11. පඤ්චසතආගන්තුකභික්ඛුවත්ථු
කණ්හං ධම්මං විප්පහායාති ඉමං ධම්මදෙසනං සත්ථා ජෙතවනෙ විහරන්තො පඤ්චසතෙ ආගන්තුකෙ භික්ඛූ ආරබ්භ කථෙසි.
කොසලරට්ඨෙ කිර පඤ්චසතා භික්ඛූ වස්සං වසිත්වා වුට්ඨවස්සා ‘‘සත්ථාරං පස්සිස්සාමා’’ති ජෙතවනං ගන්ත්වා සත්ථාරං වන්දිත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. සත්ථා තෙසං චරියපටිපක්ඛං නිසාමෙත්වා ධම්මං දෙසෙන්තො ඉමා ගාථා අභාසි –
87. ‘‘කණ්හං ධම්මං විප්පහාය, සුක්කං භාවෙථ පණ්ඩිතො;
ඔකා අනොකමාගම්ම, විවෙකෙ යත්ථ දූරමං.
88. ‘‘තත්‍රාභිරතිමිච්ඡෙය්‍ය, හිත්වා කාමෙ අකිඤ්චනො;
පරියොදපෙය්‍ය අත්තානං, චිත්තක්ලෙසෙහි පණ්ඩිතො.
89. ‘‘යෙසං සම්බොධියඞ්ගෙසු, සම්මා චිත්තං සුභාවිතං;
ආදානපටිනිස්සග්ගෙ, අනුපාදාය යෙ රතා;
ඛීණාසවා ජුතිමන්තො, තෙ ලොකෙ පරිනිබ්බුතා’’ති.
තත්ථ කණ්හං ධම්මන්ති කායදුචරිතාදිභෙදං අකුසලං ධම්මං විප්පහාය ජහිත්වා. සුක්කං භාවෙථාති පණ්ඩිතො භික්ඛු අභිනික්ඛමනතො පට්ඨාය යාව අරහත්තමග්ගා කායසුචරිතාදිභෙදං සුක්කං ධම්මං භාවෙය්‍ය. කථං? ඔකා අනොකමාගම්මාති ඔකං වුච්චති ආලයො, අනොකං වුච්චති අනාලයො, ආලයතො නික්ඛමිත්වා අනාලයසඞ්ඛාතං නිබ්බානං පටිච්ච ආරබ්භ තං පත්ථයමානො භාවෙය්‍යාති අත්ථො. තත්‍රාභිරතිමිච්ඡෙය්‍යාති යස්මිං අනාලයසඞ්ඛාතෙ විවෙකෙ නිබ්බානෙ ඉමෙහි සත්තෙහි දුරභිරමං, තත්‍ර අභිරතිං ඉච්ඡෙය්‍ය. හිත්වා කාමෙති වත්ථුකාමකිලෙසකාමෙ හිත්වා අකිඤ්චනො හුත්වා විවෙකෙ අභිරතිං ඉච්ඡෙය්‍යාති අත්ථො. චිත්තක්ලෙසෙහීති පඤ්චහි නීවරණෙහි, අත්තානං පරියොදපෙය්‍ය වොදාපෙය්‍ය, පරිසොධෙය්‍යාති අත්ථො. සම්බොධියඞ්ගෙසූති සම්බොජ්ඣඞ්ගෙසු. සම්මා චිත්තං සුභාවිතන්ති හෙතුනා නයෙන චිත්තං සුට්ඨු භාවිතං වඩ්ඪිතං. ආදානපටිනිස්සග්ගෙති ආදානං වුච්චති ගහණං, තස්ස පටිනිස්සග්ගසඞ්ඛාතෙ අග්ගහණෙ චතූහි උපාදානෙහි කිඤ්චි අනුපාදියිත්වා යෙ රතාති අත්ථො. ජුතිමන්තොති ආනුභාවවන්තො, අරහත්තමග්ගඤාණජුතියා ඛන්ධාදිභෙදෙ ධම්මෙ ජොතෙත්වා ඨිතාති අත්ථො. තෙ ලොකෙති ඉමස්මිං ඛන්ධාදිලොකෙ පරිනිබ්බුතා නාම අරහත්තපත්තිතො පට්ඨාය කිලෙසවට්ටස්ස ඛෙපිතත්තා සඋපාදිසෙසෙන, චරිමචිත්තනිරොධෙන ඛන්ධවට්ටස්ස ඛෙපිතත්තා අනුපාදිසෙසෙන චාති ද්වීහි පරිනිබ්බානෙහි පරිනිබ්බුතා, අනුපාදානො විය පදීපො අපණ්ණත්තිකභාවං ගතාති අත්ථො.
දෙසනාවසානෙ බහූ සොතාපත්තිඵලාදීනි පාපුණිංසූති.
පඤ්චසතආගන්තුකභික්ඛුවත්ථු එකාදසමං.
පණ්ඩිතවග්ගවණ්ණනා නිට්ඨිතා.
ඡට්ඨො වග්ගො.