7. විහාරකාරසික්ඛාපදවණ්ණනා

365. තෙන සමයෙනාති විහාරකාරසික්ඛාපදං. තත්ථ කොසම්බියන්ති එවංනාමකෙ නගරෙ. ඝොසිතාරාමෙති ඝොසිතස්ස ආරාමෙ. ඝොසිතනාමකෙන කිර සෙට්ඨිනා සො කාරිතො, තස්මා ‘‘ඝොසිතාරාමො’’ති වුච්චති. ඡන්නස්සාති බොධිසත්තකාලෙ උපට්ඨාකඡන්නස්ස. විහාරවත්ථුං, භන්තෙ, ජානාහීති විහාරස්ස පතිට්ඨානට්ඨානං, භන්තෙ, ජානාහි. එත්ථ ච විහාරොති න සකලවිහාරො, එකො ආවාසො, තෙනෙවාහ – ‘‘අය්‍යස්ස විහාරං කාරාපෙස්සාමී’’ති.

චෙතියරුක්ඛන්ති එත්ථ චිත්තීකතට්ඨෙන චෙතියං, පූජාරහානං දෙවට්ඨානානමෙතං අධිවචනං, ‘‘චෙතිය’’න්ති සම්මතං රුක්ඛං චෙතියරුක්ඛං. ගාමෙන පූජිතං ගාමස්ස වා පූජිතන්ති ගාමපූජිතං. එසෙව නයො සෙසපදෙසුපි. අපිචෙත්ථ ජනපදොති එකස්ස රඤ්ඤො රජ්ජෙ එකෙකො කොට්ඨාසො. රට්ඨන්ති සකලරජ්ජං වෙදිතබ්බං, සකලරජ්ජම්පි හි කදාචි කදාචි තස්ස රුක්ඛස්ස පූජං කරොති, තෙන වුත්තං ‘‘රට්ඨපූජිත’’න්ති. එකින්ද්‍රියන්ති කායින්ද්‍රියං සන්ධාය වදන්ති. ජීවසඤ්ඤිනොති සත්තසඤ්ඤිනො.

366. මහල්ලකන්ති සස්සාමිකභාවෙන සංයාචිකකුටිතො මහන්තභාවො එතස්ස අත්ථීති මහල්ලකො. යස්මා වා වත්ථුං දෙසාපෙත්වා පමාණාතික්කමෙනපි කාතුං වට්ටති, තස්මා පමාණමහන්තතායපි මහල්ලකො, තං මහල්ලකං. යස්මා පනස්ස තං පමාණමහත්තං සස්සාමිකත්තාව ලබ්භති, තස්මා තදත්ථදස්සනත්ථං ‘‘මහල්ලකො නාම විහාරො සස්සාමිකො වුච්චතී’’ති පදභාජනං වුත්තං. සෙසං සබ්බං කුටිකාරසික්ඛාපදෙ වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බං සද්ධිං සමුට්ඨානාදීහි. සස්සාමිකභාවමත්තමෙව හි එත්ථ කිරියතො සමුට්ඨානාභාවො පමාණනියමාභාවො ච විසෙසො, පමාණනියමාභාවා ච චතුක්කපාරිහානීති.

විහාරකාරසික්ඛාපදවණ්ණනා නිට්ඨිතා.