10. සජ්ඣායසුත්තවණ්ණනා

230. දසමෙ යං සුදන්ති නිපාතමත්තං. සජ්ඣායබහුලොති නිස්සරණපරියත්තිවසෙන සජ්ඣායනතො බහුතරං කාලං සජ්ඣායන්තො. සො කිර ආචරියස්ස දිවාට්ඨානං සම්මජ්ජිත්වා ආචරියං උදික්ඛන්තො තිට්ඨති. අථ නං ආගච්ඡන්තං දිස්වාව පච්චුග්ගන්ත්වා පත්තචීවරං පටිග්ගහෙත්වා පඤ්ඤත්තාසනෙ නිසින්නස්ස තාලවණ්ටවාතං දත්වා පානීයං ආපුච්ඡිත්වා පාදෙ ධොවිත්වා තෙලං මක්ඛෙත්වා වන්දිත්වා ඨිතො උද්දෙසං ගහෙත්වා යාව සූරියත්ථඞ්ගමා සජ්ඣායං කරොති. සො න්හානකොට්ඨකෙ උදකං උපට්ඨපෙත්වා අඞ්ගාරකපල්ලෙ අග්ගිං කරොති. ආචරියස්ස න්හත්වා ආගතස්ස පාදෙසු උදකං පුඤ්ඡිත්වා පිට්ඨිපරිකම්මං කත්වා වන්දිත්වා උද්දෙසං ගහෙත්වා පඨමයාමෙ සජ්ඣායං කත්වා මජ්ඣිමයාමෙ සරීරං සමස්සාසෙත්වා පච්ඡිමයාමෙ උද්දෙසං ගහෙත්වා යාව අරුණුග්ගමනා සජ්ඣායං කත්වා නිරුද්ධසද්දං ඛයතො සම්මසති. තතො සෙසං උපාදායරූපං භූතරූපං නාමරූපන්ති පඤ්චසු ඛන්ධෙසු විපස්සනං වඩ්ඪෙත්වා අරහත්තං පාපුණි. අප්පොස්සුක්කොති උද්දෙසග්ගහණෙ ච සජ්ඣායකරණීයෙ ච නිරුස්සුක්කො. සඞ්කසායතීති යස්ස දානි අත්ථාය අහං සජ්ඣායං කරෙය්‍යං, සො මෙ අත්ථො මත්ථකං පත්තො. කිං මෙ ඉදානි සජ්ඣායෙනාති ඵලසමාපත්තිසුඛෙන කාලං අතිවත්තෙති. අජ්ඣභාසීති, ‘‘කිං නු ඛො අස්ස ථෙරස්ස අඵාසුකං ජාතං, උදාහුස්ස ආචරියස්ස? කෙන නු ඛො කාරණෙන පුබ්බෙ විය මධුරස්සරෙන න සජ්ඣායතී’’ති? ආගන්ත්වා සන්තිකෙ ඨිතා අභාසි.

ධම්මපදානීති ඉධ සබ්බම්පි බුද්ධවචනං අධිප්පෙතං. නාධීයසීති න සජ්ඣායසි. නාදියසීති වා පාඨො, න ගණ්හාසීති අත්ථො. පසංසන්ති ධම්මභාණකො පසංසං ලභති, ආභිධම්මිකො සුත්තන්තිකො විනයධරොතිස්ස පසංසිතා භවන්ති. විරාගෙනාති අරියමග්ගෙන. අඤ්ඤායාති ජානිත්වා. නික්ඛෙපනන්ති තස්ස දිට්ඨසුතාදිනො විස්සජ්ජනං සන්තො වදන්තීති දීපෙති, න බුද්ධවචනස්ස. එත්තාවතා ‘‘ථෙරො බුද්ධවචනං න විස්සජ්ජාපෙතී’’ති න නිච්චකාලං සජ්ඣායන්තෙනෙව භවිතබ්බං, සජ්ඣායිත්වා පන – ‘‘එත්තකස්සාහං අත්ථස්ස වා ධම්මස්ස වා ආධාරො භවිතුං සමත්ථො’’ති ඤත්වා වට්ටදුක්ඛස්ස අන්තකිරියාය පටිපජ්ජිතබ්බං. දසමං.