12. වඞ්ගීසසුත්තවණ්ණනා

220. ද්වාදසමෙ ආයස්මාති පියවචනං. වඞ්ගීසොති තස්ස ථෙරස්ස නාමං. සො කිර පුබ්බෙ පදුමුත්තරකාලෙ පටිභානසම්පන්නං සාවකං දිස්වා දානං දත්වා පත්ථනං කත්වා කප්පසතසහස්සං පාරමියො පූරෙත්වා අම්හාකං භගවතො කාලෙ සකලජම්බුදීපෙ වාදකාමතාය ජම්බුසාඛං පරිහරිත්වා එකෙන පරිබ්බාජකෙන සද්ධිං වාදං කත්වා වාදෙ ජයපරාජයානුභාවෙන තෙනෙව පරිබ්බාජකෙන සද්ධිං සංවාසං කප්පෙත්වා වසමානාය එකිස්සා පරිබ්බාජිකාය කුච්ඡිම්හි නිබ්බත්තො වයං ආගම්ම මාතිතො පඤ්චවාදසතානි, පිතිතො පඤ්චවාදසතානීති වාදසහස්සං උග්ගණ්හිත්වා විචරති. එකඤ්ච විජ්ජං ජානාති, යං විජ්ජං පරිජප්පිත්වා මතානං සීසං අඞ්ගුලියා පහරිත්වා – ‘‘අසුකට්ඨානෙ නිබ්බත්තො’’ති ජානාති. සො අනුපුබ්බෙන ගාමනිගමාදීසු විචරන්තො පඤ්චහි මාණවකසතෙහි සද්ධිං සාවත්ථිං අනුප්පත්තො නගරද්වාරෙ සාලාය නිසීදති.

තදා ච නගරවාසිනො පුරෙභත්තං දානං දත්වා පච්ඡාභත්තං සුද්ධුත්තරාසඞ්ගා ගන්ධමාලාදිහත්ථා ධම්මස්සවනාය විහාරං ගච්ඡන්ති. මාණවො දිස්වා, ‘‘කහං ගච්ඡථා’’ති? පුච්ඡි. තෙ ‘‘දසබලස්ස සන්තිකං ධම්මස්සවනායා’’ති ආහංසු. සොපි සපරිවාරො තෙහි සද්ධිං ගන්ත්වා පටිසන්ථාරං කත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි. අථ නං භගවා ආහ – ‘‘වඞ්ගීස, භද්දකං කිර සිප්පං ජානාසී’’ති. ‘‘භො ගොතම, අහං බහුසිප්පං ජානාමි. තුම්හෙ කතරං සන්ධාය වදථා’’ති? ඡවදූසකසිප්පන්ති. ආම, භො ගොතමාති. අථස්ස භගවා අත්තනො ආනුභාවෙන නිරයෙ නිබ්බත්තස්ස සීසං දස්සෙත්වා, ‘‘වඞ්ගීස, අයං කහං නිබ්බත්තො’’ති පුච්ඡි. සො මන්තං ජප්පිත්වා අඞ්ගුලියා පහරිත්වා ‘‘නිරයෙ’’ති ආහ. ‘‘සාධු, වඞ්ගීස, සුකථිත’’න්ති දෙවලොකෙ නිබ්බත්තස්ස සීසං දස්සෙසි. තම්පි සො තථෙව බ්‍යාකාසි. අථස්ස ඛීණාසවස්ස සීසං දස්සෙසි. සො පුනප්පුනං මන්තං පරිවත්තෙත්වාපි අඞ්ගුලියා පහරිත්වාපි නිබ්බත්තට්ඨානං න පස්සති.

අථ නං භගවා ‘‘කිලමසි, වඞ්ගීසා’’ති ආහ? ආම භො, ගොතමාති. පුනප්පුනං උපධාරෙහීති. තථා කරොන්තොපි අදිස්වා, ‘‘තුම්හෙ, භො ගොතම, ජානාථා’’ති ආහ. ආම, වඞ්ගීස, මං නිස්සාය චෙස ගතො, අහමස්ස ගතිං ජානාමීති. මන්තෙන ජානාසි, භො ගොතමාති? ආම, වඞ්ගීස, එකෙන මන්තෙනෙව ජානාමීති. භො ගොතම, මය්හං මන්තෙන ඉමං මන්තං දෙථාති. අමූලිකො, වඞ්ගීස, මය්හං මන්තොති. දෙථ, භො ගොතමාති. න සක්කා මය්හං සන්තිකෙ අපබ්බජිතස්ස දාතුන්ති. සො අන්තෙවාසිකෙ ආමන්තෙසි – ‘‘තාතා සමණො ගොතමො අතිරෙකසිප්පං ජානාති, අහං ඉමස්ස සන්තිකෙ පබ්බජිත්වා සිප්පං ගණ්හාමි, තතො සකලජම්බුදීපෙ අම්හෙහි බහුතරං ජානන්තො නාම න භවිස්සති. තුම්හෙ යාව අහං ආගච්ඡාමි, තාව අනුක්කණ්ඨිත්වා විචරථා’’ති තෙ උය්‍යොජෙත්වා ‘‘පබ්බාජෙථ ම’’න්ති ආහ. සත්ථා නිග්‍රොධකප්පස්ස පටිපාදෙසි. ථෙරො තං අත්තනො වසනට්ඨානං නෙත්වා පබ්බාජෙසි. සො පබ්බජිත්වා සත්ථු සන්තිකං ආගම්ම වන්දිත්වා ඨිතො ‘‘සිප්පං දෙථා’’ති යාචි. වඞ්ගීස, තුම්හෙ සිප්පං ගණ්හන්තා අලොණභොජනථණ්ඩිලසෙය්‍යාදීහි පරිකම්මං කත්වා ගණ්හථ, ඉමස්සාපි සිප්පස්ස පරිකම්මං අත්ථි, තං තාව කරොහීති. සාධු, භන්තෙති. අථස්ස සත්ථා ද්වත්තිංසාකාරකම්මට්ඨානං ආචික්ඛි. සො තං අනුලොමපටිලොමං මනසිකරොන්තො විපස්සනං වඩ්ඪෙත්වා අනුක්කමෙන අරහත්තං පාපුණි.

විමුත්තිසුඛං පටිසංවෙදීති එවං අරහත්තං පත්වා විමුත්තිසුඛං පටිසංවෙදෙන්තො. කාවෙය්‍යමත්තාති කාවෙය්‍යෙන කබ්බකරණෙන මත්තා. ඛන්ධායතනධාතුයොති ඉමානි ඛන්ධාදීනි පකාසෙන්තො ධම්මං දෙසෙසි. යෙ නියාමගතද්දසාති යෙ නියාමගතා චෙව නියාමදස්සාති ච. ස්වාගතන්ති සුආගමනං. ඉද්ධිපත්තොම්හීති ඉමිනා ඉද්ධිවිධඤාණං ගහිතං. චෙතොපරියායකොවිදොති ඉමිනා චෙතොපරියඤාණං. දිබ්බසොතං පන අවුත්තම්පි ගහිතමෙව හොති. එවං ඡ අභිඤ්ඤාපත්තො එසො මහාසාවකොති වෙදිතබ්බො. ද්වාදසමං.

ඉති සාරත්ථප්පකාසිනියා

සංයුත්තනිකාය-අට්ඨකථාය

වඞ්ගීසසංයුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.