4. දුතියසත්තසුත්තවණ්ණනා

64. චතුත්ථෙ අන්ධීකතාති කාමා නාම අනන්ධම්පි අන්ධං කරොන්ති.

යථාහ –

‘‘ලුද්ධො අත්ථං න ජානාති, ලුද්ධො ධම්මං න පස්සති;

අන්ධතමං තදා හොති, යං ලොභො සහතෙ නර’’න්ති. (ඉතිවු. 88; මහානි. 5; චූළනි. ඛග්ගවිසාණසුත්තනිද්දෙස 128) –

තස්මා කාමෙන අනන්ධාපි අන්ධා කතාති අන්ධීකතා. සෙසං අනන්තරසුත්තෙ වුත්තනයමෙව. තත්ථ හි මනුස්සානං පවත්ති භික්ඛූහි දිස්වා භගවතො ආරොචිතා, ඉධ භගවතා සාමංයෙව දිට්ඨාති අයමෙව විසෙසො. සත්ථා සාවත්ථිතො නික්ඛමිත්වා ජෙතවනං ගච්ඡන්තො අන්තරාමග්ගෙ අචිරවතියං නදියං මච්ඡබන්ධෙහි ඔඩ්ඩිතං කුමිනං පවිසිත්වා නික්ඛන්තුං අසක්කොන්තෙ බහූ මච්ඡෙ පස්සි, තතො අපරභාගෙ එකං ඛීරපකං වච්ඡං ගොරවං කත්වා අනුබන්ධිත්වා ථඤ්ඤපිපාසාය ගීවං පසාරෙත්වා මාතු අන්තරසත්ථියං මුඛං උපනෙන්තං පස්සි. අථ භගවා විහාරං පවිසිත්වා පාදෙ පක්ඛාලෙත්වා පඤ්ඤත්තවරබුද්ධාසනෙ නිසින්නො පච්ඡිමං වත්ථුද්වයං පුරිමස්ස උපමානභාවෙන ගහෙත්වා ඉමං උදානං උදානෙසි.

තත්ථ කාමන්ධාති වත්ථුකාමෙසු කිලෙසකාමෙන අන්ධා විචක්ඛුකා කතා. ජාලසඤ්ඡන්නාති සකත්තභාවපරත්තභාවෙසු අජ්ඣත්තිකබාහිරායතනෙසු, තන්නිස්සිතෙසු ච ධම්මෙසු අතීතාදිවසෙන අනෙකභෙදභින්නෙසු හෙට්ඨුපරියවසෙන අපරාපරං උප්පත්තියා අන්තොගධානං අනත්ථාවහතො ච ජාලභූතාය තණ්හාය සුඛුමච්ඡිද්දෙන ජාලෙන පරිවුතො විය උදකරහදො සඤ්ඡන්නා පලිගුණ්ඨිතා අජ්ඣොත්ථටා. තණ්හාඡදනඡාදිතාති තණ්හාසඞ්ඛාතෙන ඡදනෙන සෙවාලපණකෙන විය උදකං ඡාදිතා, පටිච්ඡන්නා පිහිතාති අත්ථො. පදද්වයෙනාපි කාමච්ඡන්දනීවරණනිවාරිතකුසලචිත්තාචාරතං දස්සෙති.

පමත්තබන්ධුනා බද්ධාති කිලෙසමාරෙන දෙවපුත්තමාරෙන ච බද්ධා. යදග්ගෙන හි කිලෙසමාරෙන බද්ධා, තදග්ගෙන දෙවපුත්තමාරෙනපි බද්ධා නාම හොන්ති. වුත්තඤ්හෙතං –

‘‘අන්තලික්ඛචරො පාසො, ය්වායං චරති මානසො;

තෙන තං බාධයිස්සාමි, න මෙ සමණ මොක්ඛසී’’ති. (සං. නි. 1.151; මහාව. 33);

නමුචි කණ්හො පමත්තබන්ධූති තීණි මාරස්ස නාමානි. දෙවපුත්තමාරොපි හි කිලෙසමාරො විය අනත්ථෙන පමත්තෙ සත්තෙ බන්ධතීති පමත්තබන්ධු. ‘‘පමත්තා බන්ධනෙ බද්ධා’’තිපි පඨන්ති. තත්ථ බන්ධනෙති කාමගුණබන්ධනෙති අත්ථො. බද්ධාති නියමිතා. යථා කිං? මච්ඡාව කුමිනාමුඛෙ යථා නාම මච්ඡබන්ධකෙන ඔඩ්ඩිතස්ස කුමිනස්ස මුඛෙ පවිට්ඨා මච්ඡා තෙන බද්ධා හුත්වා මරණමන්වෙන්ති පාපුණන්ති, එවමෙව මාරෙන ඔඩ්ඩිතෙන කාමගුණබන්ධනෙන බද්ධා ඉමෙ සත්තා ජරාමරණමන්වෙන්ති. වච්ඡො ඛීරපකොව මාතරං යථා ඛීරපායී තරුණවච්ඡො අත්තනො මාතරං අන්වෙති අනුගච්ඡති, න අඤ්ඤං එවං මාරබන්ධනබද්ධා සත්තා සංසාරෙ පරිබ්භමන්තා මරණමෙව අන්වෙන්ති අනුගච්ඡන්ති, න අජරං අමරණං නිබ්බානන්ති අධිප්පායො.

චතුත්ථසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.