1. විභඞ්ගවාරො

හෙතුපච්චයො

163. චිත්තසම්පයුත්තො ධම්මො චිත්තසම්පයුත්තස්ස ධම්මස්ස හෙතුපච්චයෙන පච්චයො – චිත්තසම්පයුත්තා හෙතූ සම්පයුත්තකානං ඛන්ධානං හෙතුපච්චයෙන පච්චයො; පටිසන්ධික්ඛණෙ…පෙ…. (1)

චිත්තසම්පයුත්තො ධම්මො චිත්තවිප්පයුත්තස්ස ධම්මස්ස හෙතුපච්චයෙන පච්චයො – චිත්තසම්පයුත්තා හෙතූ චිත්තසමුට්ඨානානං රූපානං හෙතුපච්චයෙන පච්චයො; පටිසන්ධික්ඛණෙ…පෙ…. (2)

චිත්තසම්පයුත්තො ධම්මො චිත්තසම්පයුත්තස්ස ච චිත්තවිප්පයුත්තස්ස ච ධම්මස්ස හෙතුපච්චයෙන පච්චයො – චිත්තසම්පයුත්තා හෙතූ සම්පයුත්තකානං ඛන්ධානං චිත්තසමුට්ඨානානඤ්ච රූපානං හෙතුපච්චයෙන පච්චයො; පටිසන්ධික්ඛණෙ…පෙ…. (3)

ආරම්මණපච්චයො

164. චිත්තසම්පයුත්තො ධම්මො චිත්තසම්පයුත්තස්ස ධම්මස්ස ආරම්මණපච්චයෙන පච්චයො – දානං…පෙ… සීලං…පෙ… උපොසථකම්මං කත්වා තං පච්චවෙක්ඛති අස්සාදෙති අභිනන්දති, තං ආරබ්භ රාගො උප්පජ්ජති…පෙ… දොමනස්සං උප්පජ්ජති; පුබ්බෙ සුචිණ්ණානි…පෙ… ඣානා වුට්ඨහිත්වා ඣානං…පෙ… අරියා මග්ගා වුට්ඨහිත්වා මග්ගං පච්චවෙක්ඛන්ති, ඵලං පච්චවෙක්ඛන්ති. පහීනෙ කිලෙසෙ…පෙ… වික්ඛම්භිතෙ කිලෙසෙ පච්චවෙක්ඛන්ති. පුබ්බෙ සමුදාචිණ්ණෙ කිලෙසෙ ජානන්ති. චිත්තසම්පයුත්තෙ ඛන්ධෙ අනිච්චතො…පෙ… දොමනස්සං උප්පජ්ජති. චෙතොපරියඤාණෙන චිත්තසම්පයුත්තසමඞ්ගිස්ස චිත්තං ජානන්ති. ආකාසානඤ්චායතනං විඤ්ඤාණඤ්චායතනස්ස…පෙ… ආකිඤ්චඤ්ඤායතනං නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනස්ස…පෙ… චිත්තසම්පයුත්තා ඛන්ධා ඉද්ධිවිධඤාණස්ස, චෙතොපරියඤාණස්ස, පුබ්බෙනිවාසානුස්සතිඤාණස්ස, යථාකම්මූපගඤාණස්ස, අනාගතංසඤාණස්ස, ආවජ්ජනාය ආරම්මණපච්චයෙන පච්චයො. (1)

165. චිත්තවිප්පයුත්තො ධම්මො චිත්තසම්පයුත්තස්ස ධම්මස්ස ආරම්මණපච්චයෙන පච්චයො – අරියා නිබ්බානං පච්චවෙක්ඛන්ති. නිබ්බානං ගොත්‍රභුස්ස, වොදානස්ස, මග්ගස්ස, ඵලස්ස, ආවජ්ජනාය ආරම්මණපච්චයෙන පච්චයො; චක්ඛුං…පෙ… වත්ථුං චිත්තවිප්පයුත්තෙ ඛන්ධෙ අනිච්චතො…පෙ… දොමනස්සං උප්පජ්ජති; දිබ්බෙන චක්ඛුනා රූපං පස්සති, දිබ්බාය සොතධාතුයා සද්දං සුණාති. රූපායතනං චක්ඛුවිඤ්ඤාණසහගතානං ඛන්ධානං…පෙ… ඵොට්ඨබ්බායතනං…පෙ… චිත්තවිප්පයුත්තා ඛන්ධා ඉද්ධිවිධඤාණස්ස, පුබ්බෙනිවාසානුස්සතිඤාණස්ස, අනාගතංසඤාණස්ස, ආවජ්ජනාය ආරම්මණපච්චයෙන පච්චයො. (1)

අධිපතිපච්චයො

166. චිත්තසම්පයුත්තො ධම්මො චිත්තසම්පයුත්තස්ස ධම්මස්ස අධිපතිපච්චයෙන පච්චයො – ආරම්මණාධිපති, සහජාතාධිපති. ආරම්මණාධිපති – දානං…පෙ… සීලං…පෙ… උපොසථකම්මං කත්වා තං ගරුං කත්වා පච්චවෙක්ඛති අස්සාදෙති අභිනන්දති, තං ගරුං කත්වා රාගො උප්පජ්ජති, දිට්ඨි උප්පජ්ජති. පුබ්බෙ…පෙ… ඣානා…පෙ… අරියා මග්ගා වුට්ඨහිත්වා මග්ගං ගරුං කත්වා පච්චවෙක්ඛන්ති, ඵලං ගරුං කත්වා පච්චවෙක්ඛන්ති, චිත්තසම්පයුත්තෙ ඛන්ධෙ ගරුං කත්වා අස්සාදෙති අභිනන්දති, තං ගරුං කත්වා රාගො උප්පජ්ජති, දිට්ඨි උප්පජ්ජති. සහජාතාධිපති – චිත්තසම්පයුත්තාධිපති සම්පයුත්තකානං ඛන්ධානං අධිපතිපච්චයෙන පච්චයො. (1)

චිත්තසම්පයුත්තො ධම්මො චිත්තවිප්පයුත්තස්ස ධම්මස්ස අධිපතිපච්චයෙන පච්චයො. සහජාතාධිපති – චිත්තසම්පයුත්තාධිපති චිත්තසමුට්ඨානානං රූපානං අධිපතිපච්චයෙන පච්චයො. (2)

චිත්තසම්පයුත්තො ධම්මො චිත්තසම්පයුත්තස්ස ච චිත්තවිප්පයුත්තස්ස ච ධම්මස්ස අධිපතිපච්චයෙන පච්චයො. සහජාතාධිපති – චිත්තසම්පයුත්තාධිපති සම්පයුත්තකානං ඛන්ධානං චිත්තසමුට්ඨානානඤ්ච රූපානං අධිපතිපච්චයෙන පච්චයො. (3)

167. චිත්තවිප්පයුත්තො ධම්මො චිත්තසම්පයුත්තස්ස ධම්මස්ස අධිපතිපච්චයෙන පච්චයො. ආරම්මණාධිපති – අරියා නිබ්බානං ගරුං කත්වා පච්චවෙක්ඛන්ති. නිබ්බානං ගොත්‍රභුස්ස, වොදානස්ස, මග්ගස්ස, ඵලස්ස, අධිපතිපච්චයෙන පච්චයො; චක්ඛුං…පෙ… වත්ථුං චිත්තවිප්පයුත්තෙ ඛන්ධෙ ගරුං කත්වා අස්සාදෙති අභිනන්දති, තං ගරුං කත්වා රාගො උප්පජ්ජති, දිට්ඨි උප්පජ්ජති. (1)

අනන්තරපච්චයාදි

168. චිත්තසම්පයුත්තො ධම්මො චිත්තසම්පයුත්තස්ස ධම්මස්ස අනන්තරපච්චයෙන පච්චයො – පුරිමා පුරිමා චිත්තසම්පයුත්තා ඛන්ධා…පෙ… ඵලසමාපත්තියා අනන්තරපච්චයෙන පච්චයො… සමනන්තරපච්චයෙන පච්චයො… සහජාතපච්චයෙන පච්චයො… සත්ත (පටිච්චසදිසා, පඤ්හාඝටනා නත්ථි)… අඤ්ඤමඤ්ඤපච්චයෙන පච්චයො… ඡ (පටිච්චසදිසා)… නිස්සයපච්චයෙන පච්චයො… සත්ත (පච්චයවාරසදිසා, පඤ්හාඝටනා නත්ථි).

උපනිස්සයපච්චයො

169. චිත්තසම්පයුත්තො ධම්මො චිත්තසම්පයුත්තස්ස ධම්මස්ස උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො – ආරම්මණූපනිස්සයො, අනන්තරූපනිස්සයො, පකතූපනිස්සයො …පෙ…. පකතූපනිස්සයො – සද්ධං උපනිස්සාය දානං දෙති…පෙ… මානං ජප්පෙති, දිට්ඨිං ගණ්හාති; සීලං…පෙ… පත්ථනං කායිකං සුඛං… කායිකං දුක්ඛං උපනිස්සාය දානං දෙති…පෙ… පාණං හනති…පෙ… සඞ්ඝං භින්දති; සද්ධා…පෙ… කායිකං දුක්ඛං සද්ධාය…පෙ… මග්ගස්ස, ඵලසමාපත්තියා උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. (1)

චිත්තවිප්පයුත්තො ධම්මො චිත්තසම්පයුත්තස්ස ධම්මස්ස උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො – ආරම්මණූපනිස්සයො, පකතූපනිස්සයො…පෙ…. පකතූපනිස්සයො – උතුං… භොජනං… සෙනාසනං උපනිස්සාය දානං දෙති…පෙ… සඞ්ඝං භින්දති; උතු… භොජනං… සෙනාසනං සද්ධාය…පෙ… ඵලසමාපත්තියා උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. (1)

පුරෙජාතපච්චයො

170. චිත්තවිප්පයුත්තො ධම්මො චිත්තසම්පයුත්තස්ස ධම්මස්ස පුරෙජාතපච්චයෙන පච්චයො – ආරම්මණපුරෙජාතං, වත්ථුපුරෙජාතං. ආරම්මණපුරෙජාතං – චක්ඛුං…පෙ… වත්ථුං අනිච්චතො…පෙ… දොමනස්සං උප්පජ්ජති; දිබ්බෙන චක්ඛුනා රූපං පස්සති, දිබ්බාය සොතධාතුයා සද්දං සුණාති. රූපායතනං චක්ඛුවිඤ්ඤාණසහගතානං ඛන්ධානං…පෙ… ඵොට්ඨබ්බායතනං…පෙ…. වත්ථුපුරෙජාතං – චක්ඛායතනං චක්ඛුවිඤ්ඤාණසහගතානං ඛන්ධානං…පෙ… කායායතනං…පෙ… වත්ථු චිත්තසම්පයුත්තකානං ඛන්ධානං පුරෙජාතපච්චයෙන පච්චයො. (1)

පච්ඡාජාතාසෙවනපච්චයා

171. චිත්තසම්පයුත්තො ධම්මො චිත්තවිප්පයුත්තස්ස ධම්මස්ස පච්ඡාජාතපච්චයෙන පච්චයො (සංඛිත්තං) එකං, ආසෙවනපච්චයෙන පච්චයො … එකං.

කම්මපච්චයො

172. චිත්තසම්පයුත්තො ධම්මො චිත්තසම්පයුත්තස්ස ධම්මස්ස කම්මපච්චයෙන පච්චයො – සහජාතා, නානාක්ඛණිකා. සහජාතා – චිත්තසම්පයුත්තා චෙතනා සම්පයුත්තකානං ඛන්ධානං කම්මපච්චයෙන පච්චයො; පටිසන්ධික්ඛණෙ…පෙ…. නානාක්ඛණිකා – චිත්තසම්පයුත්තා චෙතනා විපාකානං ඛන්ධානං කම්මපච්චයෙන පච්චයො. (1)

චිත්තසම්පයුත්තො ධම්මො චිත්තවිප්පයුත්තස්ස ධම්මස්ස කම්මපච්චයෙන පච්චයො – සහජාතා, නානාක්ඛණිකා. සහජාතා – චිත්තසම්පයුත්තා චෙතනා චිත්තසමුට්ඨානානං රූපානං කම්මපච්චයෙන පච්චයො; පටිසන්ධික්ඛණෙ…පෙ…. නානාක්ඛණිකා – චිත්තසම්පයුත්තා චෙතනා කටත්තාරූපානං කම්මපච්චයෙන පච්චයො. (2)

චිත්තසම්පයුත්තො ධම්මො චිත්තසම්පයුත්තස්ස ච චිත්තවිප්පයුත්තස්ස ච ධම්මස්ස කම්මපච්චයෙන පච්චයො – සහජාතා, නානාක්ඛණිකා. සහජාතා – චිත්තසම්පයුත්තා චෙතනා සම්පයුත්තකානං ඛන්ධානං චිත්තසමුට්ඨානානඤ්ච රූපානං කම්මපච්චයෙන පච්චයො; පටිසන්ධික්ඛණෙ…පෙ…. නානාක්ඛණිකා – චිත්තසම්පයුත්තා චෙතනා විපාකානං ඛන්ධානං කටත්තා ච රූපානං කම්මපච්චයෙන පච්චයො. (3)

විපාකාහාරපච්චයා

173. චිත්තසම්පයුත්තො ධම්මො චිත්තසම්පයුත්තස්ස ධම්මස්ස විපාකපච්චයෙන පච්චයො… තීණි.

චිත්තසම්පයුත්තො ධම්මො චිත්තසම්පයුත්තස්ස ධම්මස්ස ආහාරපච්චයෙන පච්චයො… තීණි.

චිත්තවිප්පයුත්තො ධම්මො චිත්තවිප්පයුත්තස්ස ධම්මස්ස ආහාරපච්චයෙන පච්චයො – කබළීකාරො ආහාරො ඉමස්ස කායස්ස ආහාරපච්චයෙන පච්චයො. (1)

ඉන්ද්‍රියපච්චයාදි

174. චිත්තසම්පයුත්තො ධම්මො චිත්තසම්පයුත්තස්ස ධම්මස්ස ඉන්ද්‍රියපච්චයෙන පච්චයො… තීණි.

චිත්තවිප්පයුත්තො ධම්මො චිත්තවිප්පයුත්තස්ස ධම්මස්ස ඉන්ද්‍රියපච්චයෙන පච්චයො – රූපජීවිතින්ද්‍රියං කටත්තාරූපානං ඉන්ද්‍රියපච්චයෙන පච්චයො. (1)

චිත්තවිප්පයුත්තො ධම්මො චිත්තසම්පයුත්තස්ස ධම්මස්ස ඉන්ද්‍රියපච්චයෙන පච්චයො – චක්ඛුන්ද්‍රියං චක්ඛුවිඤ්ඤාණසහගතානං ඛන්ධානං ඉන්ද්‍රියපච්චයෙන පච්චයො…පෙ… කායින්ද්‍රියං…පෙ…. (2)

චිත්තසම්පයුත්තො ච චිත්තවිප්පයුත්තො ච ධම්මා චිත්තසම්පයුත්තස්ස ධම්මස්ස ඉන්ද්‍රියපච්චයෙන පච්චයො – චක්ඛුන්ද්‍රියඤ්ච උපෙක්ඛින්ද්‍රියඤ්ච චක්ඛුවිඤ්ඤාණසහගතානං ඛන්ධානං ඉන්ද්‍රියපච්චයෙන පච්චයො …පෙ… කායින්ද්‍රියඤ්ච සුඛින්ද්‍රියඤ්ච…පෙ… කායින්ද්‍රියඤ්ච දුක්ඛින්ද්‍රියඤ්ච කායවිඤ්ඤාණසහගතානං ඛන්ධානං ඉන්ද්‍රියපච්චයෙන පච්චයො. (1)

ඣානපච්චයෙන පච්චයො… තීණි… මග්ගපච්චයෙන පච්චයො… තීණි… සම්පයුත්තපච්චයෙන පච්චයො… එකං.

විප්පයුත්තපච්චයො

175. චිත්තසම්පයුත්තො ධම්මො චිත්තවිප්පයුත්තස්ස ධම්මස්ස විප්පයුත්තපච්චයෙන පච්චයො – සහජාතං, පච්ඡාජාතං (සංඛිත්තං). (1)

චිත්තවිප්පයුත්තො ධම්මො චිත්තසම්පයුත්තස්ස ධම්මස්ස විප්පයුත්තපච්චයෙන පච්චයො – සහජාතං, පුරෙජාතං. සහජාතං – පටිසන්ධික්ඛණෙ වත්ථු චිත්තසම්පයුත්තකානං ඛන්ධානං විප්පයුත්තපච්චයෙන පච්චයො. පුරෙජාතං – චක්ඛායතනං චක්ඛුවිඤ්ඤාණසහගතානං ඛන්ධානං විප්පයුත්තපච්චයෙන පච්චයො…පෙ… කායායතනං …පෙ… වත්ථු චිත්තසම්පයුත්තකානං ඛන්ධානං විප්පයුත්තපච්චයෙන පච්චයො. (1)

අත්ථිපච්චයො

176. චිත්තසම්පයුත්තො ධම්මො චිත්තසම්පයුත්තස්ස ධම්මස්ස අත්ථිපච්චයෙන පච්චයො… එකං (පටිච්චසදිසං). (1)

චිත්තසම්පයුත්තො ධම්මො චිත්තවිප්පයුත්තස්ස ධම්මස්ස අත්ථිපච්චයෙන පච්චයො – සහජාතං, පච්ඡාජාතං (සංඛිත්තං). (2)

චිත්තසම්පයුත්තො ධම්මො චිත්තසම්පයුත්තස්ස ච චිත්තවිප්පයුත්තස්ස ච ධම්මස්ස අත්ථිපච්චයෙන පච්චයො (පටිච්චසදිසං). (3)

177. චිත්තවිප්පයුත්තො ධම්මො චිත්තවිප්පයුත්තස්ස ධම්මස්ස අත්ථිපච්චයෙන පච්චයො – සහජාතං, ආහාරං, ඉන්ද්‍රියං (සංඛිත්තං). (1)

චිත්තවිප්පයුත්තො ධම්මො චිත්තසම්පයුත්තස්ස ධම්මස්ස අත්ථිපච්චයෙන පච්චයො – සහජාතං, පුරෙජාතං. සහජාතං – පටිසන්ධික්ඛණෙ වත්ථු චිත්තසම්පයුත්තකානං ඛන්ධානං අත්ථිපච්චයෙන පච්චයො. පුරෙජාතං – චක්ඛුං…පෙ… වත්ථුං අනිච්චතො…පෙ… (පුරෙජාතසදිසං). (2)

178. චිත්තසම්පයුත්තො ච චිත්තවිප්පයුත්තො ච ධම්මා චිත්තසම්පයුත්තස්ස ධම්මස්ස අත්ථිපච්චයෙන පච්චයො – සහජාතං, පුරෙජාතං. සහජාතො – චක්ඛුවිඤ්ඤාණසහගතො එකො ඛන්ධො ච චක්ඛායතනඤ්ච ද්වින්නං ඛන්ධානං…පෙ… කායවිඤ්ඤාණසහගතො එකො ඛන්ධො ච කායායතනඤ්ච ද්වින්නං ඛන්ධානං…පෙ… චිත්තසම්පයුත්තො එකො ඛන්ධො ච වත්ථු ච ද්වින්නං ඛන්ධානං…පෙ… ද්වෙ ඛන්ධා ච…පෙ… පටිසන්ධික්ඛණෙ…පෙ…. (1)

චිත්තසම්පයුත්තො ච චිත්තවිප්පයුත්තො ච ධම්මා චිත්තවිප්පයුත්තස්ස ධම්මස්ස අත්ථිපච්චයෙන පච්චයො – සහජාතං, පච්ඡාජාතං, ආහාරං, ඉන්ද්‍රියං. සහජාතා – චිත්තසම්පයුත්තා ඛන්ධා ච මහාභූතා ච චිත්තසමුට්ඨානානං රූපානං අත්ථිපච්චයෙන පච්චයො; පටිසන්ධික්ඛණෙ…පෙ…. පච්ඡාජාතා – චිත්තසම්පයුත්තකා ඛන්ධා ච කබළීකාරො ආහාරො ච ඉමස්ස කායස්ස අත්ථිපච්චයෙන පච්චයො. පච්ඡාජාතා – චිත්තසම්පයුත්තකා ඛන්ධා ච රූපජීවිතින්ද්‍රියඤ්ච කටත්තාරූපානං අත්ථිපච්චයෙන පච්චයො. (2)