10. දුතියදබ්බසුත්තවණ්ණනා

80. දසමෙ තත්‍ර ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසීති භගවා රාජගහෙ යථාභිරන්තං විහරිත්වා ජනපදචාරිකං චරන්තො අනුක්කමෙන සාවත්ථිං පත්වා ජෙතවනෙ විහරන්තොයෙව යෙසං භික්ඛූනං ආයස්මතො දබ්බස්ස මල්ලපුත්තස්ස පරිනිබ්බානං අපච්චක්ඛං, තෙසං තං පච්චක්ඛං කත්වා දස්සෙතුං, යෙපි ච මෙත්තියභූමජකෙහි කතෙන අභූතෙන අබ්භාචික්ඛණෙන ථෙරෙ ගාරවරහිතා පුථුජ්ජනා, තෙසං ථෙරෙ බහුමානුප්පාදනත්ථඤ්ච ආමන්තෙසි. තත්ථ තත්‍රාති වචනසඤ්ඤාපනෙ නිපාතමත්තං. ඛොති අවධාරණෙ. තෙසු ‘‘තත්‍රා’’ති ඉමිනා ‘‘භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසී’’ති එතෙසං පදානං වුච්චමානතංයෙව ජොතෙති. ‘‘ඛො’’ති පන ඉමිනා ආමන්තෙසියෙව, නාස්ස ආමන්තනෙ කොචි අන්තරායො අහොසීති ඉමමත්ථං දස්සෙති. අථ වා තත්‍රාති තස්මිං ආරාමෙ. ඛොති වචනාලඞ්කාරෙ නිපාතො. ආමන්තෙසීති අභාසි. කස්මා පන භගවා භික්ඛූයෙව ආමන්තෙසීති? ජෙට්ඨත්තා සෙට්ඨත්තා ආසන්නත්තා සබ්බකාලං සන්නිහිතත්තා ධම්මදෙසනාය විසෙසතො භාජනභූතත්තා ච.

භික්ඛවොති තෙසං ආමන්තනාකාරදස්සනං. භදන්තෙති ආමන්තිතානං භික්ඛූනං ගාරවෙන සත්ථු පටිවචනදානං. තත්ථ ‘‘භික්ඛවො’’ති වදන්තො භගවා තෙ භික්ඛූ ආලපති. ‘‘භදන්තෙ’’ති වදන්තා තෙ පච්චාලපන්ති. අපිච ‘‘භික්ඛවො’’ති ඉමිනා කරුණාවිප්ඵාරසොම්මහදයනිස්සිතපුබ්බඞ්ගමෙන වචනෙන තෙ භික්ඛූ කම්මට්ඨානමනසිකාරධම්මපච්චවෙක්ඛණාදිතො නිවත්තෙත්වා අත්තනො මුඛාභිමුඛෙ කරොති. ‘‘භදන්තෙ’’ති ඉමිනා සත්ථරි ආදරබහුමානගාරවදීපනවචනෙන තෙ භික්ඛූ අත්තනො සුස්සූසතං ඔවාදප්පටිග්ගහගාරවභාවඤ්ච පටිවෙදෙන්ති. භගවතො පච්චස්සොසුන්ති තෙ භික්ඛූ භගවතො වචනං පතිඅස්සොසුං සොතුකාමතං ජනෙසුං. එතදවොචාති භගවා එතං ඉදානි වක්ඛමානං සකලං සුත්තං අභාසි. දබ්බස්ස, භික්ඛවෙ, මල්ලපුත්තස්සාතිආදි අනන්තරසුත්තෙ වුත්තත්ථමෙව. එතමත්ථන්තිආදීසුපි අපුබ්බං නත්ථි, අනන්තරසුත්තෙ වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බං.

ගාථාසු පන අයොඝනහතස්සාති අයො හඤ්ඤති එතෙනාති අයොඝනං, කම්මාරානං අයොකූටං අයොමුට්ඨි ච. තෙන අයොඝනෙන හතස්ස පහතස්ස. කෙචි පන ‘‘අයොඝනහතස්සාති ඝනඅයොපිණ්ඩං හතස්සා’’ති අත්ථං වදන්ති. එව-සද්දො චෙත්ථ නිපාතමත්තං. ජලතො ජාතවෙදසොති ඣායමානස්ස අග්ගිස්ස. අනාදරෙ එතං සාමිවචනං. අනුපුබ්බූපසන්තස්සාති අනුක්කමෙන උපසන්තස්ස විජ්ඣාතස්ස නිරුද්ධස්ස. යථා න ඤායතෙ ගතීති යථා තස්ස ගති න ඤායති. ඉදං වුත්තං හොති – අයොමුට්ඨිකූටාදිනා මහතා අයොඝනෙන හතස්ස සංහතස්ස, කංසභාජනාදිගතස්ස වා ජලමානස්ස අග්ගිස්ස, තථා උප්පන්නස්ස වා සද්දස්ස අනුක්කමෙන උපසන්තස්ස සුවූපසන්තස්ස දසසු දිසාසු න කත්ථචි ගති පඤ්ඤායති පච්චයනිරොධෙන අප්පටිසන්ධිකනිරුද්ධත්තා.

එවං සම්මාවිමුත්තානන්ති එවං සම්මා හෙතුනා ඤායෙන තදඞ්ගවික්ඛම්භනවිමුත්තිපුබ්බඞ්ගමෙන අරියමග්ගෙන චතූහිපි උපාදානෙහි ආසවෙහි ච විමුත්තත්තා සම්මා විමුත්තානං, තතො එව කාමපබන්ධසඞ්ඛාතං කාමොඝං භවොඝාදිභෙදං අවසිට්ඨං ඔඝඤ්ච තරිත්වා ඨිතත්තා කාමබන්ධොඝතාරිනං සුට්ඨු පටිපස්සම්භිතසබ්බකිලෙසවිප්ඵන්දිතත්තා කිලෙසාභිසඞ්ඛාරවාතෙහි ච අකම්පනීයතාය අචලං අනුපාදිසෙසනිබ්බානසඞ්ඛාතං සබ්බසඞ්ඛාරූපසමං සුඛං පත්තානං අධිගතානං ඛීණාසවානං ගති දෙවමනුස්සාදිභෙදාසු ගතීසු අයං නාමාති පඤ්ඤපෙතබ්බතාය අභාවත්තා පඤ්ඤාපෙතුං නත්ථි න උපලබ්භති, යථාවුත්තජාතවෙදො විය අපඤ්ඤත්තිකභාවමෙව හි සො ගතොති අත්ථො.

දසමසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

නිට්ඨිතා ච පාටලිගාමියවග්ගවණ්ණනා.

නිගමනකථා

එත්තාවතා ච –

සුවිමුත්තභවාදානො, දෙවදානවමානිතො;

පච්ඡින්නතණ්හාසන්තානො, පීතිසංවෙගදීපනො.

සද්ධම්මදානනිරතො, උපාදානක්ඛයාවහො;

තත්ථ තත්ථ උදානෙ යෙ, උදානෙසි විනායකො.

තෙ සබ්බෙ එකතො කත්වා, ආරොපෙන්තෙහි සඞ්ගහං;

උදානමිති සඞ්ගීතං, ධම්මසඞ්ගාහකෙහි යං.

තස්ස අත්ථං පකාසෙතුං, පොරාණට්ඨකථානයං;

නිස්සාය යා සමාරද්ධා, අත්ථසංවණ්ණනා මයා.

සා තත්ථ පරමත්ථානං, සුත්තන්තෙසු යථාරහං;

පකාසනා පරමත්ථදීපනී නාම නාමතො.

සම්පත්තා පරිනිට්ඨානං, අනාකුලවිනිච්ඡයා;

චතුත්තිංසප්පමාණාය, පාළියා භාණවාරතො.

ඉති තං සඞ්ඛරොන්තෙන, යං තං අධිගතං මයා;

පුඤ්ඤං තස්සානුභාවෙන, ලොකනාථස්ස සාසනං.

ඔගාහිත්වා විසුද්ධාය, සීලාදිපටිපත්තියා;

සබ්බෙපි දෙහිනො හොන්තු, විමුත්තිරසභාගිනො.

චිරං තිට්ඨතු ලොකස්මිං, සම්මාසම්බුද්ධසාසනං;

තස්මිං සගාරවා නිච්චං, හොන්තු සබ්බෙපි පාණිනො.

සම්මා වස්සතු කාලෙන, දෙවොපි ජගතීපති;

සද්ධම්මනිරතො ලොකං, ධම්මෙනෙව පසාසතූති.

බදරතිත්ථවිහාරවාසිනා ආචරියධම්මපාලත්ථෙරෙන

කතාඋදානස්ස අට්ඨකථා සමත්තා.