10. කයවික්කයසික්ඛාපදවණ්ණනා

593. තෙන සමයෙනාති කයවික්කයසික්ඛාපදං. තත්ථ කති හිපි ත්‍යායන්ති කති තෙ අයං, හිකාරො පනෙත්ථ පදපූරණො, පිකාරො ගරහායං, අයං දුබ්බලසඞ්ඝාටි තව කති දිවසානි භවිස්සතීති අත්ථො. අථ වා කතිහම්පි ත්‍යායන්තිපි පාඨො. තත්ථ කතිහන්ති කති අහානි, කති දිවසානීති වුත්තං හොති. සෙසං වුත්තනයමෙව. කතිහිපි ම්‍යායන්ති ඉදම්පි එතෙනෙව නයෙන වෙදිතබ්බං. ගිහීපි නං ගිහිස්සාති එත්ථ නන්ති නාමත්ථෙ නිපාතො, ගිහී නාම ගිහිස්සාති වුත්තං හොති.

594. නානප්පකාරකන්ති චීවරාදීනං කප්පියභණ්ඩානං වසෙන අනෙකවිධං. තෙනෙවස්ස පදභාජනෙ චීවරං ආදිං කත්වා දසිකසුත්තපරියොසානං කප්පියභණ්ඩමෙව දස්සිතං. අකප්පියභණ්ඩපරිවත්තනඤ්හි කයවික්කයසඞ්ගහං න ගච්ඡති. කයවික්කයන්ති කයඤ්චෙව වික්කයඤ්ච. ‘‘ඉමිනා ඉමං දෙහී’’තිආදිනා හි නයෙන පරස්ස කප්පියභණ්ඩං ගණ්හන්තො කයං සමාපජ්ජති, අත්තනො කප්පියභණ්ඩං දෙන්තො වික්කයං.

595. අජ්ඣාචරතීති අභිභවිත්වා චරති, වීතික්කමවාචං භාසතීති අත්ථො. යතො කයිතඤ්ච හොති වික්කයිතඤ්චාති යදා කයිතඤ්ච හොති පරභණ්ඩං අත්තනො හත්ථගතං කරොන්තෙන, වික්කීතඤ්ච අත්තනො භණ්ඩං පරහත්ථගතං කරොන්තෙන. ‘‘ඉමිනා ඉම’’න්තිආදිවචනානුරූපතො පන පාඨෙ පඨමං අත්තනො භණ්ඩං දස්සිතං.

නිස්සජ්ජිතබ්බන්ති එවං පරස්ස හත්ථතො කයවසෙන ගහිතකප්පියභණ්ඩං නිස්සජ්ජිතබ්බං. අයඤ්හි කයවික්කයො ඨපෙත්වා පඤ්ච සහධම්මිකෙ අවසෙසෙහි ගිහිපබ්බජිතෙහි අන්තමසො මාතාපිතූහිපි සද්ධිං න වට්ටති.

තත්‍රායං විනිච්ඡයො – වත්ථෙන වා වත්ථං හොතු භත්තෙන වා භත්තං, යං කිඤ්චි කප්පියං ‘‘ඉමිනා ඉමං දෙහී’’ති වදති, දුක්කටං. එවං වත්වා මාතුයාපි අත්තනො භණ්ඩං දෙති, දුක්කටං. ‘‘ඉමිනා ඉමං දෙහී’’ති වුත්තො වා ‘‘ඉමං දෙහි, ඉමං තෙ දස්සාමී’’ති වත්වා වා මාතුයාපි භණ්ඩං අත්තනා ගණ්හාති, දුක්කටං. අත්තනො භණ්ඩෙ පරහත්ථං පරභණ්ඩෙ ච අත්තනො හත්ථං සම්පත්තෙ නිස්සග්ගියං. මාතරං පන පිතරං වා ‘‘ඉමං දෙහී’’ති වදතො විඤ්ඤත්ති න හොති. ‘‘ඉමං ගණ්හාහී’’ති වදතො සද්ධාදෙය්‍යවිනිපාතනං න හොති. අඤ්ඤාතකං ‘‘ඉමං දෙහී’’ති වදතො විඤ්ඤත්ති හොති. ‘‘ඉමං ගණ්හාහී’’ති වදතො සද්ධාදෙය්‍යවිනිපාතනං හොති. ‘‘ඉමිනා ඉමං දෙහී’’ති කයවික්කයං ආපජ්ජතො නිස්සග්ගියං. තස්මා කප්පියභණ්ඩං පරිවත්තෙන්තෙන මාතාපිතූහිපි සද්ධිං කයවික්කයං අඤ්ඤාතකෙහි සද්ධිං තිස්සො ආපත්තියො මොචෙන්තෙන පරිවත්තෙතබ්බං.

තත්‍රායං පරිවත්තනවිධි – භික්ඛුස්ස පාථෙය්‍යතණ්ඩුලා හොන්ති, සො අන්තරාමග්ගෙ භත්තහත්ථං පුරිසං දිස්වා ‘‘අම්හාකං තණ්ඩුලා අත්ථි, න ච නො ඉමෙහි අත්ථො, භත්තෙන පන අත්ථො’’ති වදති. පුරිසො තණ්ඩුලෙ ගහෙත්වා භත්තං දෙති, වට්ටති. තිස්සොපි ආපත්තියො න හොන්ති. අන්තමසො නිමිත්තකම්මමත්තම්පි න හොති. කස්මා? මූලස්ස අත්ථිතාය. පරතො ච වුත්තමෙව ‘‘ඉදං අම්හාකං අත්ථි, අම්හාකඤ්ච ඉමිනා ච ඉමිනා ච අත්ථොති භණතී’’ති. යො පන එවං අකත්වා ‘‘ඉමිනා ඉමං දෙහී’’ති පරිවත්තෙති; යථාවත්ථුකමෙව. විඝාසාදං දිස්වා ‘‘ඉමං ඔදනං භුඤ්ජිත්වා, රජනං වා දාරූනි වා ආහරා’’ති වදති, රජනඡල්ලිගණනාය දාරුගණනාය ච නිස්සග්ගියානි හොන්ති. ‘‘ඉමං ඔදනං භුඤ්ජිත්වා ඉදං නාම කරොථා’’ති දන්තකාරාදීහි සිප්පිකෙහි ධමකරණාදීසු තං තං පරික්ඛාරං කාරෙති, රජකෙහි වා වත්ථං ධොවාපෙති; යථාවත්ථුකමෙව. න්හාපිතෙන කෙසෙ ඡින්දාපෙති, කම්මකාරෙහි නවකම්මං කාරෙති; යථාවත්ථුකමෙව. සචෙ පන ‘‘ඉදං භත්තං භුඤ්ජිත්වා ඉදං කරොථා’’ති න වදති ‘‘ඉදං භත්තං භුඤ්ජ භුත්තොසි භුඤ්ජිස්සසි, ඉදං නාම කරොහී’’ති වදති, වට්ටති. එත්ථ ච කිඤ්චාපි වත්ථධොවනෙ වා කෙසච්ඡෙදනෙ වා භූමිසොධනාදිනවකම්මෙ වා පරභණ්ඩං අත්තනො හත්ථගතං නිස්සජ්ජිතබ්බං නාම නත්ථි. මහාඅට්ඨකථායං පන දළ්හං කත්වා වුත්තත්තා න සක්කා එතං පටික්ඛිපිතුං, තස්මා යථා නිස්සග්ගියවත්ථුම්හි පරිභුත්තෙ වා නට්ඨෙ වා පාචිත්තියං දෙසෙති, එවමිධාපි දෙසෙතබ්බං.

596. කයවික්කයෙ කයවික්කයසඤ්ඤීතිආදිම්හි යො කයවික්කයං සමාපජ්ජති, සො තස්මිං කයවික්කයසඤ්ඤී වා භවතු වෙමතිකො වා, න කයවික්කයසඤ්ඤී වා නිස්සග්ගියපාචිත්තියමෙව. චූළත්තිකෙ ද්වීසු පදෙසු දුක්කටමෙවාති එවමත්ථො දට්ඨබ්බො.

597. අග්ඝං පුච්ඡතීති ‘‘අයං තව පත්තො කිං අග්ඝතී’’ති පුච්ඡති. ‘‘ඉදං නාමා’’ති වුත්තෙ පන සචෙ තස්ස කප්පියභණ්ඩං මහග්ඝං හොති, එවඤ්ච නං පටිවදති ‘‘උපාසක, මම ඉදං වත්ථු මහග්ඝං, තව පත්තං අඤ්ඤස්ස දෙහී’’ති. තං සුත්වා ඉතරො ‘‘අඤ්ඤං ථාලකම්පි දස්සාමී’’ති වදති ගණ්හිතුං වට්ටති, ‘‘ඉදං අම්හාකං අත්ථී’’ති වුත්තලක්ඛණෙ පතති. සචෙ සො පත්තො මහග්ඝො, භික්ඛුනො වත්ථු අප්පග්ඝං, පත්තසාමිකො චස්ස අප්පග්ඝභාවං න ජානාති, පත්තො න ගහෙතබ්බො, ‘‘මම වත්ථු අප්පග්ඝ’’න්ති ආචික්ඛිතබ්බං. මහග්ඝභාවං ඤත්වා වඤ්චෙත්වා ගණ්හන්තො හි ගහිතභණ්ඩං අග්ඝාපෙත්වා කාරෙතබ්බතං ආපජ්ජති. සචෙ පත්තසාමිකො ‘‘හොතු, භන්තෙ, සෙසං මම පුඤ්ඤං භවිස්සතී’’ති දෙති, වට්ටති.

කප්පියකාරකස්ස ආචික්ඛතීති යස්ස හත්ථතො භණ්ඩං ගණ්හාති, තං ඨපෙත්වා අඤ්ඤං අන්තමසො තස්ස පුත්තභාතිකම්පි කප්පියකාරකං කත්වා ‘‘ඉමිනා ඉමං නාම ගහෙත්වා දෙහී’’ති ආචික්ඛති. සො චෙ ඡෙකො හොති, පුනප්පුනං අපනෙත්වා විවදිත්වා ගණ්හාති, තුණ්හීභූතෙන ඨාතබ්බං. නො චෙ ඡෙකො හොති, න ජානාති ගහෙතුං, වාණිජකො තං වඤ්චෙති, ‘‘මා ගණ්හා’’ති වත්තබ්බො.

ඉදං අම්හාකන්තිආදිම්හි ‘‘ඉදං පටිග්ගහිතං තෙලං වා සප්පි වා අම්හාකං අත්ථි, අම්හාකඤ්ච අඤ්ඤෙන අප්පටිග්ගහිතකෙන අත්ථො’’ති භණති. සචෙ සො තං ගහෙත්වා අඤ්ඤං දෙති, පඨමං අත්තනො තෙලං න මිනාපෙතබ්බං. කස්මා? නාළියඤ්හි අවසිට්ඨතෙලං හොති, තං පච්ඡා මිනන්තස්ස අප්පටිග්ගහිතකං දූසෙය්‍යාති. සෙසං උත්තානමෙව.

ඡසමුට්ඨානං, කිරියං, නොසඤ්ඤාවිමොක්ඛං, අචිත්තකං, පණ්ණත්තිවජ්ජං, කායකම්මවචීකම්මං, තිචිත්තං, තිවෙදනන්ති.

කයවික්කයසික්ඛාපදවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

නිට්ඨිතො කොසියවග්ගො දුතියො.