3. මහාකච්චානභද්දෙකරත්තසුත්තවණ්ණනා

279. එවං මෙ සුතන්ති මහාකච්චානභද්දෙකරත්තසුත්තං. තත්ථ තපොදාරාමෙති තත්තොදකස්ස රහදස්ස වසෙන එවංලද්ධනාමෙ ආරාමෙ. වෙභාරපබ්බතස්ස කිර හෙට්ඨා භූමට්ඨකනාගානං පඤ්චයොජනසතිකං නාගභවනං දෙවලොකසදිසං මණිමයෙන තලෙන ආරාමඋය්‍යානෙහි ච සමන්නාගතං, තත්ථ නාගානං කීළනට්ඨානෙ මහාඋදකරහදො, තතො තපොදා නාම නදී සන්දති කුථිතා උණ්හොදකා. කස්මා පනෙසා එදිසා ජාතා? රාජගහං කිර පරිවාරෙත්වා මහා පෙතලොකො, තත්ථ ද්වින්නං මහාලොහකුම්භිනිරයානං අන්තරෙන අයං තපොදා ආගච්ඡති, තස්මා සා කුථිතා සන්දති. වුත්තම්පි චෙතං – ‘‘යතායං, භික්ඛවෙ, තපොදා සන්දති, සො දහො අච්ඡොදකො සීතොදකො සාතොදකො සෙතොදකො සුප්පතිත්ථො රමණීයො පහූතමච්ඡකච්ඡපො, චක්කමත්තානි ච පදුමානි පුප්ඵන්ති. අපිචායං, භික්ඛවෙ, තපොදා ද්වින්නං මහානිරයානං අන්තරිකාය ආගච්ඡති, තෙනායං තපොදා කුථිතා සන්දතී’’ති (පාරා. 231). ඉමස්ස පන ආරාමස්ස අභිසම්මුඛට්ඨානෙ තතො මහාඋදකරහදො ජාතො, තස්ස නාමවසෙනායං විහාරො තපොදාරාමොති වුච්චති.

280. සමිද්ධීති තස්ස කිර ථෙරස්ස අත්තභාවො සමිද්ධො අභිරූපො පාසාදිකො, තස්මා සමිද්ධිත්වෙව සඞ්ඛං ගතො. ආදිබ්‍රහ්මචරියකොති මග්ගබ්‍රහ්මචරියස්ස ආදි පුබ්බභාගප්පටිපත්තිභූතො. ඉදං වත්වාන සුගතො උට්ඨායාසනාති මධුපිණ්ඩිකසුත්තෙ (ම. නි. 1.199 ආදයො) වුත්තනයෙනෙව විත්ථාරෙතබ්බං.

282. ඉති මෙ චක්ඛුන්ති ඉමස්මිං කිර සුත්තෙ භගවා ද්වාදසායතනවසෙනෙව මාතිකං ඨපෙසි. ථෙරොපි ‘‘භගවතා හෙට්ඨා ද්වීසු, උපරි චතුත්ථෙ චාති ඉමෙසු තීසු සුත්තෙසු පඤ්චක්ඛන්ධවසෙන මාතිකා ච විභඞ්ගො ච කතො, ඉධ පන ද්වාදසායතනවසෙනෙව විභජනත්ථං මාතිකා ඨපිතා’’ති නයං පටිලභිත්වා එවමාහ. ඉමං පන නයං ලභන්තෙන ථෙරෙන භාරියං කතං, අපදෙ පදං දස්සිතං, ආකාසෙ පදං කතං, තෙන නං භගවා ඉමමෙව සුත්තං සන්ධාය – ‘‘එතදග්ගං, භික්ඛවෙ, මම සාවකානං භික්ඛූනං සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං විභජන්තානං යදිදං මහාකච්චානො’’ති (අ. නි. 1.197) එතදග්ගෙ ඨපෙසි. එත්ථ පන චක්ඛූති චක්ඛුපසාදො. රූපාති චතුසමුට්ඨානිකරූපා. ඉමිනා නයෙන සෙසායතනානිපි වෙදිතබ්බානි. විඤ්ඤාණන්ති නිකන්තිවිඤ්ඤාණං. තදභිනන්දතීති තං චක්ඛුඤ්චෙව රූපඤ්ච තණ්හාදිට්ඨිවසෙන අභිනන්දති. අන්වාගමෙතීති තණ්හාදිට්ඨීහි අනුගච්ඡති.

ඉති මෙ මනො අහොසි අතීතමද්ධානං ඉති ධම්මාති එත්ථ පන මනොති භවඞ්ගචිත්තං. ධම්මාති තෙභූමකධම්මාරම්මණං.

283. පණිදහතීති පත්ථනාවසෙන ඨපෙසි. පණිධානපච්චයාති පත්ථනාට්ඨපනකාරණා. සෙසං සබ්බත්ථ උත්තානමෙවාති.

පපඤ්චසූදනියා මජ්ඣිමනිකායට්ඨකථාය

මහාකච්චානභද්දෙකරත්තසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.