10. නානාතිත්ථියසාවකසුත්තවණ්ණනා

111. දසමෙ නානාතිත්ථියසාවකාති තෙ කිර කම්මවාදිනො අහෙසුං, තස්මා දානාදීනි පුඤ්ඤානි කත්වා සග්ගෙ නිබ්බත්තා, තෙ ‘‘අත්තනො අත්තනො සත්ථරි පසාදෙන නිබ්බත්තම්හා’’ති සඤ්ඤිනො හුත්වා ‘‘ගච්ඡාම දසබලස්ස සන්තිකෙ ඨත්වා අම්හාකං සත්ථාරානං වණ්ණං කථෙස්සාමා’’ති ආගන්ත්වා පච්චෙකගාථාහි කථයිංසු. තත්ථ ඡින්දිතමාරිතෙති ඡින්දිතෙ ච මාරිතෙ ච. හතජානීසූති පොථනෙ ච ධනජානීසු ච. පුඤ්ඤං වා පනාති අත්තනො පුඤ්ඤම්පි න සමනුපස්සති, සඞ්ඛෙපතො පුඤ්ඤාපුඤ්ඤානං විපාකො නත්ථීති වදති. ස වෙ විස්සාසමාචික්ඛීති සො – ‘‘එවං කතපාපානම්පි කතපුඤ්ඤානම්පි විපාකො නත්ථී’’ති වදන්තො සත්තානං විස්සාසං අවස්සයං පතිට්ඨං ආචික්ඛති, තස්මා මානනං වන්දනං පූජනං අරහතීති වදති.

තපොජිගුච්ඡායාති කායකිලමථතපෙන පාපජිගුච්ඡනෙන. සුසංවුතත්තොති සමන්නාගතො පිහිතො වා. ජෙගුච්ඡීති තපෙන පාපජිගුච්ඡකො. නිපකොති පණ්ඩිතො. චාතුයාමසුසංවුතොති චාතුයාමෙන සුසංවුතො. චාතුයාමො නාම සබ්බවාරිවාරිතො ච හොති සබ්බවාරියුත්තො ච සබ්බවාරිධුතො ච සබ්බවාරිඵුටො චාති ඉමෙ චත්තාරො කොට්ඨාසා. තත්ථ සබ්බවාරිවාරිතොති වාරිතසබ්බඋදකො, පටික්ඛිත්තසබ්බසීතොදකොති අත්ථො. සො කිර සීතොදකෙ සත්තසඤ්ඤී හොති, තස්මා තං න වලඤ්ජෙති. සබ්බවාරියුත්තොති සබ්බෙන පාපවාරණෙන යුතො. සබ්බවාරිධුතොති සබ්බෙන පාපවාරණෙන ධුතපාපො. සබ්බවාරිඵුටොති සබ්බෙන පාපවාරණෙන ඵුට්ඨො. දිට්ඨං සුතඤ්ච ආචික්ඛන්ති දිට්ඨං ‘‘දිට්ඨං මෙ’’ති සුතං ‘‘සුතං මෙ’’ති ආචික්ඛන්තො, න නිගුහන්තො. න හි නූන කිබ්බිසීති එවරූපො සත්ථා කිබ්බිසකාරකො නාම න හොති.

නානාතිත්ථියෙති සො කිර නානාතිත්ථියානංයෙව උපට්ඨාකො, තස්මා තෙ ආරබ්භ වදති. පකුධකො කාතියානොති පකුධො කච්චායනො. නිගණ්ඨොති නාටපුත්තො. මක්ඛලිපූරණාසෙති මක්ඛලි ච පූරණො ච. සාමඤ්ඤප්පත්තාති සමණධම්මෙ කොටිප්පත්තා. න හි නූන තෙති සප්පුරිසෙහි න දූරෙ, තෙයෙව ලොකෙ සප්පුරිසාති වදති. පච්චභාසීති ‘‘අයං ආකොටකො ඉමෙසං නග්ගනිස්සිරිකානං දසබලස්ස සන්තිකෙ ඨත්වා වණ්ණං කථෙතීති තෙසං අවණ්ණං කථෙස්සාමී’’ති පතිඅභාසීති.

තත්ථ සහාචරිතෙනාති සහ චරිතමත්තෙන. ඡවො සිගාලොති ලාමකො කාලසිගාලො. කොත්ථුකොති තස්සෙව වෙවචනං. සඞ්කස්සරාචාරොති ආසඞ්කිතසමාචාරො. න සතං සරික්ඛොති පණ්ඩිතානං සප්පුරිසානං සදිසො න හොති, කිං ත්වං කාලසිගාලසදිසෙ තිත්ථියෙ සීහෙ කරොසීති?

අන්වාවිසිත්වාති ‘‘අයං එවරූපානං සත්ථාරානං අවණ්ණං කථෙති, තෙනෙව නං මුඛෙන වණ්ණං කථාපෙස්සාමී’’ති චින්තෙත්වා තස්ස සරීරෙ අනුආවිසි අධිමුච්චි, එවං අන්වාවිසිත්වා. ආයුත්තාති තපොජිගුච්ඡනෙ යුත්තපයුත්තා. පාලයං පවිවෙකියන්ති පවිවෙකං පාලයන්තා. තෙ කිර ‘‘න්හාපිතපවිවෙකං පාලෙස්සාමා’’ති සයං කෙසෙ ලුඤ්චන්ති. ‘‘චීවරපවිවෙකං පාතෙස්සාමා’’ති නග්ගා විචරන්ති. ‘‘පිණ්ඩපාතපවිවෙකං පාලෙස්සාමා’’ති සුනඛා විය භූමියං වා භුඤ්ජන්ති හත්ථෙසු වා. ‘‘සෙනාසනපවිවෙකං පාලෙස්සාමා’’ති කණ්ටකසෙය්‍යාදීනි කප්පෙන්ති. රූපෙ නිවිට්ඨාති තණ්හාදිට්ඨීහි රූපෙ පතිට්ඨිතා. දෙවලොකාභිනන්දිනොති දෙවලොකපත්ථනකාමා. මාතියාති මච්චා, තෙ වෙ මච්චා පරලොකත්ථාය සම්මා අනුසාසන්තීති වදති.

ඉති විදිත්වාති ‘‘අයං පඨමං එතෙසං අවණ්ණං කථෙත්වා ඉදානි වණ්ණං කථෙති, කො නු ඛො එසො’’ති ආවජ්ජෙන්තො ජානිත්වාව. යෙ චන්තලික්ඛස්මිං පභාසවණ්ණාති යෙ අන්තලික්ඛෙ චන්දොභාසසූරියොභාසසඤ්ඣාරාගඉන්දධනුතාරකරූපානං පභාසවණ්ණා. සබ්බෙව තෙ තෙති සබ්බෙව තෙ තයා. නමුචීති මාරං ආලපති. ආමිසංව මච්ඡානං වධාය ඛිත්තාති යථා මච්ඡානං වධත්ථාය බළිසලග්ගං ආමිසං ඛිපති, එවං තයා පසංසමානෙන එතෙ රූපා සත්තානං වධාය ඛිත්තාති වදති.

මාණවගාමියොති අයං කිර දෙවපුත්තො බුද්ධුපට්ඨාකො. රාජගහීයානන්ති රාජගහපබ්බතානං. සෙතොති කෙලාසො. අඝගාමිනන්ති ආකාසගාමීනං. උදධිනන්ති උදකනිධානානං. ඉදං වුත්තං හොති – යථා රාජගහීයානං පබ්බතානං විපුලො සෙට්ඨො, හිමවන්තපබ්බතානං කෙලාසො, ආකාසගාමීනං ආදිච්චො, උදකනිධානානං සමුද්දො, නක්ඛත්තානං චන්දො, එවං සදෙවකස්ස ලොකස්ස බුද්ධො සෙට්ඨොති. දසමං.

නානාතිත්ථියවග්ගො තතියො.

ඉති සාරත්ථප්පකාසිනියා

සංයුත්තනිකාය-අට්ඨකථාය

දෙවපුත්තසංයුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.