1. තපොකම්මසුත්තවණ්ණනා

137. මාරසංයුත්තස්ස පඨමෙ උරුවෙලායං විහරතීති පටිවිද්ධසබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණො උරුවෙලගාමං උපනිස්සාය විහරති. පඨමාභිසම්බුද්ධොති අභිසම්බුද්ධො හුත්වා පඨමං අන්තොසත්තාහස්මිංයෙව. දුක්කරකාරිකායාති ඡබ්බස්සානි කතාය දුක්කරකාරිකාය. මාරො පාපිමාති අත්තනො විසයං අතික්කමිතුං පටිපන්නෙ සත්තෙ මාරෙතීති මාරො. පාපෙ නියොජෙති, සයං වා පාපෙ නියුත්තොති පාපිමා. අඤ්ඤානිපිස්ස කණ්හො, අධිපති, වසවත්තී, අන්තකො, නමුචි, පමත්තබන්ධූතිආදීනි බහූනි නාමානි, ඉධ පන නාමද්වයමෙව ගහිතං. උපසඞ්කමීති – ‘‘අයං සමණො ගොතමො ‘මුත්තොස්මී’ති මඤ්ඤති, අමුත්තභාවමස්ස කථෙස්සාමී’’ති චින්තෙත්වා උපසඞ්කමි.

තපොකම්මා අපක්කම්මාති තපොකම්මතො අපක්කමිත්වා. අපරද්ධොති ‘‘දූරෙ ත්වං සුද්ධිමග්ගා’’ති වදති. අමරං තපන්ති අමරතපං අමරභාවත්ථාය කතං ලූඛතපං, අත්තකිලමථානුයොගො. සබ්බානත්ථාවහං හොතීති, ‘‘සබ්බං තපං මය්හං අත්ථාවහං න භවතී’’ති ඤත්වා. ඵියාරිත්තංව ධම්මනීති අරඤ්ඤෙ ථලෙ ඵියාරිත්තං විය. ඉදං වුත්තං හොති – යථා අරඤ්ඤෙ ථලෙ නාවං ඨපෙත්වා භණ්ඩස්ස පූරෙත්වා මහාජනා අභිරූහිත්වා ඵියාරිත්තං ගහෙත්වා සංකඩ්ඪෙය්‍යුං චෙව උප්පීලෙය්‍යුං ච, සො මහාජනස්ස වායාමො එකඞ්ගුලද්වඞ්ගුලමත්තම්පි නාවාය ගමනං අසාධෙන්තො නිරත්ථකො භවෙය්‍ය න අනත්ථාවහො, එවමෙව අහං ‘සබ්බං අමරං තපං අනත්ථාවහං හොතී’ති ඤත්වා විස්සජ්ජෙසින්ති.

ඉදානි තං අමරං තපං පහාය යෙන මග්ගෙන බුද්ධො ජාතො, තං දස්සෙන්තො සීලන්තිආදිමාහ. තත්ථ සීලන්ති වචනෙන සම්මාවාචාකම්මන්තාජීවා ගහිතා, සමාධිනා සම්මාවායාමසතිසමාධයො, පඤ්ඤාය සම්මාදිට්ඨිසඞ්කප්පා. මග්ගං බොධාය භාවයන්ති ඉමං අට්ඨඞ්ගිකමෙව අරියමග්ගං බොධත්ථාය භාවයන්තො. එත්ථ ච බොධායාති මග්ගත්ථාය. යථා හි යාගුත්ථාය යාගුමෙව පචන්ති, පූවත්ථාය පූවමෙව පචන්ති, න අඤ්ඤං කිඤ්චි කරොන්ති, එවං මග්ගමෙව මග්ගත්ථාය භාවෙති. තෙනාහ ‘‘මග්ගං බොධාය භාවය’’න්ති. පරමං සුද්ධින්ති අරහත්තං. නිහතොති ත්වං මයා නිහතො පරාජිතො. පඨමං.