2. වෙදනානුපස්සනානිද්දෙසො

363. කථඤ්ච භික්ඛු අජ්ඣත්තං වෙදනාසු වෙදනානුපස්සී විහරති? ඉධ භික්ඛු සුඛං වෙදනං වෙදයමානො ‘‘සුඛං වෙදනං වෙදයාමී’’ති පජානාති, දුක්ඛං වෙදනං වෙදයමානො ‘‘දුක්ඛං වෙදනං වෙදයාමී’’ති පජානාති, අදුක්ඛමසුඛං වෙදනං වෙදයමානො ‘‘අදුක්ඛමසුඛං වෙදනං වෙදයාමී’’ති පජානාති, සාමිසං වා සුඛං වෙදනං වෙදයමානො ‘‘සාමිසං සුඛං වෙදනං වෙදයාමී’’ති පජානාති, නිරාමිසං වා සුඛං වෙදනං වෙදයමානො ‘‘නිරාමිසං සුඛං වෙදනං වෙදයාමී’’ති පජානාති, සාමිසං වා දුක්ඛං වෙදනං වෙදයමානො ‘‘සාමිසං දුක්ඛං වෙදනං වෙදයාමී’’ති පජානාති, නිරාමිසං වා දුක්ඛං වෙදනං වෙදයමානො ‘‘නිරාමිසං දුක්ඛං වෙදනං වෙදයාමී’’ති පජානාති, සාමිසං වා අදුක්ඛමසුඛං වෙදනං වෙදයමානො ‘‘සාමිසං අදුක්ඛමසුඛං වෙදනං වෙදයාමී’’ති පජානාති, නිරාමිසං වා අදුක්ඛමසුඛං වෙදනං වෙදයමානො ‘‘නිරාමිසං අදුක්ඛමසුඛං වෙදනං වෙදයාමී’’ති පජානාති. සො තං නිමිත්තං ආසෙවති භාවෙති බහුලීකරොති ස්වාවත්ථිතං වවත්ථපෙති. සො තං නිමිත්තං ආසෙවිත්වා භාවෙත්වා බහුලීකරිත්වා ස්වාවත්ථිතං වවත්ථපෙත්වා බහිද්ධා වෙදනාසු චිත්තං උපසංහරති.

කථඤ්ච භික්ඛු බහිද්ධා වෙදනාසු වෙදනානුපස්සී විහරති? ඉධ භික්ඛු සුඛං වෙදනං වෙදයමානං ‘‘සුඛං වෙදනං වෙදයතී’’ති පජානාති, දුක්ඛං වෙදනං වෙදයමානං ‘‘දුක්ඛං වෙදනං වෙදයතී’’ති පජානාති, අදුක්ඛමසුඛං වෙදනං වෙදයමානං ‘‘අදුක්ඛමසුඛං වෙදනං වෙදයතී’’ති පජානාති, සාමිසං වා සුඛං වෙදනං වෙදයමානං ‘‘සාමිසං සුඛං වෙදනං වෙදයතී’’ති පජානාති, නිරාමිසං වා සුඛං වෙදනං වෙදයමානං ‘‘නිරාමිසං සුඛං වෙදනං වෙදයතී’’ති පජානාති, සාමිසං වා දුක්ඛං වෙදනං වෙදයමානං ‘‘සාමිසං දුක්ඛං වෙදනං වෙදයතී’’ති පජානාති, නිරාමිසං වා දුක්ඛං වෙදනං වෙදයමානං ‘‘නිරාමිසං දුක්ඛං වෙදනං වෙදයතී’’ති පජානාති, සාමිසං වා අදුක්ඛමසුඛං වෙදනං වෙදයමානං ‘‘සාමිසං අදුක්ඛමසුඛං වෙදනං වෙදයතී’’ති පජානාති, නිරාමිසං වා අදුක්ඛමසුඛං වෙදනං වෙදයමානං ‘‘නිරාමිසං අදුක්ඛමසුඛං වෙදනං වෙදයතී’’ති පජානාති. සො තං නිමිත්තං ආසෙවති භාවෙති බහුලීකරොති ස්වාවත්ථිතං වවත්ථපෙති. සො තං නිමිත්තං ආසෙවිත්වා භාවෙත්වා බහුලීකරිත්වා ස්වාවත්ථිතං වවත්ථපෙත්වා අජ්ඣත්තබහිද්ධා වෙදනාසු චිත්තං උපසංහරති.

කථඤ්ච භික්ඛු අජ්ඣත්තබහිද්ධා වෙදනාසු වෙදනානුපස්සී විහරති? ඉධ භික්ඛු සුඛං වෙදනං ‘‘සුඛා වෙදනා’’ති පජානාති, දුක්ඛං වෙදනං ‘‘දුක්ඛා වෙදනා’’ති පජානාති, අදුක්ඛමසුඛං වෙදනං ‘‘අදුක්ඛමසුඛා වෙදනා’’ති පජානාති, සාමිසං වා සුඛං වෙදනං ‘‘සාමිසා සුඛා වෙදනා’’ති පජානාති, නිරාමිසං වා සුඛං වෙදනං ‘‘නිරාමිසා සුඛා වෙදනා’’ති පජානාති, සාමිසං වා දුක්ඛං වෙදනං ‘‘සාමිසා දුක්ඛා වෙදනා’’ති පජානාති, නිරාමිසං වා දුක්ඛං වෙදනං ‘‘නිරාමිසා දුක්ඛා වෙදනා’’ති පජානාති, සාමිසං වා අදුක්ඛමසුඛං වෙදනං ‘‘සාමිසා අදුක්ඛමසුඛා වෙදනා’’ති පජානාති, නිරාමිසං වා අදුක්ඛමසුඛං වෙදනං ‘‘නිරාමිසා අදුක්ඛමසුඛා වෙදනා’’ති පජානාති. එවං භික්ඛු අජ්ඣත්තබහිද්ධා වෙදනාසු වෙදනානුපස්සී විහරති ආතාපී සම්පජානො සතිමා විනෙය්‍ය ලොකෙ අභිජ්ඣාදොමනස්සං.

364. අනුපස්සීති …පෙ… විහරතීති…පෙ… ආතාපීති…පෙ… සම්පජානොති…පෙ… සතිමාති…පෙ… විනෙය්‍ය ලොකෙ අභිජ්ඣාදොමනස්සන්ති. තත්ථ කතමො ලොකො? සායෙව වෙදනා ලොකො. පඤ්චපි උපාදානක්ඛන්ධා ලොකො. අයං වුච්චති ‘‘ලොකො’’. තත්ථ කතමා අභිජ්ඣා? යො රාගො සාරාගො…පෙ… චිත්තස්ස සාරාගො – අයං වුච්චති ‘‘අභිජ්ඣා’’. තත්ථ කතමං දොමනස්සං? යං චෙතසිකං අසාතං චෙතසිකං දුක්ඛං චෙතොසම්ඵස්සජං අසාතං දුක්ඛං වෙදයිතං චෙතොසම්ඵස්සජා අසාතා දුක්ඛා වෙදනා – ඉදං වුච්චති ‘‘දොමනස්සං’’. ඉති අයඤ්ච අභිජ්ඣා ඉදඤ්ච දොමනස්සං ඉමම්හි ලොකෙ විනීතා හොන්ති පටිවිනීතා සන්තා සමිතා වූපසන්තා අත්ථඞ්ගතා අබ්භත්ථඞ්ගතා අප්පිතා බ්‍යප්පිතා සොසිතා විසොසිතා බ්‍යන්තීකතා. තෙන වුච්චති ‘‘විනෙය්‍ය ලොකෙ අභිජ්ඣාදොමනස්ස’’න්ති.

වෙදනානුපස්සනානිද්දෙසො.