3. කිසාගොතමීසුත්තවණ්ණනා

164. තතියෙ කිසාගොතමීති අප්පමංසලොහිතතාය කිසා, ගොතමීති පනස්සා නාමං. පුබ්බෙ කිර සාවත්ථියං එකස්මිං කුලෙ අසීතිකොටිධනං සබ්බං අඞ්ගාරාව ජාතං. කුටුම්බිකො අඞ්ගාරජාතානි අනීහරිත්වා – ‘‘අවස්සං කොචි පුඤ්ඤවා භවිස්සති, තස්ස පුඤ්ඤෙන පුන පාකතිකං භවිස්සතී’’ති සුවණ්ණහිරඤ්ඤස්ස චාටියො පූරෙත්වා ආපණෙ ඨපෙත්වා සමීපෙ නිසීදි. අථෙකා දුග්ගතකුලස්ස ධීතා – ‘‘අඩ්ඪමාසකං ගහෙත්වා දාරුසාකං ආහරිස්සාමී’’ති වීථිං ගතා තං දිස්වා කුටුම්බිකං ආහ – ‘‘ආපණෙ තාව ධනං එත්තකං, ගෙහෙ කිත්තකං භවිස්සතී’’ති. කිං දිස්වා අම්ම එවං කථෙසීති? ඉමං හිරඤ්ඤසුවණ්ණන්ති. සො ‘‘පුඤ්ඤවතී එසා භවිස්සතී’’ති තස්සා වසනට්ඨානං පුච්ඡිත්වා ආපණෙ භණ්ඩං පටිසාමෙත්වා තස්සා මාතාපිතරො උපසඞ්කමිත්වා එවමාහ – ‘‘අම්හාකං ගෙහෙ වයප්පත්තො දාරකො අත්ථි, තස්සෙතං දාරිකං දෙථා’’ති. කිං සාමි දුග්ගතෙහි සද්ධිං කෙළිං කරොසීති? මිත්තසන්ථවො නාම දුග්ගතෙහිපි සද්ධිං හොති, දෙථ නං, කුටුම්බසාමිනී භවිස්සතීති නං ගහෙත්වා ඝරං ආනෙසි. සා සංවාසමන්වාය පුත්තං විජාතා. පුත්තො පදසා ආහිණ්ඩනකාලෙ කාලමකාසි. සා දුග්ගතකුලෙ උප්පජ්ජිත්වා මහාකුලං ගන්ත්වාපි ‘‘පුත්තවිනාසං පත්තාම්හී’’ති උප්පන්නබලවසොකා පුත්තස්ස සරීරකිච්චං වාරෙත්වා තං මතකළෙවරං ආදාය නගරෙ විප්පලපන්තී චරති.

එකදිවසං මහතියා බුද්ධවීථියා දසබලස්ස සන්තිකං ගන්ත්වා – ‘‘පුත්තස්ස මෙ අරොගභාවත්ථාය භෙසජ්ජං දෙථ භගවා’’ති ආහ. ගච්ඡ සාවත්ථිං ආහිණ්ඩිත්වා යස්මිං ගෙහෙ මතපුබ්බො නත්ථි, තතො සිද්ධත්ථකං ආහර, පුත්තස්ස තෙ භෙසජ්ජං භවිස්සතීති. සා නගරං පවිසිත්වා ධුරගෙහතො පට්ඨාය භගවතා වුත්තනයෙන ගන්ත්වා සිද්ධත්ථකං යාචන්තී ඝරෙ ඝරෙ, ‘‘කුතො ත්වං එවරූපං ඝරං පස්සිස්සසී’’ති වුත්තා කතිපයානි ගෙහානි ආහිණ්ඩිත්වා – ‘‘සබ්බෙසම්පි කිරායං ධම්මතා, න මය්හං පුත්තස්සෙවා’’ති සාලායං ඡවං ඡඩ්ඩෙත්වා පබ්බජ්ජං යාචි. සත්ථා ‘‘ඉමං පබ්බාජෙතූ’’ති භික්ඛුනිඋපස්සයං පෙසෙසි. සා ඛුරග්ගෙයෙව අරහත්තං පාපුණි. ඉමං ථෙරිං සන්ධාය ‘‘අථ ඛො කිසාගොතමී’’ති වුත්තං.

එකමාසීති එකා ආසි. රුදම්මුඛීති රුදමානමුඛී විය. අච්චන්තං මතපුත්තාම්හීති එත්ථ අන්තං අතීතං අච්චන්තං, භාවනපුංසකමෙතං. ඉදං වුත්තං හොති – යථා පුත්තමරණං අන්තං අතීතං හොති, එවං මතපුත්තා අහං, ඉදානි මම පුන පුත්තමරණං නාම නත්ථි. පුරිසා එතදන්තිකාති පුරිසාපි මෙ එතදන්තිකාව. යො මෙ පුත්තමරණස්ස අන්තො, පුරිසානම්පි මෙ එසෙවන්තො, අභබ්බා අහං ඉදානි පුරිසං ගවෙසිතුන්ති. සබ්බත්ථ විහතා නන්දීති සබ්බෙසු ඛන්ධායතනධාතුභවයොනිගතිඨිතිනිවාසෙසු මම තණ්හානන්දී විහතා. තමොක්ඛන්ධොති අවිජ්ජාක්ඛන්ධො. පදාලිතොති ඤාණෙන භින්නො. තතියං.