7. අනුරුද්ධසුත්තවණ්ණනා

230. එවං මෙ සුතන්ති අනුරුද්ධසුත්තං. තත්ථ එවමාහංසූති තස්ස උපාසකස්ස අඵාසුකකාලො අහොසි, තදා උපසඞ්කමිත්වා එවමාහංසු. අපණ්ණකන්ති අවිරාධිතං. එකත්ථාති අප්පමාණාති වා මහග්ගතාති වා ඣානමෙව චිත්තෙකග්ගතායෙව එවං වුච්චතීති ඉමං සන්ධාය එවමාහ.

231. යාවතා එකං රුක්ඛමූලං මහග්ගතන්ති ඵරිත්වා අධිමුච්චිත්වා විහරතීති එකරුක්ඛමූලපමාණට්ඨානං කසිණනිමිත්තෙන ඔත්ථරිත්වා තස්මිං කසිණනිමිත්තෙ මහග්ගතජ්ඣානං ඵරිත්වා අධිමුච්චිත්වා විහරති. මහග්ගතන්ති පනස්ස ආභොගො නත්ථි, කෙවලං මහග්ගතජ්ඣානපවත්තිවසෙන පනෙතං වුත්තං. එස නයො සබ්බත්ථ. ඉමිනා ඛො එතං ගහපති පරියායෙනාති ඉමිනා කාරණෙන. එත්ථ හි අප්පමාණාති වුත්තානං බ්‍රහ්මවිහාරානං නිමිත්තං න වඩ්ඪති, උග්ඝාටනං න ජායති, තානි ඣානානි අභිඤ්ඤානං වා නිරොධස්ස වා පාදකානි න හොන්ති, විපස්සනාපාදකානි පන වට්ටපාදකානි භවොක්කමනානි ච හොන්ති. ‘‘මහග්ගතා’’ති වුත්තානං පන කසිණජ්ඣානානං නිමිත්තං වඩ්ඪති, උග්ඝාටනං ජායති, සමතික්කමා හොන්ති, අභිඤ්ඤාපාදකානි නිරොධපාදකානි වට්ටපාදකානි භවොක්කමනානි ච හොන්ති. එවමිමෙ ධම්මා නානත්ථා, අප්පමාණා මහග්ගතාති එවං නානාබ්‍යඤ්ජනා ච.

232. ඉදානි මහග්ගතසමාපත්තිතො නීහරිත්වා භවූපපත්තිකාරණං දස්සෙන්තො චතස්සො ඛො ඉමාතිආදිමාහ. පරිත්තාභාති ඵරිත්වා ජානන්තස්ස අයමාභොගො අත්ථි, පරිත්තාභෙසු පන දෙවෙසු නිබ්බත්තිකාරණං ඣානං භාවෙන්තො එවං වුත්තො. එස නයො සබ්බත්ථ. පරිත්තාභා සියා සංකිලිට්ඨාභා හොන්ති සියා පරිසුද්ධාභා, අප්පමාණාභා සියා සංකිලිට්ඨාභා හොන්ති සියා පරිසුද්ධාභා. කථං? සුප්පමත්තෙ වා සරාවමත්තෙ වා කසිණපරිකම්මං කත්වා සමාපත්තිං නිබ්බත්තෙත්වා පඤ්චහාකාරෙහි ආචිණ්ණවසිභාවො පච්චනීකධම්මානං සුට්ඨු අපරිසොධිතත්තා දුබ්බලමෙව සමාපත්තිං වළඤ්ජිත්වා අප්පගුණජ්ඣානෙ ඨිතො කාලං කත්වා පරිත්තාභෙසු නිබ්බත්තති, වණ්ණො පනස්ස පරිත්තො චෙව හොති සංකිලිට්ඨො ච. පඤ්චහි පනාකාරෙහි ආචිණ්ණවසිභාවො පච්චනීකධම්මානං සුට්ඨු පරිසොධිතත්තා සුවිසුද්ධං සමාපත්තිං වළඤ්ජිත්වා පගුණජ්ඣානෙ ඨිතො කාලං කත්වා පරිත්තාභෙසු නිබ්බත්තති, වණ්ණො පනස්ස පරිත්තො චෙව හොති පරිසුද්ධො ච. එවං පරිත්තාභා සියා සංකිලිට්ඨාභා හොන්ති සියා පරිසුද්ධාභා. කසිණෙ පන විපුලපරිකම්මං කත්වා සමාපත්තිං නිබ්බත්තෙත්වා පඤ්චහාකාරෙහි ආචිණ්ණවසිභාවොති සබ්බං පුරිමසදිසමෙව වෙදිතබ්බං. එවං අප්පමාණාභා සියා සංකිලිට්ඨාභා හොන්ති සියා පරිසුද්ධාභාති.

වණ්ණනානත්තන්ති සරීරවණ්ණස්ස නානත්තං. නො ච ආභානානත්තන්ති ආලොකෙ නානත්තං න පඤ්ඤායති. අච්චිනානත්තන්ති දීඝරස්සඅණුථූලවසෙන අච්චියා නානත්තං.

යත්ථ යත්ථාති උය්‍යානවිමානකප්පරුක්ඛනදීතීරපොක්ඛරණීතීරෙසු යත්ථ යත්ථ. අභිනිවිසන්තීති වසන්ති. අභිරමන්තීති රමන්ති න උක්කණ්ඨන්ති. කාජෙනාති යාගුභත්තතෙලඵාණිතමච්ඡමංසකාජෙසු යෙන කෙනචි කාජෙන. ‘‘කාචෙනාති’’පි පාඨො, අයමෙව අත්ථො. පිටකෙනාති පච්ඡියා. තත්ථ තත්ථෙවාති සප්පිමධුඵාණිතාදීනං සුලභට්ඨානතො ලොණපූතිමච්ඡාදීනං උස්සන්නට්ඨානං නීතා ‘‘පුබ්බෙ අම්හාකං වසනට්ඨානං ඵාසුකං, තත්ථ සුඛං වසිම්හා, ඉධ ලොණං වා නො බාධති පූතිමච්ඡගන්ධො වා සීසරොගං උප්පාදෙතී’’ති එවං චිත්තං අනුප්පාදෙත්වා තත්ථ තත්ථෙව රමන්ති.

234. ආභාති ආභාසම්පන්නා. තදඞ්ගෙනාති තස්සා භවූපපත්තියා අඞ්ගෙන, භවූපපත්තිකාරණෙනාති අත්ථො. ඉදානි තං කාරණං පුච්ඡන්තො කො නු ඛො, භන්තෙතිආදිමාහ.

කායදුට්ඨුල්ලන්ති කායාලසියභාවො. ඣායතොති ජලතො.

235. දීඝරත්තං ඛො මෙති ථෙරො කිර පාරමියො පූරෙන්තො ඉසිපබ්බජ්ජං පබ්බජිත්වා සමාපත්තිං නිබ්බත්තෙත්වා නිරන්තරං තීණි අත්තභාවසතානි බ්‍රහ්මලොකෙ පටිලභි, තං සන්ධායෙතං ආහ. වුත්තම්පි චෙතං –

‘‘අවොකිණ්ණං තීණි සතං, යං පබ්බජිං ඉසිපබ්බජ්ජං;

අසඞ්ඛතං ගවෙසන්තො, පුබ්බෙ සඤ්චරිතං මම’’න්ති.

සෙසං සබ්බත්ථ උත්තානමෙවාති.

පපඤ්චසූදනියා මජ්ඣිමනිකායට්ඨකථාය

අනුරුද්ධසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.