2. අරියපුග්ගලසංසන්දනපරිහානිවණ්ණනා
240. ඉදානි අරියපුග්ගලසංසන්දනා ආරද්ධා. තත්ථ යස්මා කෙචි අරහතොව පරිහානිං ඉච්ඡන්ති, කෙචි අනාගාමිනොපි, කෙචි සකදාගාමිස්සපි. සොතාපන්නස්ස පන සබ්බෙපි න ඉච්ඡන්තියෙව. යෙ අරහත්තා පරිහායිත්වා අනාගාමිසකදාගාමිභාවෙ ඨිතා, තෙසං පරිහානිං ඉච්ඡන්ති, න ඉතරෙසං අනාගාමිසකදාගාමීනං. සොතාපන්නස්ස පන තෙපි සබ්බථාපි න ඉච්ඡන්තියෙව, තස්මා පෙය්‍යාලමුඛෙන පුච්ඡා කතා. තත්ථ තෙසං ලද්ධිවසෙන පටිඤ්ඤා ච පටික්ඛෙපො ච වෙදිතබ්බා. ‘‘පරිහායති අනාගාමී අනාගාමිඵලා’’ති හි පඤ්හස්මිං යෙ අනාගාමිනො පරිහානිං න ඉච්ඡන්ති, තෙසං වසෙන පටික්ඛෙපො. යෙ පකතිඅනාගාමිනො වා අරහත්තා පරිහායිත්වා ඨිතඅනාගාමිනො වා පරිහානිං ඉච්ඡන්ති, තෙසං වසෙන පටිඤ්ඤාති ඉදමෙත්ථ නයමුඛං. තස්සානුසාරෙන සබ්බපෙය්‍යාලා අත්ථතො වෙදිතබ්බා.
241. යං පනෙත්ථ ‘‘සොතාපත්තිඵලස්ස අනන්තරා අරහත්තංයෙව සච්ඡිකරොතී’’ති වුත්තං, තං පරිහීනස්ස පුන වායමතො අරහත්තප්පත්තිං සන්ධාය වුත්තං. ඉතරො සොතාපත්තිඵලානන්තරං අරහත්තස්ස අභාවා පටික්ඛිපති.
242. තතො පරං ‘‘පරිහානි නාමෙසා කිලෙසප්පහානස්ස වා මන්දතාය භවෙය්‍ය, මග්ගභාවනාදීනං වා අනධිමත්තතාය, සච්චානං වා අදස්සනෙනා’’ති එවමාදීනං වසෙන අනුයුඤ්ජිතුං කස්ස බහුතරා කිලෙසා පහීනාතිආදි වුත්තං. තං සබ්බං උත්තානාධිප්පායමෙව සුත්තානං පනත්ථො ආගමට්ඨකථාසු වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බො.
262. සමයවිමුත්තො අරහා අරහත්තා පරිහායතීති එත්ථ මුදින්ද්‍රියො සමයවිමුත්තො, තික්ඛින්ද්‍රියො අසමයවිමුත්තොති තෙසං ලද්ධි. සකසමයෙ පන අවසිප්පත්තො ඣානලාභී සමයවිමුත්තො, වසිප්පත්තො ඣානලාභී චෙව සබ්බෙ ච අරියපුග්ගලා අරියෙ විමොක්ඛෙ අසමයවිමුත්තාති සන්නිට්ඨානං. සො පන තං අත්තනො ලද්ධිං ගහෙත්වා සමයවිමුත්තො පරිහායති, ඉතරො න පරිහායතී’’ති ආහ. සෙසමෙත්ථ උත්තානත්ථමෙව.
අරියපුග්ගලසංසන්දනපරිහානිවණ්ණනා.