3. අපරා උත්තමාථෙරීගාථාවණ්ණනා

යෙ ඉමෙ සත්ත බොජ්ඣඞ්ගාතිආදිකා අපරාය උත්තමාය ථෙරියා ගාථා. අයම්පි පුරිමබුද්ධෙසු කතාධිකාරා තත්ථ තත්ථ භවෙ විවට්ටූපනිස්සයං කුසලං උපචිනන්තී විපස්සිස්ස භගවතො කාලෙ බන්ධුමතීනගරෙ කුලදාසී හුත්වා නිබ්බත්ති. සා එකදිවසං සත්ථු සාවකං එකං ඛීණාසවත්ථෙරං පිණ්ඩාය චරන්තං දිස්වා පසන්නමානසා තීණි මොදකානි අදාසි. සා තෙන පුඤ්ඤකම්මෙන දෙවමනුස්සෙසු සංසරන්තී ඉමස්මිං බුද්ධුප්පාදෙ කොසලජනපදෙ අඤ්ඤතරස්මිං බ්‍රාහ්මණමහාසාලකුලෙ නිබ්බත්තිත්වා විඤ්ඤුතං පත්තා ජනපදචාරිකං චරන්තස්ස සත්ථු සන්තිකෙ ධම්මං සුත්වා පටිලද්ධසද්ධා පබ්බජිත්වා නචිරස්සෙව සහ පටිසම්භිදාහි අරහත්තං පාපුණි. තෙන වුත්තං අපදානෙ (අප. ථෙරී 2.2.30-36) –

‘‘නගරෙ බන්ධුමතියා, කුම්භදාසී අහොසහං;

මම භාගං ගහෙත්වාන, ගච්ඡං උදකහාරිකා.

‘‘පන්ථම්හි සමණං දිස්වා, සන්තචිත්තං සමාහිතං;

පසන්නචිත්තා සුමනා, මොදකෙ තීණිදාසහං.

‘‘තෙන කම්මෙන සුකතෙන, චෙතනාපණිධීහි ච;

එකනවුතිකප්පානි, විනිපාතං න ගච්ඡහං.

‘‘සම්පත්ති තං කරිත්වාන, සබ්බං අනුභවිං අහං;

මොදකෙ තීණි දත්වාන, පත්තාහං අචලං පදං.

‘‘කිලෙසා ඣාපිතා මය්හං…පෙ… කතං බුද්ධස්ස සාසන’’න්ති.

අරහත්තං පන පත්වා අත්තනො පටිපත්තිං පච්චවෙක්ඛිත්වා උදානවසෙන –

45. ‘‘යෙ ඉමෙ සත්ත බොජ්ඣඞ්ගා, මග්ගා නිබ්බානපත්තියා;

භාවිතා තෙ මයා සබ්බෙ, යථා බුද්ධෙන දෙසිතා.

46. ‘‘සුඤ්ඤතස්සානිමිත්තස්ස, ලාභිනීහං යදිච්ඡකං;

ඔරසා ධීතා බුද්ධස්ස, නිබ්බානාභිරතා සදා.

47. ‘‘සබ්බෙ කාමා සමුච්ඡින්නා, යෙ දිබ්බා යෙ ච මානුසා;

වික්ඛීණො ජාතිසංසාරො, නත්ථි දානි පුනබ්භවො’’ති. –

ඉමා ගාථා අභාසි.

තත්ථ සුඤ්ඤතස්සානිමිත්තස්ස, ලාභිනීහං යදිච්ඡකන්ති සුඤ්ඤතසමාපත්තියා ච අනිමිත්තසමාපත්තියා ච අහං යදිච්ඡකං ලාභිනී, තත්ථ යං යං සමාපජ්ජිතුං ඉච්ඡාමි යත්ථ යත්ථ යදා යදා, තං තං තත්ථ තත්ථ තදා තදා සමාපජ්ජිත්වා විහරාමීති අත්ථො. යදිපි හි සුඤ්ඤතාප්පණිහිතාදිනාමකස්ස යස්ස කස්සචිපි මග්ගස්ස සුඤ්ඤතාදිභෙදං තිවිධම්පි ඵලං සම්භවති. අයං පන ථෙරී සුඤ්ඤතානිමිත්තසමාපත්තියොව සමාපජ්ජති. තෙන වුත්තං – ‘‘සුඤ්ඤතස්සානිමිත්තස්ස, ලාභිනීහං යදිච්ඡක’’න්ති. යෙභුය්‍යවසෙන වා එතං වුත්තං. නිදස්සනමත්තමෙතන්ති අපරෙ.

යෙ දිබ්බා යෙ ච මානුසාති යෙ දෙවලොකපරියාපන්නා යෙ ච මනුස්සලොකපරියාපන්නා වත්ථුකාමා, තෙ සබ්බෙපි තප්පටිබද්ධඡන්දරාගප්පහානෙන මයා සම්මදෙව උච්ඡින්නා, අපරිභොගාරහා කතා. වුත්තඤ්හි – ‘‘අභබ්බො, ආවුසො, ඛීණාසවො භික්ඛු කාමෙ පරිභුඤ්ජිතුං. සෙය්‍යථාපි පුබ්බෙ අගාරියභූතො’’ති. සෙසං වුත්තනයමෙව.

අපරා උත්තමාථෙරීගාථාවණ්ණනා නිට්ඨිතා.