3. සූචිලොමසුත්තවණ්ණනා

237. තතියෙ ගයායන්ති ගයාගාමෙ, ගයාය අවිදූරෙ නිවිට්ඨගාමං උපනිස්සායාති අත්ථො. ටඞ්කිතමඤ්චෙති දීඝමඤ්චෙ පාදමජ්ඣෙ විජ්ඣිත්වා අටනියො පවෙසෙත්වා කතමඤ්චෙ. තස්ස ‘‘ඉදං උපරි, ඉදං හෙට්ඨා’’ති නත්ථි, පරිවත්තෙත්වා අත්ථතොපි තාදිසොව හොති, තං දෙවට්ඨානෙ ඨපෙන්ති. චතුන්නං පාසාණානං උපරි පාසාණං අත්ථරිත්වා කතගෙහම්පි ‘‘ටඞ්කිතමඤ්චො’’ති වුච්චති. සූචිලොමස්සාති කථිනසූචිසදිසලොමස්ස. සො කිර කස්සපස්ස භගවතො සාසනෙ පබ්බජිත්වා දූරට්ඨානතො ආගතො සෙදමලග්ගහිතෙන ගත්තෙන සුපඤ්ඤත්තං සඞ්ඝිකමඤ්චං අනාදරෙන අපච්චත්ථරිත්වා නිපජ්ජි, තස්ස පරිසුද්ධසීලස්ස තං කම්මං සුද්ධවත්ථෙ කාළකං විය අහොසි. සො තස්මිං අත්තභාවෙ විසෙසං නිබ්බත්තෙතුං අසක්කොන්තො කාලංකත්වා ගයාගාමද්වාරෙ සඞ්කාරට්ඨානෙ යක්ඛො හුත්වා නිබ්බත්ති. නිබ්බත්තමත්තස්සෙව චස්ස සකලසරීරං කථිනසූචීහි ගවිච්ඡිවිජ්ඣිතං විය ජාතං.

අථෙකදිවසං භගවා පච්චූසසමයෙ ලොකං ඔලොකෙන්තො තං යක්ඛං පඨමාවජ්ජනස්සෙව ආපාථං ආගතං දිස්වා – ‘‘අයං එකං බුද්ධන්තරං මහාදුක්ඛං අනුභවි. කිං නු ඛ්වාස්ස මං ආගම්ම සොත්ථිකාරණං භවෙය්‍යා’’ති? ආවජ්ජෙන්තො පඨමමග්ගස්ස උපනිස්සයං අද්දස. අථස්ස සඞ්ගහං කාතුකාමො සුරත්තදුපට්ටං නිවාසෙත්වා සුගතමහාචීවරං පාරුපිත්වා දෙවවිමානකප්පං ගන්ධකුටිං පහාය හත්ථිගවාස්සමනුස්සකුක්කුරාදිකුණපදුග්ගන්ධං සඞ්කාරට්ඨානං ගන්ත්වා තත්ථ මහාගන්ධකුටියං විය නිසීදි. තං සන්ධාය වුත්තං ‘‘සූචිලොමස්ස යක්ඛස්ස භවනෙ’’ති.

ඛරොති සුංසුමාරපිට්ඨි විය ඡදනිට්ඨකාහි විසමච්ඡදනපිට්ඨි විය ච ඛරසරීරො. සො කිර කස්සපසම්මාසම්බුද්ධකාලෙ සීලසම්පන්නො උපාසකො එකදිවසෙ විහාරෙ චිත්තත්ථරණාදීහි අත්ථතාය භූමියා සඞ්ඝිකෙ අත්ථරණෙ අත්තනො උත්තරාසඞ්ගං අපච්චත්ථරිත්වා නිපජ්ජි. සඞ්ඝිකං තෙලං අභාජෙත්වා අත්තනො උත්තරාසඞ්ගං අපච්චත්ථරිත්වා නිපජ්ජි. සඞ්ඝිකං තෙලං අභාජෙත්වා අත්තනො හත්ථෙහි සරීරං මක්ඛෙසීතිපි වදන්ති. සො තෙන කම්මෙන සග්ගෙ නිබ්බත්තිතුං අසක්කොන්තො තස්සෙව ගාමස්ස ද්වාරෙ සඞ්කාරට්ඨානෙ යක්ඛො හුත්වා නිබ්බත්ති. නිබ්බත්තමත්තස්ස චස්ස සකලසරීරං වුත්තප්පකාරං අහොසි. තෙ උභොපි සහායා ජාතා. ඉති ඛරස්ස ඛරභාවො වෙදිතබ්බො.

අවිදූරෙ අතික්කමන්තීති ගොචරං පරියෙසන්තා සමාගමට්ඨානං වා ගච්ඡන්තා ආසන්නෙ ඨානෙ ගච්ඡන්ති. තෙසු සූචිලොමො සත්ථාරං න පස්සති, ඛරලොමො පඨමතරං දිස්වා සූචිලොමං යක්ඛං එතදවොච – ‘‘එසො සමණො’’ති, සම්ම, එස තව භවනං පවිසිත්වා නිසින්නො එකො සමණොති. නෙසො සමණො, සමණකො එසොති සො කිර යො මං පස්සිත්වා භීතො පලායති, තං සමණකොති වදති. යො න භායති, තං සමණොති. තස්මා ‘‘අයං මං දිස්වා භීතො පලායිස්සතී’’ති මඤ්ඤමානො එවමාහ.

කායං උපනාමෙසීති භෙරවරූපං නිම්මිනිත්වා මහාමුඛං විවරිත්වා සකලසරීරෙ ලොමානි උට්ඨාපෙත්වා කායං උපනාමෙසි. අපනාමෙසීති රතනසතිකං සුවණ්ණග්ඝනිකං විය ථොකං අපනාමෙසි. පාපකොති ලාමකො අමනුඤ්ඤො. සො ගූථං විය අග්ගි විය කණ්හසප්පො විය ච පරිවජ්ජෙතබ්බො, න ඉමිනා සුවණ්ණවණ්ණෙන සරීරෙන සම්පටිච්ඡිතබ්බො. එවං වුත්තෙ පන සූචිලොමො ‘‘පාපකො කිර මෙ සම්ඵස්සො’’ති කුද්ධො පඤ්හං තං, සමණාතිආදිමාහ. චිත්තං වා තෙ ඛිපිස්සාමීති යෙසඤ්හි අමනුස්සා චිත්තං ඛිපිතුකාමා හොන්ති, තෙසං සෙතමුඛං නීලොදරං සුරත්තහත්ථපාදං මහාසීසං පජ්ජලිතනෙත්තං භෙරවං වා අත්තභාවං නිම්මිනිත්වා දස්සෙන්ති, භෙරවං වා සද්දං සාවෙන්ති, කථෙන්තානංයෙව වා මුඛෙ හත්ථං පක්ඛිපිත්වා හදයං මද්දන්ති, තෙන තෙ සත්තා උම්මත්තකා හොන්ති ඛිත්තචිත්තා. තං සන්ධායෙවමාහ. පාරගඞ්ගායාති ද්වීසු පාදෙසු ගහෙත්වා තං ආවිඤ්ඡෙත්වා යථා න පුනාගච්ඡසි, එවං පාරං වා ගඞ්ගාය ඛිපිස්සාමීති වදති. සදෙවකෙතිආදි වුත්තත්ථමෙව. පුච්ඡ යදාකඞ්ඛසීති යංකිඤ්චි ආකඞ්ඛසි, තං සබ්බං පුච්ඡ, අසෙසං තෙ බ්‍යාකරිස්සාමීති සබ්බඤ්ඤුපවාරණං පවාරෙති.

කුතොනිදානාති කිංනිදානා, කිංපච්චයාති අත්ථො? කුමාරකා ධඞ්කමිවොස්සජන්තීති යථා කුමාරකා කාකං ගහෙත්වා ඔස්සජන්ති ඛිපන්ති, එවං පාපවිතක්කා කුතො සමුට්ඨාය චිත්තං ඔස්සජන්තීති පුච්ඡති?

ඉතොනිදානාති අයං අත්තභාවො නිදානං එතෙසන්ති ඉතො නිදානා. ඉතොජාති ඉතො අත්තභාවතො ජාතා. ඉතො සමුට්ඨාය මනොවිතක්කාති යථා දීඝසුත්තකෙන පාදෙ බද්ධං කාකං කුමාරකා තස්ස සුත්තපරියන්තං අඞ්ගුලියං වෙඨෙත්වා ඔස්සජන්ති, සො දූරං ගන්ත්වාපි පුන තෙසං පාදමූලෙයෙව පතති, එවමෙව ඉතො අත්තභාවතො සමුට්ඨාය පාපවිතක්කා චිත්තං ඔස්සජන්ති.

ස්නෙහජාති තණ්හාසිනෙහතො ජාතා. අත්තසම්භූතාති අත්තනි සම්භූතා. නිග්‍රොධස්සෙව ඛන්ධජාති නිග්‍රොධඛන්ධෙ ජාතා පාරොහා විය. පුථූති බහූ අනෙකප්පකාරා පාපවිතක්කා තංසම්පයුත්තකිලෙසා ච. විසත්තාති ලග්ගා ලග්ගිතා. කාමෙසූති වත්ථුකාමෙසු. මාලුවාව විතතා වනෙති යථා වනෙ මාලුවා ලතා යං රුක්ඛං නිස්සාය ජායති, තං මූලතො යාව අග්ගා, අග්ගතො යාව මූලා පුනප්පුනං සංසිබ්බිත්වා අජ්ඣොත්ථරිත්වා ඔතතවිතතා තිට්ඨති. එවං වත්ථුකාමෙසු පුථූ කිලෙසකාමා විසත්තා, පුථූ වා සත්තා තෙහි කිලෙසකාමෙහි වත්ථුකාමෙසු විසත්තා. යෙ නං පජානන්තීති යෙ ‘‘අත්තසම්භූතා’’ති එත්ථ වුත්තං අත්තභාවං ජානන්ති.

යතොනිදානන්ති යං නිදානමස්ස අත්තභාවස්ස තඤ්ච ජානන්ති. තෙ නං විනොදෙන්තීති තෙ එවං අත්තභාවසඞ්ඛාතස්ස දුක්ඛසච්චස්ස නිදානභූතං සමුදයසච්චං මග්ගසච්චෙන විනොදෙන්ති. තෙ දුත්තරන්ති තෙ සමුදයසච්චං නීහරන්තා ඉදං දුත්තරං කිලෙසොඝං තරන්ති. අතිණ්ණපුබ්බන්ති අනමතග්ගෙ සංසාරෙ සුපිනන්තෙපි න තිණ්ණපුබ්බං. අපුනබ්භවායාති අපුනබ්භවසඞ්ඛාතස්ස නිරොධසච්චස්සත්ථාය. ඉති ඉමාය ගාථාය චත්තාරි සච්චානි පකාසෙන්තො අරහත්තනිකූටෙන දෙසනං නිට්ඨපෙසි. දෙසනාවසානෙ සූචිලොමො තස්මිංයෙව පදෙසෙ ඨිතො දෙසනානුසාරෙන ඤාණං පෙසෙත්වා සොතාපත්තිඵලෙ පතිට්ඨිතො. සොතාපන්නා ච නාම න කිලිට්ඨත්තභාවෙ තිට්ඨන්තීති සහ ඵලපටිලාභෙනස්ස සරීරෙ සෙතකණ්ඩුපීළකසූචියො සබ්බා පතිතා. සො දිබ්බවත්ථනිවත්ථො දිබ්බවරදුකූලුත්තරාසඞ්ගො දිබ්බවෙඨනවෙඨිතො දිබ්බාභරණගන්ධමාලධරො සුවණ්ණවණ්ණො හුත්වා භුම්මදෙවතාපරිහාරං පටිලභීති. තතියං.