4. පුරාණචීවරසික්ඛාපදවණ්ණනා

503-5. තෙන සමයෙනාති පුරාණචීවරසික්ඛාපදං. තත්ථ යාව සත්තමා පිතාමහයුගාති පිතුපිතා පිතාමහො, පිතාමහස්ස යුගං පිතාමහයුගං. යුගන්ති ආයුප්පමාණං වුච්චති. අභිලාප මත්තමෙව චෙතං. අත්ථතො පන පිතාමහොයෙව පිතාමහයුගං. තතො උද්ධං සබ්බෙපි පුබ්බපුරිසා පිතාමහග්ගහණෙනෙව ගහිතා. එවං යාව සත්තමො පුරිසො තාව යා අසම්බද්ධා සා යාව සත්තමා පිතාමහයුගා අසම්බද්ධාති වුච්චති. දෙසනාමුඛමෙව චෙතං. ‘‘මාතිතො වා පිතිතො වා’’තිවචනතො පන පිතාමහයුගම්පි පිතාමහියුගම්පි මාතාමහයුගම්පි මාතාමහියුගම්පි තෙසං භාතුභගිනීභාගිනෙය්‍යපුත්තපපුත්තාදයොපි සබ්බෙ ඉධ සඞ්ගහිතා එවාති වෙදිතබ්බා.

තත්‍රායං විත්ථාරනයො – පිතා පිතුපිතා තස්ස පිතා තස්සාපි පිතාති එවං යාව සත්තමා යුගා, පිතා පිතුමාතා තස්සා පිතා ච මාතා ච භාතා ච භගිනී ච පුත්තා ච ධීතරො චාති එවම්පි උද්ධඤ්ච අධො ච යාව සත්තමා යුගා, පිතා පිතුභාතා පිතුභගිනී පිතුපුත්තා පිතුධීතරො තෙසම්පි පුත්තධීතුපරම්පරාති එවම්පි යාව සත්තමා යුගා, මාතා මාතුමාතා තස්සා මාතා තස්සාපි මාතාති එවම්පි යාව සත්තමා යුගා, මාතා මාතුපිතා තස්ස මාතා ච පිතා ච භාතා ච භගිනී ච පුත්තා ච ධීතරො චාති, එවම්පි උද්ධඤ්ච අධො ච යාව සත්තමා යුගා, මාතා මාතුභාතා මාතුභගිනී මාතුපුත්තා මාතුධීතරො තෙසම්පි පුත්තධීතුපරම්පරාති එවම්පි යාව සත්තමා යුගා, නෙව මාතුසම්බන්ධෙන න පිතුසම්බන්ධෙන සම්බද්ධා, අයං අඤ්ඤාතිකා නාම.

උභතො සඞ්ඝෙති භික්ඛුනිසඞ්ඝෙ ඤත්තිචතුත්ථෙන භික්ඛුසඞ්ඝෙ ඤත්තිචතුත්ථෙනාති අට්ඨවාචිකවිනයකම්මෙන උපසම්පන්නා.

සකිං නිවත්ථම්පි සකිං පාරුතම්පීති රජිත්වා කප්පං කත්වා එකවාරම්පි නිවත්ථං වා පාරුතං වා. අන්තමසො පරිභොගසීසෙන අංසෙ වා මත්ථකෙ වා කත්වා මග්ගං ගතො හොති, උස්සීසකං වා කත්වා නිපන්නො හොති, එතම්පි පුරාණචීවරමෙව. සචෙ පන පච්චත්ථරණස්ස හෙට්ඨා කත්වා නිපජ්ජති, හත්ථෙහි වා උක්ඛිපිත්වා ආකාසෙ විතානං කත්වා සීසෙන අඵුසන්තො ගච්ඡති, අයං පරිභොගො නාම න හොතීති කුරුන්දියං වුත්තං.

ධොතං නිස්සග්ගියන්ති එත්ථ එවං ආණත්තා භික්ඛුනී ධොවනත්ථාය උද්ධනං සජ්ජෙති, දාරූනි සංහරති, අග්ගිං කරොති, උදකං ආහරති යාව නං ධොවිත්වා උක්ඛිපති, තාව භික්ඛුනියා පයොගෙ පයොගෙ භික්ඛුස්ස දුක්කටං. ධොවිත්වා උක්ඛිත්තමත්තෙ නිස්සග්ගියං හොති. සචෙ දුද්ධොතන්ති මඤ්ඤමානා පුන සිඤ්චති වා ධොවති වා යාව නිට්ඨානං න ගච්ඡති තාව පයොගෙ පයොගෙ දුක්කටං. එස නයො රජනාකොටනෙසු. රජනදොණියඤ්හි රජනං ආකිරිත්වා යාව සකිං චීවරං රජති, තතො පුබ්බෙ යංකිඤ්චි රජනත්ථාය කරොති, පච්ඡා වා පටිරජති, සබ්බත්ථ පයොගෙ පයොගෙ භික්ඛුස්ස දුක්කටං. එවං ආකොටනෙපි පයොගො වෙදිතබ්බො.

506. අඤ්ඤාතිකාය අඤ්ඤාතිකසඤ්ඤී පුරාණචීවරං ධොවාපෙතීති නො චෙපි ‘‘ඉමං ධොවා’’ති වදති, අථ ඛො ධොවනත්ථාය කායවිකාරං කත්වා හත්ථෙන වා හත්ථෙ දෙති, පාදමූලෙ වා ඨපෙති, උපරි වා ඛිපති, සික්ඛමානාසාමණෙරීසාමණෙරඋපාසකතිත්ථියාදීනං වා හත්ථෙ පෙසෙති, නදීතිත්ථෙ ධොවන්තියා උපචාරෙ වා ඛිපති, අන්තොද්වාදසහත්ථෙ ඔකාසෙ ඨත්වා, ධොවාපිතංයෙව හොති. සචෙ පන උපචාරං මුඤ්චිත්වා ඔරතො ඨපෙති සා චෙ ධොවිත්වා ආනෙති, අනාපත්ති. සික්ඛමානාය වා සාමණෙරියා වා උපාසිකාය වා හත්ථෙ ධොවනත්ථාය දෙති, සා චෙ උපසම්පජ්ජිත්වා ධොවති, ආපත්තියෙව. උපාසකස්ස හත්ථෙ දෙති, සො චෙ ලිඞ්ගෙ පරිවත්තෙ භික්ඛුනීසු පබ්බජිත්වා උපසම්පජ්ජිත්වා ධොවති, ආපත්තියෙව. සාමණෙරස්ස වා භික්ඛුස්ස වා හත්ථෙ දින්නෙපි ලිඞ්ගපරිවත්තනෙ එසෙව නයො.

ධොවාපෙති රජාපෙතීතිආදීසු එකෙන වත්ථුනා නිස්සග්ගියං, දුතියෙන දුක්කටං. තීණිපි කාරාපෙන්තස්ස එකෙන නිස්සග්ගියං, සෙසෙහි ද්වෙ දුක්කටානි. යස්මා පනෙතානි ධොවනාදීනි පටිපාටියා වා උප්පටිපාටියා වා කාරෙන්තස්ස මොක්ඛො නත්ථි, තස්මා එත්ථ තීණි චතුක්කානි වුත්තානි. සචෙපි හි ‘‘ඉමං චීවරං රජිත්වා ධොවිත්වා ආනෙහී’’ති වුත්තෙ සා භික්ඛුනී පඨමං ධොවිත්වා පච්ඡා රජති, නිස්සග්ගියෙන දුක්කටමෙව. එවං සබ්බෙසු විපරීතවචනෙසු නයො නෙතබ්බො. සචෙ පන ‘‘ධොවිත්වා ආනෙහී’’ති වුත්තා ධොවති චෙව රජති ච, ධොවාපනපච්චයා එව ආපත්ති, රජනෙ අනාපත්ති. එවං සබ්බත්ථ වුත්තාධිකකරණෙ ‘‘අවුත්තා ධොවතී’’ති ඉමිනා ලක්ඛණෙන අනාපත්ති වෙදිතබ්බා. ‘‘ඉමස්මිං චීවරෙ යං කාතබ්බං, සබ්බං තං තුය්හං භාරො’’ති වදන්තො පන එකවාචාය සම්බහුලා ආපත්තියො ආපජ්ජතීති.

අඤ්ඤාතිකාය වෙමතිකො අඤ්ඤාතිකාය ඤාතිකසඤ්ඤීති ඉමානිපි පදානි වුත්තානංයෙව තිණ්ණං චතුක්කානං වසෙන විත්ථාරතො වෙදිතබ්බානි.

එකතො උපසම්පන්නායාති භික්ඛුනීනං සන්තිකෙ උපසම්පන්නාය ධොවාපෙන්තස්ස දුක්කටං. භික්ඛූනං සන්තිකෙ උපසම්පන්නාය පන යථාවත්ථුකමෙව, භික්ඛූනං සන්තිකෙ උපසම්පන්නා නාම පඤ්චසතා සාකියානියො.

507. අවුත්තා ධොවතීති උද්දෙසාය වා ඔවාදාය වා ආගතා කිලින්නං චීවරං දිස්වා ඨපිතට්ඨානතො ගහෙත්වා වා ‘‘දෙථ, අය්‍ය, ධොවිස්සාමී’’ති ආහරාපෙත්වා වා ධොවති චෙව රජති ච ආකොටෙති ච, අයං අවුත්තා ධොවති නාම. යාපි ‘‘ඉමං චීවරං ධොවා’’ති දහරං වා සාමණෙරං වා ආණාපෙන්තස්ස භික්ඛුනො සුත්වා ‘‘ආහරථය්‍ය අහං ධොවිස්සාමී’’ති ධොවති, තාවකාලිකං වා ගහෙත්වා ධොවිත්වා රජිත්වා දෙති, අයම්පි අවුත්තා ධොවති නාම.

අඤ්ඤං පරික්ඛාරන්ති උපාහනත්ථවිකපත්තත්ථවිකඅංසබද්ධකකායබන්ධනමඤ්චපීඨභිසිතට්ටිකාදිං යංකිඤ්චි ධොවාපෙති, අනාපත්ති. සෙසමෙත්ථ උත්තානත්ථමෙව.

සමුට්ඨානාදීසු පන ඉදං සික්ඛාපදං ඡසමුට්ඨානං, කිරියං, නොසඤ්ඤාවිමොක්ඛං, අචිත්තකං, පණ්ණත්තිවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං, තිචිත්තං, තිවෙදනන්ති.

පුරාණචීවරසික්ඛාපදවණ්ණනා නිට්ඨිතා.