මහාසුදස්සනසුත්තදෙසනාවණ්ණනා

210. ඛුද්දකනගරකෙති නගරපතිරූපකෙ සම්බාධෙ ඛුද්දකනගරකෙ. උජ්ජඞ්ගලනගරකෙති විසමනගරකෙ. සාඛානගරකෙති යථා රුක්ඛානං සාඛා නාම ඛුද්දකා හොන්ති, එවමෙව අඤ්ඤෙසං මහානගරානං සාඛාසදිසෙ ඛුද්දකනගරකෙ. ඛත්තියමහාසාලාති ඛත්තියමහාසාරප්පත්තා මහාඛත්තියා. එස නයො සබ්බත්ථ.

තෙසු ඛත්තියමහාසාලා නාම යෙසං කොටිසතම්පි කොටිසහස්සම්පි ධනං නිඛණිත්වා ඨපිතං, දිවසපරිබ්බයො එකං කහාපණසකටං නිගච්ඡති, සායං ද්වෙ පවිසන්ති. බ්‍රාහ්මණමහාසාලා නාම යෙසං අසීතිකොටිධනං නිහිතං හොති, දිවසපරිබ්බයො එකො කහාපණකුම්භො නිගච්ඡති, සායං එකසකටං පවිසති. ගහපතිමහාසාලා නාම යෙසං චත්තාලීසකොටිධනං නිහිතං හොති, දිවසපරිබ්බයො පඤ්ච කහාපණම්බණානි නිගච්ඡන්ති, සායං කුම්භො පවිසති.

මා හෙවං, ආනන්ද, අවචාති ආනන්ද, මා එවං අවච, න ඉමං ‘‘ඛුද්දකනගර’’න්ති වත්තබ්බං. අහඤ්හි ඉමස්සෙව නගරස්ස සම්පත්තිං කථෙතුං – ‘‘අනෙකවාරං තිට්ඨං නිසීදං මහන්තෙන උස්සාහෙන, මහන්තෙන පරක්කමෙන ඉධාගතො’’ති වත්වා භූතපුබ්බන්තිආදිමාහ. සුභික්ඛාති ඛජ්ජභොජ්ජසම්පන්නා. හත්ථිසද්දෙනාති එකස්මිං හත්ථිම්හි සද්දං කරොන්තෙ චතුරාසීතිහත්ථිසහස්සානි සද්දං කරොන්ති, ඉති හත්ථිසද්දෙන අවිවිත්තා, හොති, තථා අස්සසද්දෙන. පුඤ්ඤවන්තො පනෙත්ථ සත්තා චතුසින්ධවයුත්තෙහි රථෙහි අඤ්ඤමඤ්ඤං අනුබන්ධමානා අන්තරවීථීසු විචරන්ති, ඉති රථසද්දෙන අවිවිත්තා හොති. නිච්චං පයොජිතානෙව පනෙත්ථ භෙරිආදීනි තූරියානි, ඉති භෙරිසද්දාදීහිපි අවිවිත්තා හොති. තත්ථ සම්මසද්දොති කංසතාළසද්දො. පාණිතාළසද්දොති පාණිනා චතුරස්සඅම්බණතාළසද්දො. කුටභෙරිසද්දොතිපි වදන්ති.

අස්නාථ පිවථ ඛාදථාති අස්නාථ පිවථ ඛාදථ. අයං පනෙත්ථ සඞ්ඛෙපො, භුඤ්ජථ භොති ඉමිනා දසමෙන සද්දෙන අවිවිත්තා හොති අනුපච්ඡින්නසද්දා. යථා පන අඤ්ඤෙසු නගරෙසු ‘‘කචවරං ඡඩ්ඩෙථ, කුදාලං ගණ්හථ, පච්ඡිං ගණ්හථ, පවාසං ගමිස්සාම, තණ්ඩුලපුටං ගණ්හථ, භත්තපුටං ගණ්හථ, ඵලකාවුධාදීනි සජ්ජානි කරොථා’’ති එවරූපා සද්දා හොන්ති, න යිධ එවං අහොසීති දස්සෙති.

‘‘දසමෙන සද්දෙනා’’ති ච වත්වා ‘‘කුසාවතී, ආනන්ද, රාජධානී සත්තහි පාකාරෙහි පරික්ඛිත්තා අහොසී’’ති සබ්බං මහාසුදස්සනසුත්තං නිට්ඨාපෙත්වා ගච්ඡ ත්වං ආනන්දාතිආදිමාහ. තත්ථ අභික්කමථාති අභිමුඛා කමථ, ආගච්ඡථාති අත්ථො. කිං පන තෙ භගවතො ආගතභාවං න ජානන්තීති? ජානන්ති. බුද්ධානං ගතගතට්ඨානං නාම මහන්තං කොලාහලං හොති, කෙනචිදෙව කරණීයෙන නිසින්නත්තා න ආගතා. ‘‘තෙ ආගන්ත්වා භික්ඛුසඞ්ඝස්ස ඨානනිසජ්ජොකාසං සංවිදහිත්වා දස්සන්තී’’ති තෙසං සන්තිකෙ අවෙලායම්පි භගවා පෙසෙසි.