3. සංඛිත්තසුත්තවණ්ණනා
63. තතියෙ එවමෙවාති නික්කාරණෙනෙව. යථා වා අයං යාචති, එවමෙව. මොඝපුරිසාති මූළ්හපුරිසා තුච්ඡපුරිසා. අජ්ඣෙසන්තීති යාචන්ති. අනුබන්ධිතබ්බන්ති ඉරියාපථානුගමනෙන අනුබන්ධිතබ්බං මං න විජහිතබ්බං මඤ්ඤන්ති. ආජානනත්ථං අපසාදෙන්තො එවමාහ. එස කිර භික්ඛු ඔවාදෙ දින්නෙපි පමාදමෙව අනුයුඤ්ජති, ධම්මං සුත්වා තත්ථෙව වසති, සමණධම්මං කාතුං න ඉච්ඡති. තස්මා භගවා එවං අපසාදෙත්වා පුන යස්මා සො අරහත්තස්ස උපනිස්සයසම්පන්නො, තස්මා තං ඔවදන්තො තස්මාතිහ තෙ භික්ඛු එවං සික්ඛිතබ්බන්තිආදිමාහ. තත්ථ අජ්ඣත්තං මෙ චිත්තං ඨිතං භවිස්සති සුසණ්ඨිතං, න ච උප්පන්නා පාපකා අකුසලා ධම්මා චිත්තං පරියාදාය ඨස්සන්තීති ඉමිනා තාවස්ස ඔවාදෙන නියකජ්ඣත්තවසෙන චිත්තෙකග්ගතාමත්තො මූලසමාධි වුත්තො.
තතො ‘‘එත්තකෙනෙව සන්තුට්ඨිං අනාපජ්ජිත්වා එවං සො සමාධි වඩ්ඪෙතබ්බො’’ති දස්සෙතුං යතො ඛො තෙ භික්ඛු අජ්ඣත්තං චිත්තං ඨිතං හොති සුසණ්ඨිතං, න ච උප්පන්නා පාපකා අකුසලා ධම්මා චිත්තං පරියාදාය තිට්ඨන්ති, තතො තෙ භික්ඛු එවං සික්ඛිතබ්බං ‘‘මෙත්තා මෙ චෙතොවිමුත්ති භාවිතා භවිස්සති…පෙ… සුසමාරද්ධා’’ති එවමස්ස මෙත්තාවසෙන භාවනං වඩ්ඪෙත්වා පුන යතො ඛො තෙ භික්ඛු අයං සමාධි එවං භාවිතො හොති බහුලීකතො, තතො ත්වං භික්ඛු ඉමං සමාධිං සවිතක්කසවිචාරම්පි භාවෙය්යාසීතිආදි වුත්තං. තස්සත්ථො – යදා තෙ භික්ඛු අයං මූලසමාධි එවං මෙත්තාවසෙන භාවිතො හොති, තදා ත්වං තාවතකෙනපි තුට්ඨිං අනාපජ්ජිත්වාව ඉමං මූලසමාධිං අඤ්ඤෙසුපි ආරම්මණෙසු චතුක්කපඤ්චකජ්ඣානානි පාපයමානො ‘‘සවිතක්කසවිචාරම්පී’’තිආදිනා නයෙන භාවෙය්යාසීති.
එවං වත්වා ච පන අවසෙසබ්රහ්මවිහාරපුබ්බඞ්ගමම්පිස්ස අඤ්ඤෙසු ආරම්මණෙසු චතුක්කපඤ්චකජ්ඣානභාවනං කරෙය්යාසීති දස්සෙන්තො යතො ඛො තෙ භික්ඛු අයං සමාධි එවං භාවිතො හොති සුභාවිතො, තතො තෙ භික්ඛු එවං සික්ඛිතබ්බං ‘‘කරුණා මෙ චෙතොවිමුත්තී’’තිආදිමාහ. එවං මෙත්තාපුබ්බඞ්ගමං චතුක්කපඤ්චකජ්ඣානභාවනං දස්සෙත්වා පුන කායානුපස්සනාදිපුබ්බඞ්ගමං දස්සෙතුං යතො ඛො තෙ භික්ඛු අයං සමාධි එවං භාවිතො හොති සුභාවිතො, තතො තෙ භික්ඛු එවං සික්ඛිතබ්බං ‘‘කායෙ කායානුපස්සී’’තිආදිං වත්වා යතො ඛො තෙ භික්ඛු අයං සමාධි එවං භාවිතො හොති සුභාවිතො, තතො ත්වං භික්ඛු යෙන යෙනෙව ගග්ඝසීතිආදිමාහ. තත්ථ ගග්ඝසීති ගමිස්සසි. ඵාසුංයෙවාති ඉමිනා අරහත්තං දස්සෙති. අරහත්තප්පත්තො හි සබ්බිරියාපථෙසු ඵාසු විහරති නාම.