදූරෙ නිසින්නො. එතදවොචාති කථාසමුට්ඨාපනත්ථං එතං අවොච. මනාපානි තෙ භික්ඛු පංසුකූලානීති භික්ඛු තව ඉමානි පංසුකූලානි මනාපානි, අත්තනො රුචියා ඛන්තියා ගහිතානීති අත්ථො. න ඛො මෙ, භන්තෙ, මනාපානීති, භන්තෙ න මයා අත්තනො රුචියා ගහිතානි, ගලග්ගාහෙන විය මත්ථකතාළනෙන විය ච ගාහිතොම්හීති දස්සෙති.

පඤ්ඤායිස්සතීති පඤ්ඤාතො අභිඤ්ඤාතො භවිස්සති, තත්ථ සන්දිස්සිස්සතීති වුත්තං හොති. න මයං අපඤ්ඤත්තං පඤ්ඤපෙස්සාමාති මයං සාවකා නාම අපඤ්ඤත්තං න පඤ්ඤපෙස්සාම, බුද්ධවිසයො හි එසො යදිදං ‘‘පාචිත්තියං දුක්කට’’න්තිආදිනා නයෙන අපඤ්ඤත්තසික්ඛාපදපඤ්ඤපනං පඤ්ඤත්තසමුච්ඡින්දනං වා. සමාදායාති තං තං සික්ඛාපදං සමාදියිත්වා, ‘‘සාධු සුට්ඨූ’’ති සම්පටිච්ඡිත්වා යථාපඤ්ඤත්තෙසු සබ්බසික්ඛාපදෙසු සික්ඛිස්සාමාති දස්සෙති. තස්ස ආරද්ධචිත්තො පුනපි ‘‘සාධු සාධූ’’ති සාධුකාරමදාසි.

566. අනුඤ්ඤාතාවුසොති අනුඤ්ඤාතං, ආවුසො. පිහෙන්තාති පිහයන්තා. සන්ථතානි උජ්ඣිත්වාති සන්ථතෙ චතුත්ථචීවරසඤ්ඤිතාය සබ්බසන්ථතානි උජ්ඣිත්වා. ධම්මිං කථං කත්වා භික්ඛූ ආමන්තෙසීති භගවා සන්ථතානි විප්පකිණ්ණානි දිස්වා ‘‘සද්ධාදෙය්‍යවිනිපාතනෙ කාරණං නත්ථි, පරිභොගුපායං නෙසං දස්සෙස්සාමී’’ති ධම්මිං කථං කත්වා භික්ඛූ ආමන්තෙසි.

567. සකිං නිවත්ථම්පි සකිං පාරුතම්පීති සකිං නිසින්නඤ්චෙව නිපන්නඤ්ච. සාමන්තාති එකපස්සතො වට්ටං වා චතුරස්සං වා ඡින්දිත්වා ගහිතට්ඨානං යථා විදත්ථිමත්තං හොති, එවං ගහෙතබ්බං, සන්ථරන්තෙන පන පාළියං වුත්තනයෙනෙව එකදෙසෙ වා සන්ථරිතබ්බං, විජටෙත්වා වා මිස්සකං කත්වා සන්ථරිතබ්බං, එවං ථිරතරං හොතීති. සෙසං උත්තානත්ථමෙව.

සමුට්ඨානාදීනි කිරියාකිරියත්තා ඉමස්ස සික්ඛාපදස්ස ද්වෙභාගසික්ඛාපදසදිසානීති.

ඉමෙසු පන පඤ්චසු සන්ථතෙසු පුරිමානි තීණි විනයකම්මං කත්වා පටිලභිත්වා පරිභුඤ්ජිතුං න වට්ටන්ති, පච්ඡිමානි ද්වෙ වට්ටන්තීති වෙදිතබ්බානීති.

නිසීදනසන්ථතසික්ඛාපදවණ්ණනා නිට්ඨිතා.