5. පිලින්දවච්ඡත්ථෙරඅපදානවණ්ණනා

නිබ්බුතෙ ලොකනාථම්හීතිආදිකං ආයස්මතො පිලින්දවච්ඡත්ථෙරස්ස අපදානං. අයම්පි පුරිමබුද්ධෙසු කතාධිකාරො තත්ථ තත්ථ භවෙ විවට්ටූපනිස්සයානි පුඤ්ඤානි උපචිනන්තො පදුමුත්තරස්ස භගවතො කාලෙ හංසවතීනගරෙ මහාභොගකුලෙ නිබ්බත්තො හෙට්ඨා වුත්තනයෙන සත්ථු සන්තිකෙ ධම්මං සුණන්තො සත්ථාරං එකං භික්ඛුං දෙවතානං පියමනාපභාවෙන අග්ගට්ඨානෙ ඨපෙන්තං දිස්වා තං ඨානන්තරං පත්ථෙත්වා යාවජීවං කුසලං කත්වා තතො චුතො දෙවමනුස්සෙසු සංසරන්තො සුමෙධස්ස භගවතො කාලෙ කුලගෙහෙ නිබ්බත්තො. පරිනිබ්බුතෙ භගවති තස්ස ථූපං පූජෙත්වා සඞ්ඝස්ස මහාදානං පවත්තෙත්වා තතො චවිත්වා දෙවමනුස්සෙසු උභයසම්පත්තියො අනුභවිත්වා අනුප්පන්නෙ බුද්ධෙ චක්කවත්තී රාජා හුත්වා මහාජනං පඤ්චසීලෙසු පතිට්ඨාපෙත්වා සග්ගපරායනං අකාසි. සො අනුප්පන්නෙයෙව අම්හාකං භගවති සාවත්ථියං බ්‍රාහ්මණකුලෙ නිබ්බත්ති, පිලින්දොතිස්ස නාමං අකංසු. වච්ඡොති ගොත්තං. සො අපරභාගෙ පිලින්දවච්ඡොති පඤ්ඤායිත්ථ. සංසාරෙ පන සංවෙගබහුලතාය පරිබ්බාජකපබ්බජ්ජං පබ්බජිත්වා චූළගන්ධාරං නාම විජ්ජං සාධෙත්වා තාය විජ්ජාය ආකාසචාරී පරචිත්තවිදූ ච හුත්වා රාජගහෙ ලාභග්ගයසග්ගපත්තො පටිවසති.

අථ අම්හාකං භගවා අභිසම්බුද්ධො හුත්වා අනුක්කමෙන රාජගහං උපගතො. තතො පට්ඨාය බුද්ධානුභාවෙන තස්ස සා විජ්ජා න සම්පජ්ජති, අත්තනො කිච්චං න සාධෙති. සො චින්තෙසි – ‘‘සුතං ඛො පනෙතං ආචරියපාචරියානං භාසමානානං ‘යත්ථ මහාගන්ධාරවිජ්ජා ධරති, තත්ථ චූළගන්ධාරවිජ්ජා න සම්පජ්ජතී’ති සමණස්ස පන ගොතමස්ස ආගතකාලතො පට්ඨාය නායං මම විජ්ජා සම්පජ්ජති, නිස්සංසයං සමණො ගොතමො මහාගන්ධාරවිජ්ජං ජානාති, යංනූනාහං තං පයිරුපාසිත්වා තස්ස සන්තිකෙ තං විජ්ජං පරියාපුණෙය්‍ය’’න්ති. සො භගවන්තං උපසඞ්කමිත්වා එතදවොච – ‘‘අහං, මහාසමණ, තව සන්තිකෙ එකං විජ්ජං පරියාපුණිතුකාමො, ඔකාසං මෙ කරොහී’’ති. ‘‘තෙන හි මම සන්තිකෙ පබ්බජාහී’’ති ආහ. සො ‘‘විජ්ජාය පරිකම්මං පබ්බජ්ජා’’ති මඤ්ඤමානො පබ්බජි. තස්ස භගවා ධම්මං කථෙත්වා චරිතානුකූලං කම්මට්ඨානං අදාසි. සො උපනිස්සයසම්පන්නතාය නචිරස්සෙව විපස්සනං පට්ඨපෙත්වා අරහත්තං පාපුණි.

55. යා පන පුරිමජාතියං තස්සොවාදෙ ඨත්වා සග්ගෙ නිබ්බත්තා දෙවතා, තා කතඤ්ඤුතං නිස්සාය තස්මිං සඤ්ජාතබහුමානා සායං පාතං ථෙරං පයිරුපාසිත්වා ගච්ඡන්ති. තස්මා නං භගවා දෙවතානං අතිවිය පියමනාපභාවෙන අග්ගභාවෙ ඨපෙසි ‘‘එතදග්ගං, භික්ඛවෙ, මම සාවකානං භික්ඛූනං දෙවතානං පියමනාපානං යදිදං පිලින්දවච්ඡො’’ති (අ. නි. 1.209, 215). එවං සො පත්තඅග්ගට්ඨානො අත්තනො පුබ්බකම්මං අනුස්සරිත්වා පීතිසොමනස්සවසෙන පුබ්බචරිතාපදානං පකාසෙන්තො නිබ්බුතෙ ලොකනාථම්හීතිආදිමාහ.

තත්ථ කාමරූපාරූපලොකස්ස නාථො පධානොති ලොකනාථො. මෙධා වුච්චන්ති සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණඅනාවරණඤාණාදයො, සුන්දරා, පසට්ඨා වා මෙධා යස්ස සො සුමෙධො, අග්ගො ච සො පුග්ගලො චාති අග්ගපුග්ගලො, තස්මිං සුමෙධෙ ලොකනායකෙ අග්ගපුග්ගලෙ ඛන්ධපරිනිබ්බානෙන නිබ්බුතෙ සතීති සම්බන්ධො. පසන්නචිත්තො සුමනොති සද්ධාය පසාදිතචිත්තො සොමනස්සෙන සුන්දරමනො අහං තස්ස සුමෙධස්ස භගවතො ථූපපූජං චෙතියපූජං අකාසින්ති අත්ථො.

56. යෙ ච ඛීණාසවා තත්ථාති තස්මිං සමාගමෙ යෙ ච ඛීණාසවා පහීනකිලෙසා ඡළභිඤ්ඤා ඡහි අභිඤ්ඤාහි සමන්නාගතා මහිද්ධිකා මහන්තෙහි ඉද්ධීහි සමන්නාගතා සන්ති, තෙ සබ්බෙ ඛීණාසවෙ අහං තත්ථ සමානෙත්වා සුට්ඨු ආදරෙන ආනෙත්වා සඞ්ඝභත්තං සකලසඞ්ඝස්ස දාතබ්බභත්තං අකාසිං තෙසං භොජෙසින්ති අත්ථො.

57. උපට්ඨාකො තදා අහූති තදා මම සඞ්ඝභත්තදානකාලෙ සුමෙධස්ස භගවතො නාමෙන සුමෙධො නාම උපට්ඨාකසාවකො අහු අහොසීති අත්ථො. සො සාවකො මය්හං පූජාසක්කාරං අනුමොදිත්ථ අනුමොදිතො ආනිසංසං කථෙසීති අත්ථො.

58. තෙන චිත්තප්පසාදෙනාති තෙන ථූපපූජාකරණවසෙන උප්පන්නෙන චිත්තප්පසාදෙන දෙවලොකෙ දිබ්බවිමානං උපපජ්ජිං උපගතො අස්මීති අත්ථො, තත්ථ නිබ්බත්තොම්හීති වුත්තං හොති. ඡළාසීතිසහස්සානීති තස්මිං විමානෙ ඡ අසීතිසහස්සානි දෙවච්ඡරායො මෙ මය්හං චිත්තං රමිංසු රමාපෙසුන්ති සම්බන්ධො.

59. මමෙව අනුවත්තන්තීති තා අච්ඡරායො සබ්බකාමෙහි දිබ්බෙහි රූපාදිවත්ථුකාමෙහි උපට්ඨහන්තියො මමං එව අනුවත්තන්ති මම වචනං අනුකරොන්ති සදා නිච්චකාලන්ති අත්ථො. සෙසං සුවිඤ්ඤෙය්‍යමෙවාති.

පිලින්දවච්ඡත්ථෙරඅපදානවණ්ණනා සමත්තා.