8. සුරාධත්ථෙරගාථාවණ්ණනා

ඛීණා හි මය්හං ජාතීතිආදිකා ආයස්මතො සුරාධත්ථෙරස්ස ගාථා. කා උප්පත්ති? අයම්පි පුරිමබුද්ධෙසු කතාධිකාරො තත්ථ තත්ථ භවෙ පුඤ්ඤානි උපචිනන්තො සිඛිස්ස භගවතො කාලෙ කුලගෙහෙ නිබ්බත්තිත්වා විඤ්ඤුතං පත්තො එකදිවසං සත්ථාරං දිස්වා පසන්නමානසො මාතුලුඞ්ගඵලං අදාසි. සො තෙන පුඤ්ඤකම්මෙන දෙවලොකෙ නිබ්බත්තිත්වා අපරාපරං පුඤ්ඤානි කත්වා සුගතීසුයෙව සංසරන්තො ඉමස්මිං බුද්ධුප්පාදෙ අනන්තරං වුත්තස්ස රාධත්ථෙරස්ස කනිට්ඨො හුත්වා නිබ්බත්ති, සුරාධොතිස්ස නාමං අහොසි. සො ජෙට්ඨභාතරි රාධෙ පබ්බජිතෙ සයම්පි පබ්බජිත්වා විපස්සනාය කම්මං කරොන්තො නචිරස්සෙව අරහත්තං පාපුණි. තෙන වුත්තං අපදානෙ (අප. ථෙර 2.51.68-72) –

‘‘කණිකාරංව ජලිතං, පුණ්ණමායෙව චන්දිමං;

ජලන්තං දීපරුක්ඛංව, අද්දසං ලොකනායකං.

‘‘මාතුලුඞ්ගඵලං ගය්හ, අදාසිං සත්ථුනො අහං;

දක්ඛිණෙය්‍යස්ස වීරස්ස, පසන්නො සෙහි පාණිභි.

‘‘එකතිංසෙ ඉතො කප්පෙ, යං ඵලං අදදිං තදා;

දුග්ගතිං නාභිජානාමි, ඵලදානස්සිදං ඵලං.

‘‘කිලෙසා ඣාපිතා මය්හං…පෙ… කතං බුද්ධස්ස සාසන’’න්ති.

අරහත්තං පන පත්වා සාසනස්ස නිය්‍යානිකභාවදස්සනත්ථං අඤ්ඤං බ්‍යාකරොන්තො ‘‘ඛීණා හී මය්හ’’න්තිආදිනා ගාථාද්වයමාහ.

135-6. තත්ථ ඛීණාති ඛයං පරියොසානං ගතා. ජාතීති භවො භවනිබ්බත්ති වා. වුසිතං ජිනසාසනන්ති ජිනස්ස සම්මාසම්බුද්ධස්ස සාසනං මග්ගබ්‍රහ්මචරියං වුට්ඨං පරිවුට්ඨං. පහීනො ජාලසඞ්ඛාතොති සත්තසන්තානස්ස ඔත්ථරණතො නිස්සරිතුං අප්පදානතො ච ‘‘ජාලසඞ්ඛාතො’’ති ච ලද්ධනාමා දිට්ඨි අවිජ්ජා ච පහීනා මග්ගෙන සමුච්ඡින්නා. භවනෙත්ති සමූහතාති කාමභවාදිකස්ස භවස්ස නයනතො පවත්තනතො භවනෙත්තිසඤ්ඤිතා තණ්හා සමුග්ඝාටිතා. යස්සත්ථාය පබ්බජිතොති යස්ස අත්ථාය යදත්ථං අහං අගාරස්මා ගෙහතො අනගාරියං පබ්බජ්ජං පබ්බජිතො උපගතො. සො සබ්බෙසං ඔරම්භාගියුද්ධම්භාගියප්පභෙදානං සංයොජනානං බන්ධනානං ඛයභූතො අත්ථො නිබ්බානසඞ්ඛාතො පරමත්ථො අරහත්තසඞ්ඛාතො සදත්ථො ච මයා අනුප්පත්තො අධිගතොති අත්ථො.

සුරාධත්ථෙරගාථාවණ්ණනා නිට්ඨිතා.