9. ධම්මිකත්ථෙරවත්ථු

න අත්තහෙතූති ඉමං ධම්මදෙසනං සත්ථා ජෙතවනෙ විහරන්තො ධම්මිකත්ථෙරං ආරබ්භ කථෙසි.

සාවත්ථියං කිරෙකො උපාසකො ධම්මෙන සමෙන අගාරං අජ්ඣාවසති. සො පබ්බජිතුකාමො හුත්වා එකදිවසං භරියාය සද්ධිං නිසීදිත්වා සුඛකථං කථෙන්තො ආහ – ‘‘භද්දෙ, ඉච්ඡාමහං පබ්බජිතු’’න්ති. ‘‘තෙන හි, සාමි, ආගමෙහි තාව, යාවාහං කුච්ඡිගතං දාරකං විජායාමී’’ති. සො ආගමෙත්වා දාරකස්ස පදසා ගමනකාලෙ පුන තං ආපුච්ඡිත්වා ‘‘ආගමෙහි තාව, සාමි, යාවායං වයප්පත්තො හොතී’’ති වුත්තෙ ‘‘කිං මෙ ඉමාය අපලොකිතාය වා අනපලොකිතාය වා, අත්තනො දුක්ඛනිස්සරණං කරිස්සාමී’’ති නික්ඛමිත්වා පබ්බජි. සො කම්මට්ඨානං ගහෙත්වා ඝටෙන්තො වායමන්තො අත්තනො පබ්බජිතකිච්චං නිට්ඨපෙත්වා තෙසං දස්සනත්ථාය පුන සාවත්ථිං ගන්ත්වා පුත්තස්ස ධම්මකථං කථෙසි. සොපි නික්ඛමිත්වා පබ්බජි, පබ්බජිත්වා ච පන න චිරස්සෙව අරහත්තං පාපුණි. පුරාණදුතියිකාපිස්ස ‘‘යෙසං අත්ථාය අහං ඝරාවාසෙ වසෙය්‍යං, තෙ උභොපි පබ්බජිතා, ඉදානි මෙ කිං ඝරාවාසෙන, පබ්බජිස්සාමී’’ති නික්ඛමිත්වා පබ්බජි, පබ්බජිත්වා ච පන න චිරස්සෙව අරහත්තං පාපුණි. අථෙකදිවසං ධම්මසභායං කථං සමුට්ඨාපෙසුං – ‘‘ආවුසො, ධම්මිකඋපාසකො අත්තනො ධම්මෙ පතිට්ඨිතත්තා නික්ඛමිත්වා පබ්බජිත්වා අරහත්තං පත්තො පුත්තදාරස්සාපි පතිට්ඨා ජාතො’’ති. සත්ථා ආගන්ත්වා ‘‘කාය නුත්ථ, භික්ඛවෙ, එතරහි කථාය සන්නිසින්නා’’ති පුච්ඡිත්වා ‘ඉමාය නාමා’’’ති වුත්තෙ, ‘‘භික්ඛවෙ, පණ්ඩිතෙන නාම නෙව අත්තහෙතු, න පරහෙතු සමිද්ධි ඉච්ඡිතබ්බා, ධම්මිකෙනෙව පන ධම්මපටිසරණෙන භවිතබ්බ’’න්ති අනුසන්ධිං ඝටෙත්වා ධම්මං දෙසෙන්තො ඉමං ගාථමාහ –

84. ‘‘න අත්තහෙතු න පරස්ස හෙතු,

න පුත්තමිච්ඡෙ න ධනං න රට්ඨං;

න ඉච්ඡෙය්‍ය අධම්මෙන සමිද්ධිමත්තනො,

ස සීලවා පඤ්ඤවා ධම්මිකො සියා’’ති.

තත්ථ න අත්තහෙතූති පණ්ඩිතො නාම අත්තහෙතු වා පරහෙතු වා පාපං න කරොති. න පුත්තමිච්ඡෙති පුත්තං වා ධනං වා රට්ඨං වා පාපකම්මෙන න ඉච්ඡෙය්‍ය, එතානිපි ඉච්ඡතො පාපකම්මං න කරොතියෙවාති අත්ථො. සමිද්ධිමත්තනොති යා අත්තනො සමිද්ධි, තම්පි අධම්මෙන න ඉච්ඡෙය්‍ය,සමිද්ධිකාරණාපි පාපං න කරොතීති අත්ථො. ස සීලවාති යො එවරූපො පුග්ගලො, සො එව සීලවා ච පඤ්ඤවා ච ධම්මිකොච සියා, න අඤ්ඤොති අත්ථො.

දෙසනාවසානෙ බහූ සොතාපත්තිඵලාදීනි පාපුණිංසූති.

ධම්මිකත්ථෙරවත්ථු නවමං.