9. තතියසඤ්ඤාවෙදයිතකථාවණ්ණනා
732. ඉදානි යස්මා ‘‘අසුකො මරණධම්මො, අසුකො න මරණධම්මො’’ති සත්තානං මරණධම්මතාය නියාමො නත්ථීති සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධං සමාපන්නොපි කාලං කරෙය්‍යාති යෙසං ලද්ධි, සෙය්‍යථාපි රාජගිරිකානං; තෙසං සමාපන්නායපි මරණධම්මතාය මරණසමයඤ්ච අමරණසමයඤ්ච දස්සෙතුං පුච්ඡා සකවාදිස්ස, පටිඤ්ඤා ඉතරස්ස. අථ නං යස්මා කාලං කරොන්තස්ස නාම මරණන්තිකෙහි ඵස්සාදීහි භවිතබ්බං, තස්මා තෙනාකාරෙන චොදෙතුං අත්ථීතිආදිමාහ.
අඵස්සකස්ස කාලකිරියාතිආදීනි පුට්ඨො සෙසසත්තෙ සන්ධාය පටික්ඛිපති විසං කමෙය්‍යාතිආදීනි පුට්ඨො සමාපත්තිආනුභාවං සන්ධාය පටික්ඛිපති. දුතියවාරෙ සරීරපකතිං සන්ධාය පටිජානාති. එවං සන්තෙ පන සමාපත්තිආනුභාවො නාම න හොති, තෙනෙව න නිරොධසමාපන්නොති අනුයුඤ්ජති.
733-734. න කාලං කරෙය්‍යාති පුච්ඡා පරවාදිස්ස. අත්ථි සො නියාමොති පරවාදිස්ස පඤ්හෙ පන යස්මා එවරූපො නියාමො නාම නත්ථි, තස්මා පටික්ඛිපති. චක්ඛුවිඤ්ඤාණසමඞ්ගීතිආදි සකවාදිනා ‘‘නියාමෙ අසන්තෙපි මරණසමයෙනෙව මරති, නාසමයෙනා’’ති දස්සෙතුං වුත්තං. තත්‍රායමධිප්පායො – යදි නියාමාභාවෙන කාලකිරියා භවෙය්‍ය, චක්ඛුවිඤ්ඤාණසමඞ්ගිනොපි භවෙය්‍ය. තතො ‘‘පඤ්චහි විඤ්ඤාණෙහි න චවති, න උපපජ්ජතී’’ති සුත්තවිරොධො සියා. යථා පන චක්ඛුවිඤ්ඤාණසමඞ්ගිස්ස කාලකිරියා න හොති, තථා නිරොධසමාපන්නස්සාපීති.
තතියසඤ්ඤාවෙදයිතකථාවණ්ණනා.