7. සත්තමනයො සම්පයුත්තෙනවිප්පයුත්තපදවණ්ණනා

306. ඉදානි සම්පයුත්තෙනවිප්පයුත්තපදං භාජෙතුං වෙදනාක්ඛන්ධෙනාතිආදි ආරද්ධං. තත්‍රිදං ලක්ඛණං – ඉමස්මිඤ්හි වාරෙ පුච්ඡාය උද්ධටපදෙන යෙ ධම්මා සම්පයුත්තා, තෙහි යෙ ධම්මා විප්පයුත්තා, තෙසං ඛන්ධාදීහි විප්පයොගං පුච්ඡිත්වා විස්සජ්ජනං කතං. තං පන රූපක්ඛන්ධාදීසු න යුජ්ජති. රූපක්ඛන්ධෙන හි සම්පයුත්තා නාම නත්ථි. තස්මා තඤ්ච අඤ්ඤානි ච එවරූපානි පදානි ඉමස්මිං වාරෙ න ගහිතානි. යානි පන පදානි ධම්මධාතුයා සම්පයුත්තෙ ධම්මෙ විඤ්ඤාණඤ්ච අඤ්ඤෙන අසම්මිස්සං දීපෙන්ති, තානි ඉධ ගහිතානි. තෙසං ඉදමුද්දානං –

‘‘චත්තාරො ඛන්ධායතනඤ්ච එකං,

ද්වෙ ඉන්ද්‍රියා ධාතුපදානි සත්ත;

තයො පටිච්චා අථ ඵස්සසත්තකං,

තිකෙ තයො සත්ත මහන්තරෙ ච.

‘‘එකං සවිතක්කං, සවිචාරමෙකං;

යුත්තං උපෙක්ඛාය ච එකමෙවා’’ති.

පරියොසානෙ – ඛන්ධා චතුරොතිආදිනාපි අයමෙවත්ථො සඞ්ගහිතො. තත්ථ යානි පදානි සදිසවිස්සජ්ජනානි, තානි උප්පටිපාටියාපි සමොධානෙත්වා තත්ථ වෙදනාක්ඛන්ධාදිකා පඤ්හා කතා. තෙසු එවං ඛන්ධාදිවිභාගො වෙදිතබ්බො. වෙදනාක්ඛන්ධාදිපඤ්හෙ තාව – එකෙනාති මනායතනෙන. සත්තහීති විඤ්ඤාණධාතූහි. කෙහිචීති ධම්මායතනෙ වෙදනාදීහි. විඤ්ඤාණධාතුපඤ්හෙ – තෙ ධම්මා න කෙහිචීති තෙ පුච්ඡාය උද්ධටපදං විඤ්ඤාණධාතුං ඨපෙත්වා සෙසා ඡ විඤ්ඤාණධාතුධම්මා, රූපං, නිබ්බානඤ්ච. තෙහි සබ්බෙසං ඛන්ධායතනානං සඞ්ගහිතත්තා න කෙහිචි ඛන්ධෙහි ආයතනෙහි වා විප්පයුත්තා. එකාය ධාතුයාති යා යා පුච්ඡාය උද්ධටා හොති තාය තාය.

309. උපෙක්ඛින්ද්‍රියපඤ්හෙ – පඤ්චහීති උපෙක්ඛාසම්පයුත්තාහි චක්ඛුවිඤ්ඤාණධාතුආදීහි. ඉමිනා නයෙන සබ්බත්ථ පුච්ඡාය උද්ධටපදෙනෙව සද්ධිං විප්පයුත්තානං වසෙන අත්ථො වෙදිතබ්බොති.

සම්පයුත්තෙනවිප්පයුත්තපදවණ්ණනා.