6. පඨමනාවාවිමානවණ්ණනා
සුවණ්ණච්ඡදනං නාවන්ති නාවාවිමානං. තස්ස කා උප්පත්ති? භගවති සාවත්ථියං විහරන්තෙ සොළසමත්තා භික්ඛූ අඤ්ඤතරස්මිං ගාමකාවාසෙ වසිත්වා වුත්ථවස්සා ‘‘භගවන්තං පස්සිස්සාම, ධම්මඤ්ච සුණිස්සාමා’’ති සාවත්ථිං උද්දිස්ස ගිම්හසමයෙ අද්ධානමග්ගං පටිපන්නා, අන්තරාමග්ගෙ ච නිරුදකො කන්තාරො, තෙ ච තත්ථ ඝම්මාභිතත්තා කිලන්තා තසිතා පානීයං අලභමානා අඤ්ඤතරස්ස ගාමස්ස අවිදූරෙන ගච්ඡන්ති. තත්ථ අඤ්ඤතරා ඉත්ථී උදකභාජනං ගහෙත්වා උදකත්ථාය උදපානාභිමුඛී ගච්ඡති. අථ තෙ භික්ඛූ තං දිස්වා ‘‘යත්ථායං ඉත්ථී ගච්ඡති, තත්ථ ගතෙ පානීයං ලද්ධුං සක්කා’’ති පිපාසාපරෙතා තංදිසාභිමුඛා ගන්ත්වා උදපානං දිස්වා තස්සා අවිදූරෙ අට්ඨංසු. සා ඉත්ථී තතො උදකං ගහෙත්වා නිවත්තිතුකාමා තෙ භික්ඛූ දිස්වා ‘‘ඉමෙ අය්‍යා උදකෙන අත්ථිකා පිපාසිතා’’ති ඤත්වා ගරුචිත්තීකාරං උපට්ඨපෙත්වා උදකෙන නිමන්තෙසි. තෙ පත්තථවිකතො පරිස්සාවනං නීහරිත්වා පරිස්සාවෙත්වා යාවදත්ථං පානීයං පිවිත්වා හත්ථපාදෙ සීතලෙ කත්වා තස්සා ඉත්ථියා පානීයදානෙ අනුමොදනං වත්වා අගමංසු.
සා තං පුඤ්ඤං හදයෙ ඨපෙත්වා අන්තරන්තරා අනුස්සරන්තී අපරභාගෙ කාලං කත්වා තාවතිංසභවනෙ නිබ්බත්ති. තස්සා පුඤ්ඤානුභාවෙන කප්පරුක්ඛොපසොභිතං මහන්තං විමානං උප්පජ්ජි. තං විමානං පරික්ඛිපිත්වා මුත්තජාලරජතවිභූසිතා විය සිකතාවකිණ්ණපණ්ඩරපුලිනතටා මණික්ඛන්ධනිම්මලසලිලවාහිනී සරිතා. තස්සා උභොසු තීරෙසු උය්‍යානවිමානද්වාරෙ ච මහතී පොක්ඛරණී පඤ්චවණ්ණපදුමසණ්ඩමණ්ඩිතා සහ සුවණ්ණනාවාය නිබ්බත්ති. සා තත්ථ දිබ්බසම්පත්තිං අනුභවන්තී නාවාය කීළන්තී ලළන්තී විචරති. අථෙකදිවසං ආයස්මා මහාමොග්ගල්ලානො දෙවචාරිකං චරන්තො තං දෙවධීතරං නාවාය කීළන්තිං දිස්වා තාය කතපුඤ්ඤකම්මං පුච්ඡන්තො –
43. ‘‘සුවණ්ණච්ඡදනං නාවං, නාරි ආරුය්හ තිට්ඨසි;
ඔගාහසි පොක්ඛරණිං, පද්මං ඡින්දසි පාණිනා.
44. ‘‘කෙන තෙතාදිසො වණ්ණො, කෙන තෙ ඉධ මිජ්ඣති;
උප්පජ්ජන්ති ච තෙ භොගා, යෙ කෙචි මනසො පියා.
45. ‘‘පුච්ඡාමි තං දෙවි මහානුභාවෙ,
මනුස්සභූතා කිමකාසි පුඤ්ඤං;
කෙනාසි එවං ජලිතානුභාවා,
වණ්ණො ච තෙ සබ්බදිසා පභාසතී’’ති. – ආහ;
තතො ථෙරෙන පුට්ඨාය දෙවතාය විස්සජ්ජිතාකාරං දස්සෙතුං සඞ්ගීතිකාරෙහි –
46. ‘‘සා දෙවතා අත්තමනා, මොග්ගල්ලානෙන පුච්ඡිතා;
පඤ්හං පුට්ඨා වියාකාසි, යස්ස කම්මස්සිදං ඵල’’න්ති. –
අයං ගාථා වුත්තා.
47. ‘‘අහං මනුස්සෙසු මනුස්සභූතා, පුරිමාය ජාතියා මනුස්සලොකෙ;
දිස්වාන භික්ඛූ තසිතෙ කිලන්තෙ, උට්ඨාය පාතුං උදකං අදාසිං.
48. ‘‘යො වෙ කිලන්තාන පිපාසිතානං, උට්ඨාය පාතුං උදකං දදාති;
සීතොදකා තස්ස භවන්ති නජ්ජො, පහූතමල්‍යා බහුපුණ්ඩරීකා.
49. ‘‘තං ආපගා අනුපරියන්ති සබ්බදා, සීතොදකා වාලුකසන්ථතා නදී;
අම්බා ච සාලා තිලකා ච ජම්බුයො, උද්දාලකා පාටලියො ච ඵුල්ලා.
50. ‘‘තංභූමිභාගෙහි උපෙතරූපං, විමානසෙට්ඨං භුස සොභමානං;
තස්සීධ කම්මස්ස අයං විපාකො, එතාදිසං පුඤ්ඤකතා ලභන්ති.
51. ‘‘තෙන මෙතාදිසො වණ්ණො, තෙන මෙ ඉධ මිජ්ඣති;
උප්පජ්ජන්ති ච මෙ භොගා, යෙ කෙචි මනසො පියා.
52. ‘‘අක්ඛාමි තෙ භික්ඛු මහානුභාව, මනුස්සභූතා යමකාසි පුඤ්ඤං;
තෙනම්හි එවං ජලිතානුභාවා, වණ්ණො ච මෙ සබ්බදිසා පභාසතී’’ති. –
අයං දෙවතාය විස්සජ්ජිතාකාරො.
43. තත්ථ සුවණ්ණච්ඡදනන්ති විචිත්තභිත්තිවිරචනෙහි රත්තසුවණ්ණමයෙහි උභොහි පස්සෙහි පටිච්ඡාදිතබ්භන්තරතාය චෙව නානාරතනසමුජ්ජලිතෙන කනකමයාලඞ්කාරෙන උපරි ඡාදිතතාය ච සුවණ්ණච්ඡදනං. නාවන්ති පොතං. සො හි ඔරතො පාරං පවති ගච්ඡතීති පොතො, සත්තෙ නෙතීති නාවාති ච වුච්චති. නාරීති තස්සා දෙවධීතාය ආලපනං. නරති නෙතීති නරො, පුරිසො. යථා හි පඨමපකතිභූතො සත්තො ඉතරාය පකතියා සෙට්ඨත්ථෙන පුරි සෙතීති ‘‘පුරිසො’’ති වුච්චති, එවං නයනට්ඨෙන ‘‘නරො’’ති. පුත්තභාතුභූතොපි හි පුග්ගලො මාතුජෙට්ඨභගිනීනං පිතුට්ඨානෙ තිට්ඨති, පගෙව භත්තුභූතො. නරස්ස එසාති නාරී, අයඤ්ච සමඤ්ඤා මනුස්සිත්ථීසු පවත්තා රුළ්හිවසෙන ඉතරාසුපි තථා වුච්චති. ඔගාහසි පොක්ඛරණින්ති සතිපි රත්තුප්පලනීලුප්පලාදිකෙ බහුවිධෙ රතනමයෙ ජලජකුසුමෙ පොක්ඛරසඞ්ඛාතානං දිබ්බපදුමානං තත්ථ යෙභුය්‍යෙන අත්ථිතාය ‘‘පොක්ඛරණී’’ති ලද්ධනාමං දිබ්බසරං ජලවිහාරරතියා අනුපවිසසි. පද්මං ඡින්දසි පාණිනාති රජතමයනාළං පදුමරාගරතනමයපත්තසඞ්ඝාතං කනකමයකණ්ණිකාකිඤ්ජක්ඛකෙසරං දිබ්බකමලං ලීලාරවින්දං කත්තුකාමතාය තව හත්ථෙන භඤ්ජසි.
47. තසිතෙති පිපාසිතෙ. කිලන්තෙති තාය පිපාසාය අද්ධානපරිස්සමෙන ච කිලන්තකායෙ. උට්ඨායාති උට්ඨානවීරියං කත්වා, ආලසියං අනාපජ්ජිත්වාති අත්ථො.
48. යො වෙතිආදිනා යථා අහං, එවං අඤ්ඤෙපි ආයතනගතෙන උදකදානපුඤ්ඤෙන එතාදිසං ඵලං පටිලභන්තීති දිට්ඨෙන අදිට්ඨස්ස අනුමානවිධිං දස්සෙන්තී ථෙරෙන පුට්ඨමත්ථං සාධාරණතො විස්සජ්ජෙති. තත්ථ තස්සාති තන්ති ච යථාවුත්තපුඤ්ඤකාරිනං පච්චාමසති.
49. අනුපරියන්තීති අනුරූපවසෙන පරික්ඛිපන්ති. තස්ස වසනට්ඨානපරික්ඛිපනෙන සොපි පරික්ඛිත්තො නාම හොති. තිලකාති බන්ධුජීවකපුප්ඵසදිසපුප්ඵා එකා රුක්ඛජාති. උද්දාලකාති වාතඝාතකා, යෙ ‘‘රාජරුක්ඛා’’තිපි වුච්චන්ති.
50. තංභූමිභාගෙහීති තාදිසෙහි භූමිභාගෙහි, යථාවුත්තපොක්ඛරණීනදීඋය්‍යානවන්තෙහි භූමිපදෙසෙහීති අත්ථො. උපෙතරූපන්ති පාසංසියභාවෙන උපෙතං, තෙසං පොක්ඛරණීආදීනං වසෙන රමණීයසන්නිවෙසන්ති වුත්තං හොති. භුස සොභමානන්ති භුසං අතිවිය විරොචමානං විමානසෙට්ඨං ලභන්තීති යොජනා. සෙසං වුත්තනයමෙවාති.
පඨමනාවාවිමානවණ්ණනා නිට්ඨිතා.