5. විපක්ඛසෙවකභික්ඛුවත්ථු

සලාභන්ති ඉමං ධම්මදෙසනං සත්ථා වෙළුවනෙ විහරන්තො අඤ්ඤතරං විපක්ඛසෙවකං භික්ඛුං ආරබ්භ කථෙසි.

තස්ස කිරෙකො දෙවදත්තපක්ඛිකො භික්ඛු සහායො අහොසි. සො තං භික්ඛූහි සද්ධිං පිණ්ඩාය චරිත්වා කතභත්තකිච්චං ආගච්ඡන්තං දිස්වා ‘‘කුහිං ගතොසී’’ති පුච්ඡි. ‘‘අසුකට්ඨානං නාම පිණ්ඩාය චරිතු’’න්ති. ‘‘ලද්ධො තෙ පිණ්ඩපාතො’’ති? ‘‘ආම, ලද්ධො’’ති. ‘‘ඉධ අම්හාකං මහාලාභසක්කාරො, කතිපාහං ඉධෙව හොහී’’ති. සො තස්ස වචනෙන කතිපාහං තත්ථ වසිත්වා සකට්ඨානමෙව අගමාසි. අථ නං භික්ඛූ ‘‘අයං, භන්තෙ, දෙවදත්තස්ස උප්පන්නලාභසක්කාරං පරිභුඤ්ජති, දෙවදත්තස්ස පක්ඛිකො එසො’’ති තථාගතස්ස ආරොචෙසුං. සත්ථා තං පක්කොසාපෙත්වා ‘‘සච්චං කිර ත්වං එවමකාසී’’ති පුච්ඡි. ‘‘ආම, භන්තෙ, අහං තත්ථ එකං දහරං නිස්සාය කතිපාහං වසිං, න ච පන දෙවදත්තස්ස ලද්ධිං රොචෙමී’’ති. අථ නං භගවා ‘‘කිඤ්චාපි ත්වං ලද්ධිං න රොචෙසි, දිට්ඨදිට්ඨකානංයෙව පන ලද්ධිං රොචෙන්තො විය විචරසි. න ත්වං ඉදානෙව එවං කරොසි, පුබ්බෙපි එවරූපොයෙවා’’ති වත්වා ‘‘ඉදානි තාව, භන්තෙ, අම්හෙහි සාමං දිට්ඨො, පුබ්බෙ පනෙස කෙසං ලද්ධිං රොචෙන්තො විය විචරි, ආචික්ඛථ නො’’ති භික්ඛූහි යාචිතො අතීතං ආහරිත්වා –

‘‘පුරාණචොරාන වචො නිසම්ම,

මහිළාමුඛො පොථයමන්වචාරී;

සුසඤ්ඤතානඤ්හි වචො නිසම්ම,

ගජුත්තමො සබ්බගුණෙසු අට්ඨා’’ති. (ජා. 1.1.26) –

ඉමං මහිළාමුඛජාතකං විත්ථාරෙත්වා, ‘‘භික්ඛවෙ, භික්ඛුනා නාම සකලාභෙනෙව සන්තුට්ඨෙන භවිතබ්බං, පරලාභං පත්ථෙතුං න වට්ටති. පරලාභං පත්ථෙන්තස්ස හි ඣානවිපස්සනාමග්ගඵලෙසු එකධම්මොපි නුප්පජ්ජති, සකලාභසන්තුට්ඨස්සෙව පන ඣානාදීනි උප්පජ්ජන්තී’’ති වත්වා ධම්මං දෙසෙන්තො ඉමා ගාථා අභාසි –

365. ‘‘සලාභං නාතිමඤ්ඤෙය්‍ය, නාඤ්ඤෙසං පිහයං චරෙ;

අඤ්ඤෙසං පිහයං භික්ඛු, සමාධිං නාධිගච්ඡති.

366. ‘‘අප්පලාභොපි චෙ භික්ඛු, සලාභං නාතිමඤ්ඤති;

තං වෙ දෙවා පසංසන්ති, සුද්ධාජීවිං අතන්දිත’’න්ති.

තත්ථ සලාභන්ති අත්තනො උප්පජ්ජනකලාභං. සපදානචාරඤ්හි පරිවජ්ජෙත්වා අනෙසනාය ජීවිකං කප්පෙන්තො සලාභං අතිමඤ්ඤති හීළෙති ජිගුච්ඡති නාම. තස්මා එවං අකරණෙන සලාභං නාතිමඤ්ඤෙය්‍ය. අඤ්ඤෙසං පිහයන්ති අඤ්ඤෙසං ලාභං පත්ථෙන්තො න චරෙය්‍යාති අත්ථො. සමාධිං නාධිගච්ඡතීති අඤ්ඤෙසඤ්හි ලාභං පිහයන්තො තෙසං චීවරාදිකරණෙ උස්සුක්කං ආපන්නො භික්ඛු අප්පනාසමාධිං වා උපචාරසමාධිං වා නාධිගච්ඡති. සලාභං නාතිමඤ්ඤතීති අප්පලාභොපි සමානො උච්චනීචකුලෙ පටිපාටියා සපදානං චරන්තො භික්ඛු සලාභං නාතිමඤ්ඤති නාම. තං වෙති තං එවරූපං භික්ඛුං සාරජීවිතතාය සුද්ධාජීවිං ජඞ්ඝබලං නිස්සාය ජීවිතකප්පනෙන අකුසීතතාය අතන්දිතං දෙවා පසංසන්ති ථොමෙන්තීති අත්ථො.

දෙසනාවසානෙ බහූ සොතාපත්තිඵලාදීනි පාපුණිංසූති.

විපක්ඛසෙවකභික්ඛුවත්ථු පඤ්චමං.