4. ඝොටමුඛසුත්තවණ්ණනා

412. එවං මෙ සුතන්ති ඝොටමුඛසුත්තං. තත්ථ ඛෙමියම්බවනෙති එවංනාමකෙ අම්බවනෙ. ධම්මිකො පරිබ්බජොති ධම්මිකා පබ්බජ්ජා. අදස්සනාති තුම්හාදිසානං වා පණ්ඩිතානං අදස්සනෙන. යො වා පනෙත්ථ ධම්මොති යො වා පන එත්ථ ධම්මො සභාවො, තස්සෙව වා අදස්සනෙන. ඉමිනා ‘‘අම්හාකං කථා අප්පමාණං, ධම්මොව පමාණ’’න්ති දස්සෙති. තතො ථෙරො ‘‘නවඋපොසථාගාරෙ විය බහුනා කම්මෙන ඉධ භවිතබ්බ’’න්ති චින්තෙත්වා චඞ්කමා ඔරුය්හ පණ්ණසාලං පවිසිත්වා නිසීදි. තං දස්සෙතුං එවං වුත්තෙතිආදි වුත්තං.

413. චත්තාරොමෙ බ්‍රාහ්මණාති ථෙරස්ස කිර එතදහොසි – ‘‘අයං බ්‍රාහ්මණො ‘ධම්මිකං පබ්බජ්ජං උපගතො සමණො වා බ්‍රාහ්මණො වා නත්ථී’ති වදති. ඉමස්ස චත්තාරො පුග්ගලෙ ද්වෙ ච පරිසා දස්සෙත්වා ‘චතුත්ථං පුග්ගලං කතරාය පරිසාය බහුලං පස්සසී’ති පුච්ඡිස්සාමි, ජානමානො ‘අනාගාරියපරිසාය’න්ති වක්ඛති. එවමෙතං සකමුඛෙනෙව ‘ධම්මිකො පරිබ්බජො අත්ථී’ති වදාපෙස්සාමී’’ති ඉමං දෙසනං ආරභි.

414. තත්ථ සාරත්තරත්තාති සුට්ඨු රත්තරත්තා. සානුග්ගහා වාචා භාසිතා සකාරණා වාචා භාසිතා. වුත්තඤ්හෙතං මයා ‘‘අම්හාකං කථා අප්පමාණං, ධම්මොව පමාණ’’න්ති.

421. කිං පන තෙති ගිහි නාම කප්පියම්පි අකප්පියම්පි වදෙය්‍යාති විවෙචනත්ථං පුච්ඡි. කාරාපෙසීති මාපෙසි. කාරාපෙත්වා ච පන කාලං කත්වා සග්ගෙ නිබ්බත්තො. එතස්ස කිර ජානනසිප්පෙ මාතරම්පි පිතරම්පි ඝාතෙත්වා අත්තාව ඝාතෙතබ්බොති ආගච්ඡති. එතං සිප්පං ජානන්තො ඨපෙත්වා එතං අඤ්ඤො සග්ගෙ නිබ්බත්තො නාම නත්ථි, එස පන ථෙරං උපනිස්සාය පුඤ්ඤං කත්වා තත්ථ නිබ්බත්තිත්වා ච පන ‘‘කෙනාහං කම්මෙන ඉධ නිබ්බත්තො’’ති ආවජ්ජෙත්වා යථාභූතං ඤත්වා එකදිවසං ජිණ්ණාය භොජනසාලාය පටිසඞ්ඛරණත්ථං සඞ්ඝෙ සන්නිපතිතෙ මනුස්සවෙසෙන ආගන්ත්වා පුච්ඡි – ‘‘කිමත්ථං, භන්තෙ, සඞ්ඝො සන්නිපතිතො’’ති? භොජනසාලාය පටිසඞ්ඛරණත්ථන්ති. කෙනෙසා කාරිතාති? ඝොටමුඛෙනාති. ඉදානි සො කුහින්ති? කාලඞ්කතොති. අත්ථි පනස්ස කොචි ඤාතකොති? අත්ථි එකා භගිනීති. පක්කොසාපෙථ නන්ති. භික්ඛූ පක්කොසාපෙසුං. සො තං උපසඞ්කමිත්වා – ‘‘අහං, තව භාතා, ඝොටමුඛො නාම ඉමං සාලං කාරෙත්වා සග්ගෙ නිබ්බත්තො, අසුකෙ ච අසුකෙ ච ඨානෙ මයා ඨපිතං ධනං අත්ථි, තං ගහෙත්වා ඉමඤ්ච භොජනසාලං කාරෙහි, දාරකෙ ච පොසෙහී’’ති වත්වා භික්ඛුසඞ්ඝං වන්දිත්වා වෙහාසං උප්පතිත්වා දෙවලොකමෙව අගමාසි. සෙසං සබ්බත්ථ උත්තානමෙවාති.

පපඤ්චසූදනියා මජ්ඣිමනිකායට්ඨකථාය

ඝොටමුඛසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.