5. මාරධීතුසුත්තවණ්ණනා

161. පඤ්චමෙ අභාසිත්වාති එත්ථ අ-කාරො නිපාතමත්තං, භාසිත්වාති අත්ථො. අභාසයිත්වාතිපි පාඨො. උපසඞ්කමිංසූති ‘‘ගොපාලකදාරකං විය දණ්ඩකෙන භූමිං ලෙඛං දත්වා අතිවිය දුම්මනො හුත්වා නිසින්නො. ‘කින්නු ඛො කාරණ’න්ති? පුච්ඡිත්වා, ජානිස්සාමා’’ති උපසඞ්කමිංසු.

සොචසීති චින්තෙසි. ආරඤ්ඤමිව කුඤ්ජරන්ති යථා අරඤ්ඤතො පෙසිතගණිකාරහත්ථිනියො ආරඤ්ඤකං කුඤ්ජරං ඉත්ථිකුත්තදස්සනෙන පලොභෙත්වා බන්ධිත්වා ආනයන්ති, එවං ආනයිස්සාම. මාරධෙය්‍යන්ති තෙභූමකවට්ටං.

උපසඞ්කමිංසූති – ‘‘තුම්හෙ ථොකං අධිවාසෙථ, මයං තං ආනෙස්සාමා’’ති පිතරං සමස්සාසෙත්වා උපසඞ්කමිංසු. උච්චාවචාති නානාවිධා. එකසතං එකසතන්ති එකෙකං සතං සතං කත්වා. කුමාරිවණ්ණසතන්ති ඉමිනා නයෙන කුමාරිඅත්තභාවානං සතං.

අත්ථස්ස පත්තිං හදයස්ස සන්තින්ති, ද්වීහිපි පදෙහි අරහත්තමෙව කථෙසි. සෙනන්ති කිලෙසසෙනං. සා හි පියරූපසාතරූපා නාම. එකාහං ඣායන්ති එකො අහං ඣායන්තො. සුඛමනුබොධින්ති අරහත්තසුඛං අනුබුජ්ඣිං. ඉදං වුත්තං හොති – පියරූපං සාතරූපං සෙනං ජිනිත්වා අහං එකො ඣායන්තො ‘‘අත්ථස්ස පත්තිං හදයස්ස සන්ති’’න්ති සඞ්ඛං ගතං අරහත්තසුඛං අනුබුජ්ඣිං. තස්මා ජනෙන මිත්තසන්ථවං න කරොමි, තෙනෙව ච මෙ කාරණෙන කෙනචි සද්ධිං සක්ඛී න සම්පජ්ජතීති.

කථංවිහාරීබහුලොති කතමෙන විහාරෙන බහුලං විහරන්තො. අලද්ධාති අලභිත්වා. යොති නිපාතමත්තං. ඉදං වුත්තං හොති – කතමෙන ඣානෙන බහුලං ඣායන්තං තං පුග්ගලං කාමසඤ්ඤා අලභිත්වාව පරිබාහිරා හොන්තීති.

පස්සද්ධකායොති චතුත්ථජ්ඣානෙන අස්සාසපස්සාසකායස්ස පස්සද්ධත්තා පස්සද්ධකායො. සුවිමුත්තචිත්තොති අරහත්තඵලවිමුත්තියා සුට්ඨු විමුත්තචිත්තො. අසඞ්ඛරානොති තයො කම්මාභිසඞ්ඛාරෙ අනභිසඞ්ඛරොන්තො. අනොකොති අනාලයො. අඤ්ඤාය ධම්මන්ති චතුසච්චධම්මං ජානිත්වා. අවිතක්කඣායීති අවිතක්කෙන චතුත්ථජ්ඣානෙන ඣායන්තො. න කුප්පතීතිආදීසු දොසෙන න කුප්පති, රාගෙන න සරති, මොහෙන න ථීනො. ඉමෙසු තීසු මූලකිලෙසෙසු ගහිතෙසු දියඩ්ඪකිලෙසසහස්සං ගහිතමෙව හොති. පඨමපදෙන වා බ්‍යාපාදනීවරණං ගහිතං, දුතියෙන කාමච්ඡන්දනීවරණං, තතියෙන ථිනං ආදිං කත්වා සෙසනීවරණානි. ඉති ඉමිනා නීවරණප්පහානෙන ඛීණාසවං දස්සෙති.

පඤ්චොඝතිණ්ණොති පඤ්චද්වාරිකං කිලෙසොඝං තිණ්ණො. ඡට්ඨන්ති මනොද්වාරිකම්පි ඡට්ඨං කිලෙසොඝං අතරි. පඤ්චොඝග්ගහණෙන වා පඤ්චොරම්භාගියානි සංයොජනානි, ඡට්ඨග්ගහණෙන පඤ්චුද්ධම්භාගියානි වෙදිතබ්බානි. ගණසඞ්ඝචාරීති ගණෙ ච සඞ්ඝෙ ච චරතීති සත්ථා ගණසඞ්ඝචාරී නාම. අද්ධා චරිස්සන්තීති අඤ්ඤෙපි සද්ධා බහුජනා එකංසෙන චරිස්සන්ති. අයන්ති අයං සත්ථා. අනොකොති අනාලයො.

අච්ඡෙජ්ජ නෙස්සතීති අච්ඡින්දිත්වා නයිස්සති, මච්චුරාජස්ස හත්ථතො අච්ඡින්දිත්වා නිබ්බානපාරං නයිස්සතීති වුත්තං හොති. නයමානානන්ති නයමානෙසු.

සෙලංව සිරසූහච්ච, පාතාලෙ ගාධමෙසථාති මහන්තං කූටාගාරප්පමාණං සිලං සීසෙ ඨපෙත්වා පාතාලෙ පතිට්ඨගවෙසනං විය. ඛාණුංව උරසාසජ්ජාති උරසි ඛාණුං පහරිත්වා විය. අපෙථාති අපගච්ඡථ. ඉමස්මිං ඨානෙ සඞ්ගීතිකාරා ‘‘ඉදමවොචා’’ති දෙසනං නිට්ඨපෙත්වා දද්දල්ලමානාති ගාථං ආහංසු. තත්ථ දද්දල්ලමානාති අතිවිය ජලමානා සොභමානා. ආගඤ්ඡුන්ති ආගතා. පනුදීති නීහරි. තූලං භට්ඨංව මාලුතොති යථා ඵලතො භට්ඨං සිම්බලිතූලං වා පොටකිතූලං වා වාතො පනුදති නීහරති, එවං පනුදීති. පඤ්චමං.

තතියො වග්ගො.

ඉති සාරත්ථප්පකාසිනියා

සංයුත්තනිකාය-අට්ඨකථාය

මාරසංයුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.