7. සංවිධානසික්ඛාපදවණ්ණනා

181. සත්තමසික්ඛාපදෙ – පච්ඡා ගච්ඡන්තීනං චොරා අච්ඡින්දිංසූති පච්ඡා ගච්ඡන්තීනං පත්තචීවරං චොරා හරිංසු. දූසෙසුන්ති තා භික්ඛුනියො චොරා දූසයිංසු, සීලවිනාසං පාපයිංසූති අත්ථො.

182-3. සංවිධායාති සංවිදහිත්වා, ගමනකාලෙ සඞ්කෙතං කත්වාති අත්ථො. කුක්කුටසම්පාදෙති එත්ථ යස්මා ගාමා නික්ඛමිත්වා කුක්කුටො පදසාව අඤ්ඤං ගාමං ගච්ඡති, අයං කුක්කුටසම්පාදොති වුච්චති. තත්‍රායං වචනත්ථො – සම්පදන්ති එත්ථාති සම්පාදො. කෙ සම්පදන්ති? කුක්කුටා. කුක්කුටානං සම්පාදො කුක්කුටසම්පාදො. අථ වා සම්පාදොති ගමනං, කුක්කුටානං සම්පාදො එත්ථ අත්ථීතිපි කුක්කුටසම්පාදො. කුක්කුටසම්පාතෙ ඉතිපි පාඨො, තත්ථ යස්ස ගාමස්ස ගෙහච්ඡදනපිට්ඨිතො කුක්කුටො උප්පතිත්වා අඤ්ඤස්ස ගෙහච්ඡදනපිට්ඨියං පතති, අයං කුක්කුටසම්පාතොති වුච්චති. වචනත්ථො පනෙත්ථ වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බො. ද්විධා වුත්තප්පකාරොපි චෙස ගාමො අච්චාසන්නො හොති, උපචාරො න ලබ්භති. යස්මිං පන ගාමෙ පච්චූසෙ වස්සන්තස්ස කුක්කුටස්ස සද්දො අනන්තරෙ ගාමෙ සුය්‍යති, තාදිසෙහි ගාමෙහි සම්පුණ්ණරට්ඨෙ ගාමන්තරෙ ගාමන්තරෙ පාචිත්තියන්ති අට්ඨකථායං වුත්තං. කිඤ්චාපි වුත්තං, ‘‘ගාමන්තරෙ ගාමන්තරෙ ආපත්ති පාචිත්තියස්සා’’ති වචනතො පන සචෙපි රතනමත්තන්තරො ගාමො හොති, යො තස්ස මනුස්සෙහි ඨපිතඋපචාරො, තං ඔක්කමන්තස්ස ආපත්තියෙව.

තත්‍රායං ආපත්තිවිනිච්ඡයො – සංවිධානකාලෙ හි සචෙ උභොපි භික්ඛුනුපස්සයෙ වා අන්තරාරාමෙ වා ආසනසාලාය වා තිත්ථියසෙය්‍යාය වා ඨත්වා සංවිදහන්ති, අනාපත්ති කප්පියභූමි කිරායං. තස්මා එත්ථ සංවිදහනපච්චයා දුක්කටාපත්තිං න වදන්ති, ගච්ඡන්තස්ස යථාවත්ථුකමෙව. සචෙ පන අන්තොගාමෙ භික්ඛුනුපස්සයද්වාරෙ රථිකාය අඤ්ඤෙසු වා චතුක්කසිඞ්ඝාටකහත්ථිසාලාදීසු සංවිදහන්ති, භික්ඛුනො ආපත්ති දුක්කටස්ස. එවං සංවිදහිත්වා ගාමතො නික්ඛමන්ති, නික්ඛමනෙ අනාපත්ති, අනන්තරගාමස්ස උපචාරොක්කමනෙ පන භික්ඛුනො පාචිත්තියං. තත්‍රාපි ‘‘පඨමපාදෙ දුක්කටං, දුතියපාදෙ පාචිත්තිය’’න්ති මහාපච්චරියං වුත්තං. ගාමතො නික්ඛමිත්වා පන යාව අනන්තරගාමස්ස උපචාරං න ඔක්කමන්ති, එත්ථන්තරෙ සංවිදහිතෙපි භික්ඛුනො දුක්කටං, අනන්තරගාමස්ස උපචාරොක්කමනෙ පුරිමනයෙනෙව ආපත්ති. සචෙ දූරං ගන්තුකාමා හොන්ති, ගාමූපචාරගණනාය ඔක්කමනෙ ඔක්කමනෙ ආපත්ති, තස්ස තස්ස පන ගාමස්ස අතික්කමනෙ අනාපත්ති. සචෙ පන භික්ඛුනී ‘‘අසුකං නාම ගාමං ගමිස්සාමී’’ති උපස්සයතො නික්ඛමති, භික්ඛුපි තමෙව ගාමං සන්ධාය ‘‘අසුකං නාම ගාමං ගමිස්සාමී’’ති විහාරතො නික්ඛමති. අථ ද්වෙපි ගාමද්වාරෙ සමාගන්ත්වා ‘‘තුම්හෙ කුහිං ගච්ඡථ, අසුකං නාම ගාමං තුම්හෙ කුහින්ති, මයම්පි තත්ථෙවා’’ති වත්වා ‘‘එහි දානි, ගච්ඡාමා’’ති සංවිධාය ගච්ඡන්ති, අනාපත්ති. කස්මා? පුබ්බමෙව ගමිස්සාමාති නික්ඛන්තත්තාති මහාපච්චරියං වුත්තං. තං නෙව පාළියා න සෙසඅට්ඨකථාය සමෙති.

අද්ධයොජනෙ අද්ධයොජනෙති එකමෙකං අද්ධයොජනං අතික්කමන්තස්ස ඉදානි අතික්කමිස්සතීති පඨමපාදෙ දුක්කටං, දුතියපාදෙ පාචිත්තියං. ඉමස්මිඤ්හි නයෙ අතික්කමනෙ ආපත්ති, ඔක්කමනෙ අනාපත්ති.

184. භික්ඛු සංවිදහතීති නගරද්වාරෙ වා රථිකාය වා භික්ඛුනිං දිස්වා ‘‘අසුකං ගාමං නාම ගතපුබ්බත්ථා’’ති වදති, ‘‘නාම්හි අය්‍ය ගතපුබ්බා’’ති ‘‘එහි ගච්ඡාමා’’ති වා ‘‘ස්වෙ අහං ගමිස්සාමි, ත්වම්පි ආගච්ඡෙය්‍යාසී’’ති වා වදති. භික්ඛුනී සංවිදහතීති ගාමන්තරෙ චෙතියවන්දනත්ථං ගාමතො නික්ඛමන්තං භික්ඛුං දිස්වා ‘‘අය්‍ය කුහිං ගච්ඡථා’’ති වදති. ‘‘අසුකං නාම ගාමං චෙතියවන්දනත්ථ’’න්ති. ‘‘අහම්පි අය්‍ය ආගච්ඡාමී’’ති එවං භික්ඛුනීයෙව සංවිදහති, න භික්ඛු.

185. විසඞ්කෙතෙනාති එත්ථ ‘‘පුරෙභත්තං ගච්ඡිස්සාමා’’ති වත්වා පච්ඡාභත්තං ගච්ඡන්ති, ‘‘අජ්ජ වා ගමිස්සාමා’’ති වත්වා ස්වෙ ගච්ඡන්ති. එවං කාලවිසඞ්කෙතෙයෙව අනාපත්ති, ද්වාරවිසඞ්කෙතෙ පන මග්ගවිසඞ්කෙතෙ වා සතිපි ආපත්තියෙව. ආපදාසූති රට්ඨභෙදෙ චක්කසමාරුළ්හා ජනපදා පරියායන්ති එවරූපාසු ආපදාසු අනාපත්ති. සෙසං උත්තානමෙවාති.

චතුසමුට්ඨානං – කායතො කායවාචතො කායචිත්තතො කායවාචාචිත්තතො ච සමුට්ඨාති, කිරියං, නොසඤ්ඤාවිමොක්ඛං, අචිත්තකං, පණ්ණත්තිවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං, තිචිත්තං, තිවෙදනන්ති.

සංවිධානසික්ඛාපදං සත්තමං.