1. විභඞ්ගවාරො

හෙතුපච්චයො

111. අරූපී ධම්මො අරූපිස්ස ධම්මස්ස හෙතුපච්චයෙන පච්චයො – අරූපී හෙතූ සම්පයුත්තකානං ඛන්ධානං හෙතුපච්චයෙන පච්චයො; පටිසන්ධික්ඛණෙ…පෙ…. (1)

අරූපී ධම්මො රූපිස්ස ධම්මස්ස හෙතුපච්චයෙන පච්චයො – අරූපී හෙතූ චිත්තසමුට්ඨානානං රූපානං හෙතුපච්චයෙන පච්චයො; පටිසන්ධික්ඛණෙ…පෙ…. (2)

අරූපී ධම්මො රූපිස්ස ච අරූපිස්ස ච ධම්මස්ස හෙතුපච්චයෙන පච්චයො – අරූපී හෙතූ සම්පයුත්තකානං ඛන්ධානං චිත්තසමුට්ඨානානඤ්ච රූපානං හෙතුපච්චයෙන පච්චයො; පටිසන්ධික්ඛණෙ…පෙ…. (3)

ආරම්මණපච්චයො

112. රූපී ධම්මො අරූපිස්ස ධම්මස්ස ආරම්මණපච්චයෙන පච්චයො – චක්ඛුං…පෙ… වත්ථුං… ඉත්ථින්ද්‍රියං… පුරිසින්ද්‍රියං… ජීවිතින්ද්‍රියං… ආපොධාතුං… කබළීකාරං ආහාරං අනිච්චතො…පෙ… දොමනස්සං උප්පජ්ජති, දිබ්බෙන චක්ඛුනා රූපං පස්සති, දිබ්බාය සොතධාතුයා සද්දං සුණාති. රූපායතනං චක්ඛුවිඤ්ඤාණස්ස ආරම්මණපච්චයෙන පච්චයො…පෙ… ඵොට්ඨබ්බායතනං කායවිඤ්ඤාණස්ස ආරම්මණපච්චයෙන පච්චයො; රූපිනො ඛන්ධා ඉද්ධිවිධඤාණස්ස, පුබ්බෙනිවාසානුස්සතිඤාණස්ස, අනාගතංසඤාණස්ස, ආවජ්ජනාය ආරම්මණපච්චයෙන පච්චයො. (1)

113. අරූපී ධම්මො අරූපිස්ස ධම්මස්ස ආරම්මණපච්චයෙන පච්චයො – දානං…පෙ… සීලං…පෙ… උපොසථකම්මං කත්වා තං පච්චවෙක්ඛති, පුබ්බෙ සුචිණ්ණානි පච්චවෙක්ඛති, ඣානා…පෙ… අරියා මග්ගා වුට්ඨහිත්වා මග්ගං පච්චවෙක්ඛන්ති, ඵලං පච්චවෙක්ඛන්ති, නිබ්බානං පච්චවෙක්ඛන්ති; නිබ්බානං ගොත්‍රභුස්ස, වොදානස්ස, මග්ගස්ස, ඵලස්ස, ආවජ්ජනාය ආරම්මණපච්චයෙන පච්චයො; අරියා පහීනෙ කිලෙසෙ…පෙ… වික්ඛම්භිතෙ කිලෙසෙ…පෙ… පුබ්බෙ…පෙ… අරූපිනො ඛන්ධෙ අනිච්චතො…පෙ… දොමනස්සං උප්පජ්ජති, චෙතොපරියඤාණෙන අරූපිචිත්තසමඞ්ගිස්ස චිත්තං ජානාති, ආකාසානඤ්චායතනං…පෙ… නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනස්ස…පෙ… අරූපිනො ඛන්ධා ඉද්ධිවිධඤාණස්ස, චෙතොපරියඤාණස්ස, පුබ්බෙනිවාසානුස්සතිඤාණස්ස, යථාකම්මූපගඤාණස්ස, අනාගතංසඤාණස්ස, ආවජ්ජනාය ආරම්මණපච්චයෙන පච්චයො. (1)

අධිපතිපච්චයො

114. රූපී ධම්මො අරූපිස්ස ධම්මස්ස අධිපතිපච්චයෙන පච්චයො. ආරම්මණාධිපති – චක්ඛුං…පෙ… කබළීකාරං ආහාරං ගරුං කත්වා අස්සාදෙති අභිනන්දති, තං ගරුං කත්වා රාගො උප්පජ්ජති, දිට්ඨි උප්පජ්ජති. (1)

අරූපී ධම්මො අරූපිස්ස ධම්මස්ස අධිපතිපච්චයෙන පච්චයො – ආරම්මණාධිපති, සහජාතාධිපති. ආරම්මණාධිපති – දානං…පෙ… (සංඛිත්තං) නිබ්බානං මග්ගස්ස, ඵලස්ස අධිපතිපච්චයෙන පච්චයො; අරූපිනො ඛන්ධෙ ගරුං කත්වා අස්සාදෙති…පෙ… රාගො උප්පජ්ජති, දිට්ඨි උප්පජ්ජති. සහජාතාධිපති – අරූපී අධිපති සම්පයුත්තකානං ඛන්ධානං අධිපතිපච්චයෙන පච්චයො. (1)

අරූපී ධම්මො රූපිස්ස ධම්මස්ස අධිපතිපච්චයෙන පච්චයො. සහජාතාධිපති – අරූපී අධිපති චිත්තසමුට්ඨානානං රූපානං අධිපතිපච්චයෙන පච්චයො. (2)

අරූපී ධම්මො රූපිස්ස ච අරූපිස්ස ච ධම්මස්ස අධිපතිපච්චයෙන පච්චයො. සහජාතාධිපති – අරූපී අධිපති සම්පයුත්තකානං ඛන්ධානං චිත්තසමුට්ඨානානඤ්ච රූපානං අධිපතිපච්චයෙන පච්චයො. (3)

අනන්තරපච්චයාදි

115. අරූපී ධම්මො අරූපිස්ස ධම්මස්ස අනන්තරපච්චයෙන පච්චයො – පුරිමා පුරිමා අරූපිනො ඛන්ධා පච්ඡිමානං පච්ඡිමානං අරූපීනං ඛන්ධානං…පෙ… ඵලසමාපත්තියා අනන්තරපච්චයෙන පච්චයො, සමනන්තරපච්චයෙන පච්චයො.

(සහජාතපච්චයෙ සත්ත, ඉහ ඝටනා නත්ථි. අඤ්ඤමඤ්ඤපච්චයෙ ඡ, නිස්සයපච්චයෙ සත්ත පඤ්හා, ඉහ ඝටනා නත්ථි).

උපනිස්සයපච්චයො

116. රූපී ධම්මො අරූපිස්ස ධම්මස්ස උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො – ආරම්මණූපනිස්සයො, පකතූපනිස්සයො…පෙ…. පකතූපනිස්සයො – උතුං… භොජනං… සෙනාසනං උපනිස්සාය දානං දෙති…පෙ… සඞ්ඝං භින්දති, උතු… භොජනං… සෙනාසනං සද්ධාය…පෙ… ඵලසමාපත්තියා උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. (1)

අරූපී ධම්මො අරූපිස්ස ධම්මස්ස උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො – ආරම්මණූපනිස්සයො, අනන්තරූපනිස්සයො, පකතූපනිස්සයො…පෙ…. පකතූපනිස්සයො – සද්ධං උපනිස්සාය දානං දෙති, සීලං…පෙ… කායිකං දුක්ඛං උපනිස්සාය දානං දෙති…පෙ… සඞ්ඝං භින්දති, සද්ධා…පෙ… කායිකං දුක්ඛං… සද්ධාය…පෙ… ඵලසමාපත්තියා උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. (1)

පුරෙජාතපච්චයො

117. රූපී ධම්මො අරූපිස්ස ධම්මස්ස පුරෙජාතපච්චයෙන පච්චයො – ආරම්මණපුරෙජාතං, වත්ථුපුරෙජාතං. ආරම්මණපුරෙජාතං – චක්ඛුං…පෙ… වත්ථුං…පෙ… කබළීකාරං ආහාරං අනිච්චතො …පෙ… දොමනස්සං උප්පජ්ජති. දිබ්බෙන චක්ඛුනා රූපං පස්සති, දිබ්බාය සොතධාතුයා සද්දං සුණාති. රූපායතනං චක්ඛුවිඤ්ඤාණස්ස…පෙ… ඵොට්ඨබ්බායතනං කායවිඤ්ඤාණස්ස…පෙ…. වත්ථුපුරෙජාතං – චක්ඛායතනං චක්ඛුවිඤ්ඤාණස්ස…පෙ… කායායතනං කායවිඤ්ඤාණස්ස…පෙ… වත්ථු අරූපීනං ඛන්ධානං පුරෙජාතපච්චයෙන පච්චයො. (1)

පච්ඡාජාතපච්චයො

118. අරූපී ධම්මො රූපිස්ස ධම්මස්ස පච්ඡාජාතපච්චයෙන පච්චයො – පච්ඡාජාතා අරූපිනො ඛන්ධා පුරෙජාතස්ස ඉමස්ස කායස්ස පච්ඡාජාතපච්චයෙන පච්චයො. (1)

ආසෙවනපච්චයො

119. අරූපී ධම්මො අරූපිස්ස ධම්මස්ස ආසෙවනපච්චයෙන පච්චයො – පුරිමා පුරිමා අරූපිනො ඛන්ධා පච්ඡිමානං පච්ඡිමානං අරූපීනං ඛන්ධානං ආසෙවනපච්චයෙන පච්චයො.

කම්මපච්චයො

120. අරූපී ධම්මො අරූපිස්ස ධම්මස්ස කම්මපච්චයෙන පච්චයො – සහජාතා, නානාක්ඛණිකා. සහජාතා – අරූපී චෙතනා සම්පයුත්තකානං ඛන්ධානං කම්මපච්චයෙන පච්චයො; පටිසන්ධික්ඛණෙ…පෙ…. නානාක්ඛණිකා – අරූපී චෙතනා විපාකානං ඛන්ධානං කම්මපච්චයෙන පච්චයො. (1)

අරූපී ධම්මො රූපිස්ස ධම්මස්ස කම්මපච්චයෙන පච්චයො – සහජාතා, නානාක්ඛණිකා. සහජාතා – අරූපී චෙතනා චිත්තසමුට්ඨානානං රූපානං කම්මපච්චයෙන පච්චයො; පටිසන්ධික්ඛණෙ…පෙ…. නානාක්ඛණිකා – අරූපී චෙතනා කටත්තාරූපානං කම්මපච්චයෙන පච්චයො. (2)

අරූපී ධම්මො රූපිස්ස ච අරූපිස්ස ච ධම්මස්ස කම්මපච්චයෙන පච්චයො – සහජාතා, නානාක්ඛණිකා. සහජාතා – අරූපී චෙතනා සම්පයුත්තකානං ඛන්ධානං චිත්තසමුට්ඨානානඤ්ච රූපානං කම්මපච්චයෙන පච්චයො; පටිසන්ධික්ඛණෙ…පෙ…. නානාක්ඛණිකා – අරූපී චෙතනා විපාකානං ඛන්ධානං කටත්තා ච රූපානං කම්මපච්චයෙන පච්චයො. (3)

විපාකාහාරපච්චයා

121. අරූපී ධම්මො අරූපිස්ස ධම්මස්ස විපාකපච්චයෙන පච්චයො… තීණි.

රූපී ධම්මො රූපිස්ස ධම්මස්ස ආහාරපච්චයෙන පච්චයො – කබළීකාරො ආහාරො ඉමස්ස කායස්ස ආහාරපච්චයෙන පච්චයො. (1)

අරූපී ධම්මො අරූපිස්ස ධම්මස්ස ආහාරපච්චයෙන පච්චයො… තීණි.

ඉන්ද්‍රියපච්චයො

122. රූපී ධම්මො රූපිස්ස ධම්මස්ස ඉන්ද්‍රියපච්චයෙන පච්චයො – රූපජීවිතින්ද්‍රියං කටත්තාරූපානං ඉන්ද්‍රියපච්චයෙන පච්චයො. (1)

රූපී ධම්මො අරූපිස්ස ධම්මස්ස ඉන්ද්‍රියපච්චයෙන පච්චයො – චක්ඛුන්ද්‍රියං…පෙ… කායින්ද්‍රියං කායවිඤ්ඤාණස්ස ඉන්ද්‍රියපච්චයෙන පච්චයො. (2)

අරූපී ධම්මො අරූපිස්ස ධම්මස්ස ඉන්ද්‍රියපච්චයෙන පච්චයො… තීණි.

රූපී ච අරූපී ච ධම්මා අරූපිස්ස ධම්මස්ස ඉන්ද්‍රියපච්චයෙන පච්චයො – චක්ඛුන්ද්‍රියඤ්ච චක්ඛුවිඤ්ඤාණඤ්ච චක්ඛුවිඤ්ඤාණසහගතානං ඛන්ධානං ඉන්ද්‍රියපච්චයෙන පච්චයො…පෙ… කායින්ද්‍රියඤ්ච…පෙ….

ඣානපච්චයාදි

123. අරූපී ධම්මො අරූපිස්ස ධම්මස්ස ඣානපච්චයෙන පච්චයො… තීණි… මග්ගපච්චයෙන පච්චයො… තීණි… සම්පයුත්තපච්චයෙන පච්චයො… එකං.

විප්පයුත්තපච්චයො

124. රූපී ධම්මො අරූපිස්ස ධම්මස්ස විප්පයුත්තපච්චයෙන පච්චයො – සහජාතං, පුරෙජාතං. සහජාතං – පටිසන්ධික්ඛණෙ වත්ථු අරූපීනං ඛන්ධානං විප්පයුත්තපච්චයෙන පච්චයො. පුරෙජාතං – චක්ඛායතනං චක්ඛුවිඤ්ඤාණස්ස…පෙ… කායායතනං කායවිඤ්ඤාණස්ස…පෙ… වත්ථු අරූපීනං ඛන්ධානං විප්පයුත්තපච්චයෙන පච්චයො. (1)

අරූපී ධම්මො රූපිස්ස ධම්මස්ස විප්පයුත්තපච්චයෙන පච්චයො – සහජාතං, පච්ඡාජාතං. සහජාතා – අරූපිනො ඛන්ධා චිත්තසමුට්ඨානානං රූපානං විප්පයුත්තපච්චයෙන පච්චයො; පටිසන්ධික්ඛණෙ අරූපිනො ඛන්ධා කටත්තාරූපානං විප්පයුත්තපච්චයෙන පච්චයො; අරූපිනො ඛන්ධා වත්ථුස්ස විප්පයුත්තපච්චයෙන පච්චයො. පච්ඡාජාතා – අරූපිනො ඛන්ධා පුරෙජාතස්ස ඉමස්ස කායස්ස විප්පයුත්තපච්චයෙන පච්චයො. (1)

අත්ථිපච්චයාදි

125. රූපී ධම්මො රූපිස්ස ධම්මස්ස අත්ථිපච්චයෙන පච්චයො – සහජාතං, ආහාරං, ඉන්ද්‍රියං. සහජාතං – එකං මහාභූතං…පෙ… (යාව අසඤ්ඤසත්තා), කබළීකාරො ආහාරො ඉමස්ස කායස්ස අත්ථිපච්චයෙන පච්චයො; රූපජීවිතින්ද්‍රියං කටත්තාරූපානං අත්ථිපච්චයෙන පච්චයො. (1)

රූපී ධම්මො අරූපිස්ස ධම්මස්ස අත්ථිපච්චයෙන පච්චයො – සහජාතං, පුරෙජාතං. සහජාතං – පටිසන්ධික්ඛණෙ වත්ථු අරූපීනං ඛන්ධානං අත්ථිපච්චයෙන පච්චයො. පුරෙජාතං – චක්ඛුං…පෙ… කබළීකාරං ආහාරං අනිච්චතො…පෙ… දොමනස්සං උප්පජ්ජති; දිබ්බෙන චක්ඛුනා රූපං පස්සති, දිබ්බාය සොතධාතුයා සද්දං සුණාති. රූපායතනං චක්ඛුවිඤ්ඤාණස්ස…පෙ… ඵොට්ඨබ්බායතනං කායවිඤ්ඤාණස්ස…පෙ… චක්ඛායතනං චක්ඛුවිඤ්ඤාණස්ස …පෙ… කායායතනං කායවිඤ්ඤාණස්ස…පෙ… වත්ථු අරූපීනං ඛන්ධානං අත්ථිපච්චයෙන පච්චයො. (2)

126. අරූපී ධම්මො අරූපිස්ස ධම්මස්ස අත්ථිපච්චයෙන පච්චයො – අරූපී එකො ඛන්ධො තිණ්ණන්නං ඛන්ධානං…පෙ… ද්වෙ ඛන්ධා…පෙ… පටිසන්ධික්ඛණෙ…පෙ…. (1)

අරූපී ධම්මො රූපිස්ස ධම්මස්ස අත්ථිපච්චයෙන පච්චයො – සහජාතං, පච්ඡාජාතං. සහජාතා – අරූපිනො ඛන්ධා චිත්තසමුට්ඨානානං රූපානං අත්ථිපච්චයෙන පච්චයො; පටිසන්ධික්ඛණෙ…පෙ… පච්ඡාජාතා – අරූපිනො ඛන්ධා පුරෙජාතස්ස ඉමස්ස කායස්ස අත්ථිපච්චයෙන පච්චයො. (2)

අරූපී ධම්මො රූපිස්ස ච අරූපිස්ස ච ධම්මස්ස අත්ථිපච්චයෙන පච්චයො – අරූපී එකො ඛන්ධො තිණ්ණන්නං ඛන්ධානං චිත්තසමුට්ඨානානඤ්ච රූපානං අත්ථිපච්චයෙන පච්චයො…පෙ… ද්වෙ ඛන්ධා…පෙ… පටිසන්ධික්ඛණෙ…පෙ…. (3)

127. රූපී ච අරූපී ච ධම්මා රූපිස්ස ධම්මස්ස අත්ථිපච්චයෙන පච්චයො – සහජාතං, පච්ඡාජාතං, ආහාරං, ඉන්ද්‍රියං. සහජාතා – අරූපී ඛන්ධා ච මහාභූතා ච චිත්තසමුට්ඨානානං රූපානං අත්ථිපච්චයෙන පච්චයො; පටිසන්ධික්ඛණෙ…පෙ…. පච්ඡාජාතා – අරූපිනො ඛන්ධා ච කබළීකාරො ආහාරො ච ඉමස්ස කායස්ස අත්ථිපච්චයෙන පච්චයො. පච්ඡාජාතා – අරූපිනො ඛන්ධා ච රූපජීවිතින්ද්‍රියඤ්ච කටත්තාරූපානං අත්ථිපච්චයෙන පච්චයො. (1)

රූපී ච අරූපී ච ධම්මා අරූපිස්ස ධම්මස්ස අත්ථිපච්චයෙන පච්චයො – සහජාතං, පුරෙජාතං. සහජාතො – චක්ඛුවිඤ්ඤාණසහගතො එකො ඛන්ධො ච චක්ඛායතනඤ්ච තිණ්ණන්නං ඛන්ධානං අත්ථිපච්චයෙන පච්චයො…පෙ… ද්වෙ ඛන්ධා ච…පෙ… කායවිඤ්ඤාණසහගතො…පෙ… අරූපී එකො ඛන්ධො ච වත්ථු ච තිණ්ණන්නං ඛන්ධානං අත්ථිපච්චයෙන පච්චයො…පෙ… ද්වෙ ඛන්ධා ච…පෙ… පටිසන්ධික්ඛණෙ අරූපී එකො ඛන්ධො ච වත්ථු ච තිණ්ණන්නං ඛන්ධානං…පෙ… ද්වෙ ඛන්ධා ච…පෙ…. (2)

නත්ථිපච්චයෙන පච්චයො… විගතපච්චයෙන පච්චයො… අවිගතපච්චයෙන පච්චයො.