10. චූළපුණ්ණමසුත්තවණ්ණනා
91. එවං මෙ සුතන්ති චූළපුණ්ණමසුත්තං. තත්ථ තුණ්හීභූතං තුණ්හීභූතන්ති යං යං දිසං අනුවිලොකෙති, තත්ථ තත්ථ තුණ්හීභූතමෙව. අනුවිලොකෙත්වාති පඤ්චපසාදපටිමණ්ඩිතානි අක්ඛීනි උම්මීලෙත්වා තතො තතො විලොකෙත්වා අන්තමසො හත්ථකුක්කුච්චපාදකුක්කුච්චානම්පි අභාවං දිස්වා. අසප්පුරිසොති පාපපුරිසො. නො හෙතං, භන්තෙති යස්මා අන්ධො අන්ධං විය සො තං ජානිතුං න සක්කොති, තස්මා එවමාහංසු. එතෙනෙව නයෙන ඉතො පරෙසුපි වාරෙසු අත්ථො වෙදිතබ්බො. අස්සද්ධසමන්නාගතොති පාපධම්මසමන්නාගතො. අසප්පුරිසභත්තීති අසප්පුරිසසෙවනො. අසප්පුරිසචින්තීති අසප්පුරිසචින්තාය චින්තකො. අසප්පුරිසමන්තීති අසප්පුරිසමන්තනං මන්තෙතා. අසප්පුරිසවාචොති අසප්පුරිසවාචං භාසිතා. අසප්පුරිසකම්මන්තොති අසප්පුරිසකම්මානං කත්තා. අසප්පුරිසදිට්ඨීති අසප්පුරිසදිට්ඨියා සමන්නාගතො. අසප්පුරිසදානන්ති අසප්පුරිසෙහි දාතබ්බං දානං. ත්‍යාස්ස මිත්තාති තෙ අස්ස මිත්තා. අත්තබ්‍යාබාධායපි චෙතෙතීති පාණං හනිස්සාමි, අදින්නං ආදියිස්සාමි, මිච්ඡා චරිස්සාමි, දස අකුසලකම්මපථෙ සමාදාය වත්තිස්සාමීති එවං අත්තනො දුක්ඛත්ථාය චින්තෙති. පරබ්‍යාබාධායාති යථා අසුකො අසුකං පාණං හන්ති, අසුකස්ස සන්තකං අදින්නං ආදියති, දස අකුසලකම්මපථෙ සමාදාය වත්තති, එවං නං ආණාපෙස්සාමීති එවං පරස්ස දුක්ඛත්ථාය චින්තෙති. උභයබ්‍යාබාධායාති අහං අසුකඤ්ච අසුකඤ්ච ගහෙත්වා දස අකුසලකම්මපථෙ සමාදාය වත්තිස්සාමීති එවං උභයදුක්ඛත්ථාය චින්තෙතීති.
අත්තබ්‍යාබාධායපි මන්තෙතීතිආදීසු අහං දස අකුසලකම්මපථෙ සමාදාය වත්තිස්සාමීති මන්තෙන්තො අත්තබ්‍යාබාධාය මන්තෙති නාම. අසුකං දස අකුසලකම්මපථෙ සමාදපෙස්සාමීති මන්තෙන්තො පරබ්‍යාබාධාය මන්තෙති නාම. අඤ්ඤෙන සද්ධිං – ‘‘මයං උභොපි එකතො හුත්වා දස අකුසලකම්මපථෙ සමාදාය වත්තිස්සාමා’’ති මන්තෙන්තො උභයබ්‍යාබාධාය මන්තෙති නාම.
අසක්කච්චං දානං දෙතීති දෙය්‍යධම්මම්පි පුග්ගලම්පි න සක්කරොති. දෙය්‍යධම්මං න සක්කරොති නාම උත්තණ්ඩුලාදිදොසසමන්නාගතං ආහාරං දෙති, න පසන්නං කරොති. පුග්ගලං න සක්කරොති නාම නිසීදනට්ඨානං අසම්මජ්ජිත්වා යත්ථ වා තත්ථ වා නිසීදාපෙත්වා යං වා තං වා ආධාරකං ඨපෙත්වා දානං දෙති. අසහත්ථාති අත්තනො හත්ථෙන, න දෙති, දාසකම්මකාරාදීහි දාපෙති. අචිත්තිකත්වාති හෙට්ඨා වුත්තනයෙන දෙය්‍යධම්මෙපි පුග්ගලෙපි න චිත්තීකාරං කත්වා දෙති. අපවිද්ධන්ති ඡඩ්ඩෙතුකාමො හුත්වා වම්මිකෙ උරගං පක්ඛිපන්තො විය දෙති. අනාගමනදිට්ඨිකොති නො ඵලපාටිකඞ්ඛී හුත්වා දෙති.
තත්ථ උපපජ්ජතීති න දානං දත්වා නිරයෙ උපපජ්ජති. යං පන තෙන පාපලද්ධිකාය මිච්ඡාදස්සනං ගහිතං, තාය මිච්ඡාදිට්ඨියා නිරයෙ උපපජ්ජති. සුක්කපක්ඛො වුත්තපටිපක්ඛනයෙන වෙදිතබ්බො. දෙවමහත්තතාති ඡකාමාවචරදෙවා. මනුස්සමහත්තතාති තිණ්ණං කුලානං සම්පත්ති. සෙසං සබ්බත්ථ උත්තානමෙව. ඉදං පන සුත්තං සුද්ධවට්ටවසෙනෙව කථිතන්ති.
පපඤ්චසූදනියා මජ්ඣිමනිකායට්ඨකථාය
චූළපුණ්ණමසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.
පඨමවග්ගවණ්ණනා නිට්ඨිතා.