1. විභඞ්ගවාරො

හෙතුපච්චයො

45. ආචයගාමී [ආචයගාමි (සී. ස්‍යා.) එවමුපරිපි] ධම්මො ආචයගාමිස්ස ධම්මස්ස හෙතුපච්චයෙන පච්චයො – ආචයගාමී හෙතූ සම්පයුත්තකානං ඛන්ධානං හෙතුපච්චයෙන පච්චයො. (1)

ආචයගාමී ධම්මො නෙවාචයගාමිනාපචයගාමිස්ස ධම්මස්ස හෙතුපච්චයෙන පච්චයො – ආචයගාමී හෙතූ චිත්තසමුට්ඨානානං රූපානං හෙතුපච්චයෙන පච්චයො. (2)

ආචයගාමී ධම්මො ආචයගාමිස්ස ච නෙවාචයගාමිනාපචයගාමිස්ස ච ධම්මස්ස හෙතුපච්චයෙන පච්චයො – ආචයගාමී හෙතූ සම්පයුත්තකානං ඛන්ධානං චිත්තසමුට්ඨානානඤ්ච රූපානං හෙතුපච්චයෙන පච්චයො. (3)

අපචයගාමී ධම්මො අපචයගාමිස්ස ධම්මස්ස හෙතුපච්චයෙන පච්චයො… තීණි.

නෙවාචයගාමිනාපචයගාමී ධම්මො නෙවාචයගාමිනාපචයගාමිස්ස ධම්මස්ස හෙතුපච්චයෙන පච්චයො – නෙවාචයගාමිනාපචයගාමී හෙතූ සම්පයුත්තකානං ඛන්ධානං චිත්තසමුට්ඨානානඤ්ච රූපානං හෙතුපච්චයෙන පච්චයො. පටිසන්ධික්ඛණෙ නෙවාචයගාමිනාපචයගාමී හෙතූ සම්පයුත්තකානං ඛන්ධානං කටත්තා ච රූපානං හෙතුපච්චයෙන පච්චයො. (1)

ආරම්මණපච්චයො

46. ආචයගාමී ධම්මො ආචයගාමිස්ස ධම්මස්ස ආරම්මණපච්චයෙන පච්චයො – දානං දත්වා සීලං සමාදියිත්වා උපොසථකම්මං කත්වා තං පච්චවෙක්ඛති, පුබ්බෙ සුචිණ්ණානි පච්චවෙක්ඛති, ඣානා වුට්ඨහිත්වා ඣානං පච්චවෙක්ඛති. සෙක්ඛා පහීනෙ කිලෙසෙ පච්චවෙක්ඛන්ති, වික්ඛම්භිතෙ කිලෙසෙ පච්චවෙක්ඛන්ති, පුබ්බෙ සමුදාචිණ්ණෙ කිලෙසෙ ජානන්ති. සෙක්ඛා වා පුථුජ්ජනා වා ආචයගාමී ඛන්ධෙ අනිච්චතො දුක්ඛතො අනත්තතො විපස්සන්ති, අස්සාදෙන්ති අභිනන්දන්ති, තං ආරබ්භ රාගො උප්පජ්ජති, දිට්ඨි…පෙ… විචිකිච්ඡා…පෙ… උද්ධච්චං…පෙ… දොමනස්සං උප්පජ්ජති, චෙතොපරියඤාණෙන ආචයගාමිචිත්තසමඞ්ගිස්ස චිත්තං ජානන්ති, ආකාසානඤ්චායතනකුසලං විඤ්ඤාණඤ්චායතනකුසලස්ස ආරම්මණපච්චයෙන පච්චයො. ආකිඤ්චඤ්ඤායතනකුසලං නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනකුසලස්ස…පෙ… ආචයගාමී ඛන්ධා ඉද්ධිවිධඤාණස්ස, චෙතොපරියඤාණස්ස, පුබ්බෙනිවාසානුස්සතිඤාණස්ස, යථාකම්මූපගඤාණස්ස, අනාගතංසඤාණස්ස ආරම්මණපච්චයෙන පච්චයො. (1)

ආචයගාමී ධම්මො නෙවාචයගාමිනාපචයගාමිස්ස ධම්මස්ස ආරම්මණපච්චයෙන පච්චයො – අරහා පහීනෙ කිලෙසෙ පච්චවෙක්ඛති, පුබ්බෙ සමුදාචිණ්ණෙ කිලෙසෙ ජානාති, ආචයගාමී ඛන්ධෙ අනිච්චතො දුක්ඛතො අනත්තතො විපස්සති; චෙතොපරියඤාණෙන ආචයගාමිචිත්තසමඞ්ගිස්ස චිත්තං ජානාති. සෙක්ඛා වා පුථුජ්ජනා වා ආචයගාමී ඛන්ධෙ අනිච්චතො දුක්ඛතො අනත්තතො විපස්සන්ති, කුසලෙ නිරුද්ධෙ විපාකො තදාරම්මණතා උප්පජ්ජති, ආචයගාමී ඛන්ධෙ අස්සාදෙති අභිනන්දති, තං ආරබ්භ රාගො උප්පජ්ජති…පෙ… දොමනස්සං උප්පජ්ජති, අකුසලෙ නිරුද්ධෙ විපාකො තදාරම්මණතා උප්පජ්ජති, ආකාසානඤ්චායතනකුසලං විඤ්ඤාණඤ්චායතනවිපාකස්ස ච කිරියස්ස ච ආරම්මණපච්චයෙන පච්චයො. ආකිඤ්චඤ්ඤායතනකුසලං නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනවිපාකස්ස ච කිරියස්ස ච ආරම්මණපච්චයෙන පච්චයො. ආචයගාමී ඛන්ධා චෙතොපරියඤාණස්ස, පුබ්බෙනිවාසානුස්සතිඤාණස්ස, යථාකම්මූපගඤාණස්ස, අනාගතංසඤාණස්ස, ආවජ්ජනාය ආරම්මණපච්චයෙන පච්චයො. (2)

47. අපචයගාමී ධම්මො ආචයගාමිස්ස ධම්මස්ස ආරම්මණපච්චයෙන පච්චයො – සෙක්ඛා මග්ගා වුට්ඨහිත්වා මග්ගං පච්චවෙක්ඛන්ති, චෙතොපරියඤාණෙන අපචයගාමිචිත්තසමඞ්ගිස්ස චිත්තං ජානන්ති, අපචයගාමී ඛන්ධා චෙතොපරියඤාණස්ස, පුබ්බෙනිවාසානුස්සතිඤාණස්ස, අනාගතංසඤාණස්ස, ආරම්මණපච්චයෙන පච්චයො. (1)

අපචයගාමී ධම්මො නෙවාචයගාමිනාපචයගාමිස්ස ධම්මස්ස ආරම්මණපච්චයෙන පච්චයො – අරහා මග්ගා වුට්ඨහිත්වා මග්ගං පච්චවෙක්ඛති, චෙතොපරියඤාණෙන අපචයගාමිචිත්තසමඞ්ගිස්ස චිත්තං ජානාති, අපචයගාමී ඛන්ධා චෙතොපරියඤාණස්ස, පුබ්බෙනිවාසානුස්සතිඤාණස්ස, අනාගතංසඤාණස්ස, ආවජ්ජනාය ආරම්මණපච්චයෙන පච්චයො. (2)

48. නෙවාචයගාමිනාපචයගාමී ධම්මො නෙවාචයගාමිනාපචයගාමිස්ස ධම්මස්ස ආරම්මණපච්චයෙන පච්චයො – අරහා ඵලං පච්චවෙක්ඛති, නිබ්බානං පච්චවෙක්ඛති, නිබ්බානං ඵලස්ස ආවජ්ජනාය ආරම්මණපච්චයෙන පච්චයො. අරහා චක්ඛුං අනිච්චතො දුක්ඛතො අනත්තතො විපස්සති, සොතං…පෙ… වත්ථුං… නෙවාචයගාමිනාපචයගාමී ඛන්ධෙ අනිච්චතො දුක්ඛතො අනත්තතො විපස්සති, දිබ්බෙන චක්ඛුනා රූපං පස්සති, දිබ්බාය සොතධාතුයා සද්දං සුණාති, චෙතොපරියඤාණෙන නෙවාචයගාමිනාපචයගාමිචිත්තසමඞ්ගිස්ස චිත්තං ජානාති, ආකාසානඤ්චායතනකිරියං විඤ්ඤාණඤ්චායතනකිරියස්ස ආරම්මණපච්චයෙන පච්චයො. ආකිඤ්චඤ්ඤායතනකිරියං නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනකිරියස්ස…පෙ… රූපායතනං චක්ඛුවිඤ්ඤාණස්ස…පෙ… ඵොට්ඨබ්බායතනං කායවිඤ්ඤාණස්ස…පෙ… නෙවාචයගාමිනාපචයගාමී ඛන්ධා ඉද්ධිවිධඤාණස්ස, චෙතොපරියඤාණස්ස, පුබ්බෙනිවාසානුස්සතිඤාණස්ස, අනාගතංසඤාණස්ස ආවජ්ජනාය ආරම්මණපච්චයෙන පච්චයො. (1)

නෙවාචයගාමිනාපචයගාමී ධම්මො ආචයගාමිස්ස ධම්මස්ස ආරම්මණපච්චයෙන පච්චයො – සෙක්ඛා ඵලං පච්චවෙක්ඛන්ති, නිබ්බානං පච්චවෙක්ඛන්ති, නිබ්බානං ගොත්‍රභුස්ස, වොදානස්ස ආරම්මණපච්චයෙන පච්චයො. සෙක්ඛා වා පුථුජ්ජනා වා චක්ඛුං අනිච්චතො දුක්ඛතො අනත්තතො විපස්සන්ති, අස්සාදෙන්ති අභිනන්දන්ති; තං ආරබ්භ රාගො උප්පජ්ජති…පෙ… දොමනස්සං උප්පජ්ජති. සොතං…පෙ… වත්ථුං… නෙවාචයගාමිනාපචයගාමී ඛන්ධෙ අනිච්චතො දුක්ඛතො අනත්තතො විපස්සන්ති, අස්සාදෙන්ති අභිනන්දන්ති; තං ආරබ්භ රාගො උප්පජ්ජති, දිට්ඨි උප්පජ්ජති, විචිකිච්ඡා…පෙ… උද්ධච්චං…පෙ… දොමනස්සං…පෙ… දිබ්බෙන චක්ඛුනා රූපං පස්සන්ති, දිබ්බාය සොතධාතුයා සද්දං සුණන්ති, චෙතොපරියඤාණෙන නෙවාචයගාමිනාපචයගාමිචිත්තසමඞ්ගිස්ස චිත්තං ජානන්ති, නෙවාචයගාමිනාපචයගාමී ඛන්ධා ඉද්ධිවිධඤාණස්ස, චෙතොපරියඤාණස්ස, පුබ්බෙනිවාසානුස්සතිඤාණස්ස, අනාගතංසඤාණස්ස ආරම්මණපච්චයෙන පච්චයො. (2)

නෙවාචයගාමිනාපචයගාමී ධම්මො අපචයගාමිස්ස ධම්මස්ස ආරම්මණපච්චයෙන පච්චයො – නිබ්බානං මග්ගස්ස ආරම්මණපච්චයෙන පච්චයො. (3)

අධිපතිපච්චයො

49. ආචයගාමී ධම්මො ආචයගාමිස්ස ධම්මස්ස අධිපතිපච්චයෙන පච්චයො – ආරම්මණාධිපති, සහජාතාධිපති. ආරම්මණාධිපති – දානං දත්වා සීලං සමාදියිත්වා උපොසථකම්මං කත්වා තං ගරුං කත්වා පච්චවෙක්ඛති, පුබ්බෙ සුචිණ්ණානි ගරුං කත්වා පච්චවෙක්ඛති, ඣානා වුට්ඨහිත්වා ඣානං ගරුං කත්වා පච්චවෙක්ඛති, ආචයගාමී ඛන්ධෙ ගරුං කත්වා අස්සාදෙති අභිනන්දති; තං ගරුං කත්වා රාගො උප්පජ්ජති, දිට්ඨි උප්පජ්ජති. සහජාතාධිපති – ආචයගාමී අධිපති සම්පයුත්තකානං ඛන්ධානං අධිපතිපච්චයෙන පච්චයො. (1)

ආචයගාමී ධම්මො නෙවාචයගාමිනාපචයගාමිස්ස ධම්මස්ස අධිපතිපච්චයෙන පච්චයො. සහජාතාධිපති – ආචයගාමී අධිපති චිත්තසමුට්ඨානානං රූපානං අධිපතිපච්චයෙන පච්චයො. (2)

ආචයගාමී ධම්මො ආචයගාමිස්ස ච නෙවාචයගාමිනාපචයගාමිස්ස ච ධම්මස්ස අධිපතිපච්චයෙන පච්චයො. සහජාතාධිපති – ආචයගාමී අධිපති සම්පයුත්තකානං ඛන්ධානං චිත්තසමුට්ඨානානඤ්ච රූපානං අධිපතිපච්චයෙන පච්චයො. (3)

50. අපචයගාමී ධම්මො අපචයගාමිස්ස ධම්මස්ස අධිපතිපච්චයෙන පච්චයො. සහජාතාධිපති – අපචයගාමී අධිපති සම්පයුත්තකානං ඛන්ධානං අධිපතිපච්චයෙන පච්චයො. (1)

අපචයගාමී ධම්මො ආචයගාමිස්ස ධම්මස්ස අධිපතිපච්චයෙන පච්චයො. ආරම්මණාධිපති – සෙක්ඛා මග්ගා වුට්ඨහිත්වා මග්ගං ගරුං කත්වා පච්චවෙක්ඛන්ති. (2)

අපචයගාමී ධම්මො නෙවාචයගාමිනාපචයගාමිස්ස ධම්මස්ස අධිපතිපච්චයෙන පච්චයො – ආරම්මණාධිපති, සහජාතාධිපති. ආරම්මණාධිපති – අරහා මග්ගා වුට්ඨහිත්වා මග්ගං ගරුං කත්වා පච්චවෙක්ඛති. සහජාතාධිපති – අපචයගාමී අධිපති චිත්තසමුට්ඨානානං රූපානං අධිපතිපච්චයෙන පච්චයො. (3)

අපචයගාමී ධම්මො අපචයගාමිස්ස ච නෙවාචයගාමිනාපචයගාමිස්ස ච ධම්මස්ස අධිපතිපච්චයෙන පච්චයො. සහජාතාධිපති – අපචයගාමී අධිපති සම්පයුත්තකානං ඛන්ධානං චිත්තසමුට්ඨානානඤ්ච රූපානං අධිපතිපච්චයෙන පච්චයො. (4)

51. නෙවාචයගාමිනාපචයගාමී ධම්මො නෙවාචයගාමිනාපචයගාමිස්ස ධම්මස්ස අධිපතිපච්චයෙන පච්චයො – ආරම්මණාධිපති, සහජාතාධිපති. ආරම්මණාධිපති – අරහා ඵලං ගරුං කත්වා පච්චවෙක්ඛති, නිබ්බානං ගරුං කත්වා පච්චවෙක්ඛති, නිබ්බානං ඵලස්ස අධිපතිපච්චයෙන පච්චයො. සහජාතාධිපති – නෙවාචයගාමිනාපචයගාමී අධිපති සම්පයුත්තකානං ඛන්ධානං චිත්තසමුට්ඨානානඤ්ච රූපානං අධිපතිපච්චයෙන පච්චයො. (1)

නෙවාචයගාමිනාපචයගාමී ධම්මො ආචයගාමිස්ස ධම්මස්ස අධිපතිපච්චයෙන පච්චයො. ආරම්මණාධිපති – සෙක්ඛා ඵලං ගරුං කත්වා පච්චවෙක්ඛන්ති, නිබ්බානං ගරුං කත්වා පච්චවෙක්ඛන්ති, නිබ්බානං ගොත්‍රභුස්ස, වොදානස්ස අධිපතිපච්චයෙන පච්චයො. චක්ඛුං ගරුං කත්වා අස්සාදෙති…පෙ… වත්ථුං… නෙවාචයගාමිනාපචයගාමී ඛන්ධෙ ගරුං කත්වා අස්සාදෙති අභිනන්දති; තං ගරුං කත්වා රාගො උප්පජ්ජති, දිට්ඨි උප්පජ්ජති. (2)

නෙවාචයගාමිනාපචයගාමී ධම්මො අපචයගාමිස්ස ධම්මස්ස අධිපතිපච්චයෙන පච්චයො. ආරම්මණාධිපති – නිබ්බානං මග්ගස්ස අධිපතිපච්චයෙන පච්චයො. (3)

අනන්තරපච්චයො

52. ආචයගාමී ධම්මො ආචයගාමිස්ස ධම්මස්ස අනන්තරපච්චයෙන පච්චයො – පුරිමා පුරිමා ආචයගාමී ඛන්ධා පච්ඡිමානං පච්ඡිමානං ආචයගාමීනං ඛන්ධානං අනන්තරපච්චයෙන පච්චයො. අනුලොමං ගොත්‍රභුස්ස… අනුලොමං වොදානස්ස අනන්තරපච්චයෙන පච්චයො. (1)

ආචයගාමී ධම්මො අපචයගාමිස්ස ධම්මස්ස අනන්තරපච්චයෙන පච්චයො – ගොත්‍රභු මග්ගස්ස… වොදානං මග්ගස්ස අනන්තරපච්චයෙන පච්චයො. (2)

ආචයගාමී ධම්මො නෙවාචයගාමිනාපචයගාමිස්ස ධම්මස්ස අනන්තරපච්චයෙන පච්චයො – ආචයගාමී ඛන්ධා වුට්ඨානස්ස අනන්තරපච්චයෙන පච්චයො. සෙක්ඛානං අනුලොමං ඵලසමාපත්තියා, නිරොධා වුට්ඨහන්තස්ස නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනකුසලං ඵලසමාපත්තියා අනන්තරපච්චයෙන පච්චයො. (3)

අපචයගාමී ධම්මො නෙවාචයගාමිනාපචයගාමිස්ස ධම්මස්ස අනන්තරපච්චයෙන පච්චයො – මග්ගො ඵලස්ස අනන්තරපච්චයෙන පච්චයො. (1)

නෙවාචයගාමිනාපචයගාමී ධම්මො නෙවාචයගාමිනාපචයගාමිස්ස ධම්මස්ස අනන්තරපච්චයෙන පච්චයො – පුරිමා පුරිමා නෙවාචයගාමිනාපචයගාමී ඛන්ධා පච්ඡිමානං පච්ඡිමානං නෙවාචයගාමිනාපචයගාමීනං ඛන්ධානං අනන්තරපච්චයෙන පච්චයො. භවඞ්ගං ආවජ්ජනාය… කිරියං වුට්ඨානස්ස… අරහතො අනුලොමං ඵලසමාපත්තියා… නිරොධා වුට්ඨහන්තස්ස නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනකිරියං ඵලසමාපත්තියා අනන්තරපච්චයෙන පච්චයො. (1)

නෙවාචයගාමිනාපචයගාමී ධම්මො ආචයගාමිස්ස ධම්මස්ස අනන්තරපච්චයෙන පච්චයො – ආවජ්ජනා ආචයගාමීනං ඛන්ධානං අනන්තරපච්චයෙන පච්චයො. (2)

සමනන්තරපච්චයාදි

53. ආචයගාමී ධම්මො ආචයගාමිස්ස ධම්මස්ස සමනන්තරපච්චයෙන පච්චයො…පෙ… (අනන්තරසදිසං). (සහජාතපච්චයෙ පටිච්චවාරෙ සහජාතවාරසදිසා නව පඤ්හා. අඤ්ඤමඤ්ඤපච්චයෙ පටිච්චවාරෙ අඤ්ඤමඤ්ඤසදිසං තීණි. නිස්සයපච්චයෙ පච්චයවාරෙ නිස්සයවාරසදිසං. චත්තාරිපි හි විසුං ඝටනා නත්ථි. තෙරස පඤ්හා.)

උපනිස්සයපච්චයො

54. ආචයගාමී ධම්මො ආචයගාමිස්ස ධම්මස්ස උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො – ආරම්මණූපනිස්සයො, අනන්තරූපනිස්සයො, පකතූපනිස්සයො…පෙ…. පකතූපනිස්සයො – ආචයගාමිං සද්ධං උපනිස්සාය දානං දෙති, සීලං…පෙ… උපොසථකම්මං…පෙ… ඣානං…පෙ… විපස්සනං…පෙ… අභිඤ්ඤං…පෙ… සමාපත්තිං උප්පාදෙති, මානං ජප්පෙති, දිට්ඨිං ගණ්හාති, ආචයගාමිං සීලං… සුතං… චාගං… පඤ්ඤං… රාගං… දොසං… මොහං… මානං… දිට්ඨිං… පත්ථනං උපනිස්සාය දානං දෙති. සීලං…පෙ… උපොසථකම්මං…පෙ… ඣානං…පෙ… විපස්සනං…පෙ… අභිඤ්ඤං…පෙ… සමාපත්තිං…පෙ… පාණං හනති…පෙ… සඞ්ඝං භින්දති. ආචයගාමී සද්ධා…පෙ… පඤ්ඤා, රාගො…පෙ… පත්ථනා ආචයගාමියා සද්ධාය…පෙ… පඤ්ඤාය, රාගස්ස…පෙ… පත්ථනාය උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. පඨමස්ස ඣානස්ස පරිකම්මං පඨමස්ස ඣානස්ස උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො…පෙ…. නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනස්ස පරිකම්මං නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනස්ස උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. පඨමං ඣානං දුතියස්ස ඣානස්ස…පෙ… ආකිඤ්චඤ්ඤායතනං නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනස්ස උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. (1)

ආචයගාමී ධම්මො අපචයගාමිස්ස ධම්මස්ස උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො – අනන්තරූපනිස්සයො, පකතූපනිස්සයො…පෙ…. පකතූපනිස්සයො – පඨමස්ස මග්ගස්ස පරිකම්මං පඨමස්ස මග්ගස්ස…පෙ… චතුත්ථස්ස මග්ගස්ස පරිකම්මං චතුත්ථස්ස මග්ගස්ස උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. (2)

ආචයගාමී ධම්මො නෙවාචයගාමිනාපචයගාමිස්ස ධම්මස්ස උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො – අනන්තරූපනිස්සයො, පකතූපනිස්සයො…පෙ…. පකතූපනිස්සයො – ආචයගාමිං සද්ධං උපනිස්සාය අත්තානං ආතාපෙති පරිතාපෙති පරියිට්ඨිමූලකං දුක්ඛං පච්චනුභොති. ආචයගාමිං සීලං…පෙ… පඤ්ඤං. රාගං…පෙ… පත්ථනං උපනිස්සාය අත්තානං ආතාපෙති පරිතාපෙති පරියිට්ඨිමූලකං දුක්ඛං පච්චනුභොති. ආචයගාමී සද්ධා…පෙ… පඤ්ඤා. රාගො…පෙ… පත්ථනා, කායිකස්ස සුඛස්ස, කායිකස්ස දුක්ඛස්ස ඵලසමාපත්තියා උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. කුසලාකුසලං කම්මං විපාකස්ස උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. (3)

55. අපචයගාමී ධම්මො අපචයගාමිස්ස ධම්මස්ස උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. පකතූපනිස්සයො – පඨමො මග්ගො දුතියස්ස මග්ගස්ස…පෙ… තතියො මග්ගො චතුත්ථස්ස මග්ගස්ස උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. (1)

අපචයගාමී ධම්මො ආචයගාමිස්ස ධම්මස්ස උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො – ආරම්මණූපනිස්සයො, පකතූපනිස්සයො…පෙ…. පකතූපනිස්සයො – සෙක්ඛා මග්ගං උපනිස්සාය අනුප්පන්නං කුසලසමාපත්තිං උප්පාදෙන්ති, උප්පන්නං සමාපජ්ජන්ති, සඞ්ඛාරෙ අනිච්චතො දුක්ඛතො අනත්තතො විපස්සන්ති, මග්ගො සෙක්ඛානං අත්ථප්පටිසම්භිදාය…පෙ… පටිභානපටිසම්භිදාය ඨානාඨානකොසල්ලස්ස උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. (2)

අපචයගාමී ධම්මො නෙවාචයගාමිනාපචයගාමිස්ස ධම්මස්ස උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො – ආරම්මණූපනිස්සයො, අනන්තරූපනිස්සයො, පකතූපනිස්සයො…පෙ…. පකතූපනිස්සයො – අරහා මග්ගං උපනිස්සාය අනුප්පන්නං කිරියසමාපත්තිං උප්පාදෙති, උප්පන්නං සමාපජ්ජති…පෙ… ඨානාඨානකොසල්ලස්ස උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. මග්ගො ඵලසමාපත්තියා උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. (3)

56. නෙවාචයගාමිනාපචයගාමී ධම්මො නෙවාචයගාමිනාපචයගාමිස්ස ධම්මස්ස උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො – ආරම්මණූපනිස්සයො, අනන්තරූපනිස්සයො, පකතූපනිස්සයො…පෙ…. පකතූපනිස්සයො – කායිකං සුඛං උපනිස්සාය අත්තානං ආතාපෙති පරිතාපෙති පරියිට්ඨිමූලකං දුක්ඛං පච්චනුභොති. කායිකං දුක්ඛං… උතුං… භොජනං… සෙනාසනං උපනිස්සාය අත්තානං ආතාපෙති පරිතාපෙති…පෙ… කායිකං සුඛං… කායිකං දුක්ඛං… උතු… භොජනං… සෙනාසනං කායිකස්ස සුඛස්ස, කායිකස්ස දුක්ඛස්ස ඵලසමාපත්තියා උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. අරහා කායිකං සුඛං උපනිස්සාය අනුප්පන්නං කිරියසමාපත්තිං උප්පාදෙති…පෙ… විපස්සති. කායිකං දුක්ඛං… උතුං… භොජනං… සෙනාසනං උපනිස්සාය…පෙ… විපස්සති. (1)

නෙවාචයගාමීනාපචයගාමී ධම්මො ආචයගාමිස්ස ධම්මස්ස උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො – ආරම්මණූපනිස්සයො, අනන්තරූපනිස්සයො, පකතූපනිස්සයො…පෙ…. පකතූපනිස්සයො – කායිකං සුඛං උපනිස්සාය දානං දෙති…පෙ… සමාපත්තිං උප්පාදෙති, පාණං හනති…පෙ… සඞ්ඝං භින්දති. කායිකං දුක්ඛං… උතුං… භොජනං… සෙනාසනං උපනිස්සාය දානං දෙති…පෙ… සඞ්ඝං භින්දති, කායිකං සුඛං…පෙ… සෙනාසනං ආචයගාමියා සද්ධාය…පෙ… පඤ්ඤාය, රාගස්ස…පෙ… පත්ථනාය උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. (2)

නෙවාචයගාමිනාපචයගාමී ධම්මො අපචයගාමිස්ස ධම්මස්ස උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො – ආරම්මණූපනිස්සයො, පකතූපනිස්සයො…පෙ…. පකතූපනිස්සයො – කායිකං සුඛං උපනිස්සාය මග්ගං උප්පාදෙති. කායිකං දුක්ඛං …පෙ… සෙනාසනං උපනිස්සාය මග්ගං උප්පාදෙති, කායිකං සුඛං, කායිකං දුක්ඛං…පෙ… සෙනාසනං මග්ගස්ස උපනිස්සයපච්චයෙන පච්චයො. (3)

පුරෙජාතපච්චයො

57. නෙවාචයගාමිනාපචයගාමී ධම්මො නෙවාචයගාමිනාපචයගාමිස්ස ධම්මස්ස පුරෙජාතපච්චයෙන පච්චයො – ආරම්මණපුරෙජාතං, වත්ථුපුරෙජාතං. ආරම්මණපුරෙජාතං – අරහා චක්ඛුං…පෙ… වත්ථුං අනිච්චතො දුක්ඛතො අනත්තතො විපස්සති, දිබ්බෙන චක්ඛුනා රූපං පස්සති, දිබ්බාය සොතධාතුයා සද්දං සුණාති, රූපායතනං චක්ඛුවිඤ්ඤාණස්ස…පෙ… ඵොට්ඨබ්බායතනං කායවිඤ්ඤාණස්ස පුරෙජාතපච්චයෙන පච්චයො. වත්ථුපුරෙජාතං – චක්ඛායතනං චක්ඛුවිඤ්ඤාණස්ස…පෙ… කායායතනං කායවිඤ්ඤාණස්ස…පෙ… වත්ථු නෙවාචයගාමිනාපචයගාමීනං ඛන්ධානං පුරෙජාතපච්චයෙන පච්චයො. (1)

නෙවාචයගාමිනාපචයගාමී ධම්මො ආචයගාමිස්ස ධම්මස්ස පුරෙජාතපච්චයෙන පච්චයො – ආරම්මණපුරෙජාතං, වත්ථුපුරෙජාතං. ආරම්මණපුරෙජාතං – සෙක්ඛා වා පුථුජ්ජනා වා චක්ඛුං…පෙ… වත්ථුං අනිච්චතො දුක්ඛතො අනත්තතො විපස්සන්ති, අස්සාදෙන්ති අභිනන්දන්ති; තං ආරබ්භ රාගො උප්පජ්ජති…පෙ… දොමනස්සං උප්පජ්ජති, දිබ්බෙන චක්ඛුනා රූපං පස්සති, දිබ්බාය සොතධාතුයා සද්දං සුණාති. වත්ථුපුරෙජාතං – වත්ථු ආචයගාමීනං ඛන්ධානං පුරෙජාතපච්චයෙන පච්චයො. (2)

නෙවාචයගාමිනාපචයගාමී ධම්මො අපචයගාමිස්ස ධම්මස්ස පුරෙජාතපච්චයෙන පච්චයො. වත්ථුපුරෙජාතං – වත්ථු අපචයගාමීනං ඛන්ධානං පුරෙජාතපච්චයෙන පච්චයො. (3)

පච්ඡාජාතපච්චයො

58. ආචයගාමී ධම්මො නෙවාචයගාමිනාපචයගාමිස්ස ධම්මස්ස පච්ඡාජාතපච්චයෙන පච්චයො – පච්ඡාජාතා ආචයගාමී ඛන්ධා පුරෙජාතස්ස ඉමස්ස කායස්ස පච්ඡාජාතපච්චයෙන පච්චයො. (1)

අපචයගාමී ධම්මො නෙවාචයගාමිනාපචයගාමිස්ස ධම්මස්ස පච්ඡාජාතපච්චයෙන පච්චයො – පච්ඡාජාතා අපචයගාමී ඛන්ධා පුරෙජාතස්ස ඉමස්ස කායස්ස පච්ඡාජාතපච්චයෙන පච්චයො. (1)

නෙවාචයගාමිනාපචයගාමී ධම්මො නෙවාචයගාමිනාපචයගාමිස්ස ධම්මස්ස පච්ඡාජාතපච්චයෙන පච්චයො – පච්ඡාජාතා නෙවාචයගාමිනාපචයගාමී ඛන්ධා පුරෙජාතස්ස ඉමස්ස කායස්ස පච්ඡාජාතපච්චයෙන පච්චයො.

ආසෙවනපච්චයො

59. ආචයගාමී ධම්මො ආචයගාමිස්ස ධම්මස්ස ආසෙවනපච්චයෙන පච්චයො – පුරිමා පුරිමා ආචයගාමී ඛන්ධා පච්ඡිමානං පච්ඡිමානං ආචයගාමීනං ඛන්ධානං ආසෙවනපච්චයෙන පච්චයො. අනුලොමං ගොත්‍රභුස්ස… අනුලොමං වොදානස්ස ආසෙවනපච්චයෙන පච්චයො. (1)

ආචයගාමී ධම්මො අපචයගාමිස්ස ධම්මස්ස ආසෙවනපච්චයෙන පච්චයො – ගොත්‍රභු මග්ගස්ස… වොදානං මග්ගස්ස ආසෙවනපච්චයෙන පච්චයො. (2)

නෙවාචයගාමිනාපචයගාමී ධම්මො නෙවාචයගාමිනාපචයගාමිස්ස ධම්මස්ස ආසෙවනපච්චයෙන පච්චයො – පුරිමා පුරිමා නෙවාචයගාමිනාපචයගාමී ඛන්ධා පච්ඡිමානං පච්ඡිමානං නෙවාචයගාමිනාපචයගාමීනං ඛන්ධානං ආසෙවනපච්චයෙන පච්චයො. (1)

කම්මපච්චයො

60. ආචයගාමී ධම්මො ආචයගාමිස්ස ධම්මස්ස කම්මපච්චයෙන පච්චයො – ආචයගාමී චෙතනා සම්පයුත්තකානං ඛන්ධානං කම්මපච්චයෙන පච්චයො. (1)

ආචයගාමී ධම්මො නෙවාචයගාමිනාපචයගාමිස්ස ධම්මස්ස කම්මපච්චයෙන පච්චයො – සහජාතා, නානාක්ඛණිකා. සහජාතා – ආචයගාමී චෙතනා චිත්තසමුට්ඨානානං රූපානං කම්මපච්චයෙන පච්චයො. නානාක්ඛණිකා – ආචයගාමී චෙතනා විපාකානං ඛන්ධානං කටත්තා ච රූපානං කම්මපච්චයෙන පච්චයො. (2)

ආචයගාමී ධම්මො ආචයගාමිස්ස ච නෙවාචයගාමිනාපචයගාමිස්ස ච ධම්මස්ස කම්මපච්චයෙන පච්චයො – ආචයගාමී චෙතනා සම්පයුත්තකානං ඛන්ධානං චිත්තසමුට්ඨානානඤ්ච රූපානං කම්මපච්චයෙන පච්චයො. (3)

61. අපචයගාමී ධම්මො අපචයගාමිස්ස ධම්මස්ස කම්මපච්චයෙන පච්චයො – අපචයගාමී චෙතනා සම්පයුත්තකානං ඛන්ධානං කම්මපච්චයෙන පච්චයො. (1)

අපචයගාමී ධම්මො නෙවාචයගාමිනාපචයගාමිස්ස ධම්මස්ස කම්මපච්චයෙන පච්චයො – සහජාතා, නානාක්ඛණිකා. සහජාතා – අපචයගාමී චෙතනා චිත්තසමුට්ඨානානං රූපානං කම්මපච්චයෙන පච්චයො. නානාක්ඛණිකා – අපචයගාමී චෙතනා විපාකානං ඛන්ධානං කම්මපච්චයෙන පච්චයො. (2)

අපචයගාමී ධම්මො අපචයගාමිස්ස ච නෙවාචයගාමිනාපචයගාමිස්ස ච ධම්මස්ස කම්මපච්චයෙන පච්චයො – අපචයගාමී චෙතනා සම්පයුත්තකානං ඛන්ධානං චිත්තසමුට්ඨානානඤ්ච රූපානං කම්මපච්චයෙන පච්චයො. (3)

නෙවාචයගාමිනාපචයගාමී ධම්මො නෙවාචයගාමිනාපචයගාමිස්ස ධම්මස්ස කම්මපච්චයෙන පච්චයො – නෙවාචයගාමිනාපචයගාමී චෙතනා සම්පයුත්තකානං ඛන්ධානං චිත්තසමුට්ඨානානඤ්ච රූපානං කම්මපච්චයෙන පච්චයො. පටිසන්ධික්ඛණෙ නෙවාචයගාමිනාපචයගාමී චෙතනා සම්පයුත්තකානං ඛන්ධානං කටත්තා ච රූපානං කම්මපච්චයෙන පච්චයො. (1)

විපාකපච්චයො

62. නෙවාචයගාමිනාපචයගාමී ධම්මො නෙවාචයගාමිනාපචයගාමිස්ස ධම්මස්ස විපාකපච්චයෙන පච්චයො – විපාකො නෙවාචයගාමිනාපචයගාමී එකො ඛන්ධො තිණ්ණන්නං ඛන්ධානං…පෙ… පටිසන්ධික්ඛණෙ…පෙ… ඛන්ධා වත්ථුස්ස විපාකපච්චයෙන පච්චයො. (1)

ආහාරපච්චයාදි

63. ආචයගාමී ධම්මො ආචයගාමිස්ස ධම්මස්ස ආහාරපච්චයෙන පච්චයො… ඉන්ද්‍රියපච්චයෙන පච්චයො… ඣානපච්චයෙන පච්චයො… මග්ගපච්චයෙන පච්චයො… සම්පයුත්තපච්චයෙන පච්චයො.

විප්පයුත්තපච්චයො

64. ආචයගාමී ධම්මො නෙවාචයගාමිනාපචයගාමිස්ස ධම්මස්ස විප්පයුත්තපච්චයෙන පච්චයො – සහජාතං, පච්ඡාජාතං. සහජාතා – ආචයගාමී ඛන්ධා චිත්තසමුට්ඨානානං රූපානං විප්පයුත්තපච්චයෙන පච්චයො. පච්ඡාජාතා – ආචයගාමී ඛන්ධා පුරෙජාතස්ස ඉමස්ස කායස්ස විප්පයුත්තපච්චයෙන පච්චයො. (1)

අපචයගාමී ධම්මො නෙවාචයගාමිනාපචයගාමිස්ස ධම්මස්ස විප්පයුත්තපච්චයෙන පච්චයො – සහජාතං, පච්ඡාජාතං. සහජාතා – අපචයගාමී ඛන්ධා චිත්තසමුට්ඨානානං රූපානං විප්පයුත්තපච්චයෙන පච්චයො. පච්ඡාජාතා – අපචයගාමී ඛන්ධා පුරෙජාතස්ස ඉමස්ස කායස්ස විප්පයුත්තපච්චයෙන පච්චයො. (1)

නෙවාචයගාමිනාපචයගාමී ධම්මො නෙවාචයගාමිනාපචයගාමිස්ස ධම්මස්ස විප්පයුත්තපච්චයෙන පච්චයො – සහජාතං, පුරෙජාතං, පච්ඡාජාතං. සහජාතා – නෙවාචයගාමිනාපචයගාමී ඛන්ධා චිත්තසමුට්ඨානානං රූපානං විප්පයුත්තපච්චයෙන පච්චයො. පටිසන්ධික්ඛණෙ නෙවාචයගාමිනාපචයගාමී ඛන්ධා කටත්තාරූපානං විප්පයුත්තපච්චයෙන පච්චයො. ඛන්ධා වත්ථුස්ස විප්පයුත්තපච්චයෙන පච්චයො. වත්ථු ඛන්ධානං විප්පයුත්තපච්චයෙන පච්චයො. පුරෙජාතං – චක්ඛායතනං චක්ඛුවිඤ්ඤාණස්ස…පෙ… කායායතනං කායවිඤ්ඤාණස්ස…පෙ… වත්ථු නෙවාචයගාමිනාපචයගාමීනං ඛන්ධානං විප්පයුත්තපච්චයෙන පච්චයො. පච්ඡාජාතා – නෙවාචයගාමිනාපචයගාමී ඛන්ධා පුරෙජාතස්ස ඉමස්ස කායස්ස…පෙ…. (1)

නෙවාචයගාමිනාපචයගාමී ධම්මො ආචයගාමිස්ස ධම්මස්ස විප්පයුත්තපච්චයෙන පච්චයො. පුරෙජාතං – වත්ථු ආචයගාමීනං ඛන්ධානං විප්පයුත්තපච්චයෙන පච්චයො. (2)

නෙවාචයගාමිනාපචයගාමී ධම්මො අපචයගාමිස්ස ධම්මස්ස විප්පයුත්තපච්චයෙන පච්චයො. පුරෙජාතං – වත්ථු අපචයගාමීනං ඛන්ධානං විප්පයුත්තපච්චයෙන පච්චයො. (3)

අත්ථිපච්චයාදි

65. ආචයගාමී ධම්මො ආචයගාමිස්ස ධම්මස්ස අත්ථිපච්චයෙන පච්චයො – ආචයගාමී එකො ඛන්ධො තිණ්ණන්නං ඛන්ධානං…පෙ…. (1)

ආචයගාමී ධම්මො නෙවාචයගාමිනාපචයගාමිස්ස ධම්මස්ස අත්ථිපච්චයෙන පච්චයො – සහජාතං, පච්ඡාජාතං. සහජාතා – ආචයගාමී ඛන්ධා චිත්තසමුට්ඨානානං රූපානං අත්ථිපච්චයෙන පච්චයො. පච්ඡාජාතා – ආචයගාමී ඛන්ධා පුරෙජාතස්ස ඉමස්ස කායස්ස අත්ථිපච්චයෙන පච්චයො. (2)

ආචයගාමී ධම්මො ආචයගාමිස්ස ච නෙවාචයගාමිනාපචයගාමිස්ස ච ධම්මස්ස අත්ථිපච්චයෙන පච්චයො – ආචයගාමී එකො ඛන්ධො තිණ්ණන්නං ඛන්ධානං චිත්තසමුට්ඨානානඤ්ච රූපානං අත්ථිපච්චයෙන පච්චයො…පෙ… ද්වෙ ඛන්ධා…පෙ…. (3)

අපචයගාමී ධම්මො… තීණි (ආචයගාමිනයෙන කාතබ්බං).

66. නෙවාචයගාමිනාපචයගාමී ධම්මො නෙවාචයගාමිනාපචයගාමිස්ස ධම්මස්ස අත්ථිපච්චයෙන පච්චයො – සහජාතං, පුරෙජාතං, පච්ඡාජාතං, ආහාරං, ඉන්ද්‍රියං. සහජාතො – නෙවාචයගාමිනාපචයගාමී එකො ඛන්ධො තිණ්ණන්නං ඛන්ධානං චිත්තසමුට්ඨානානඤ්ච රූපානං අත්ථිපච්චයෙන පච්චයො…පෙ… ද්වෙ ඛන්ධා…පෙ… පටිසන්ධික්ඛණෙ…පෙ… ඛන්ධා වත්ථුස්ස අත්ථිපච්චයෙන පච්චයො. වත්ථු ඛන්ධානං අත්ථිපච්චයෙන පච්චයො. එකං මහාභූතං…පෙ… බාහිරං… ආහාරසමුට්ඨානං… උතුසමුට්ඨානං… අසඤ්ඤසත්තානං…පෙ…. පුරෙජාතං – අරහා චක්ඛුං…පෙ… වත්ථුං අනිච්චතො දුක්ඛතො අනත්තතො විපස්සති, දිබ්බෙන චක්ඛුනා රූපං පස්සති, දිබ්බාය සොතධාතුයා සද්දං සුණාති, රූපායතනං චක්ඛුවිඤ්ඤාණස්ස…පෙ… ඵොට්ඨබ්බායතනං කායවිඤ්ඤාණස්ස…පෙ… චක්ඛායතනං චක්ඛුවිඤ්ඤාණස්ස…පෙ… කායායතනං කායවිඤ්ඤාණස්ස…පෙ… වත්ථු නෙවාචයගාමිනාපචයගාමීනං ඛන්ධානං අත්ථිපච්චයෙන පච්චයො. පච්ඡාජාතා – නෙවාචයගාමිනාපචයගාමී ඛන්ධා පුරෙජාතස්ස ඉමස්ස කායස්ස අත්ථිපච්චයෙන පච්චයො. කබළීකාරො ආහාරො ඉමස්ස කායස්ස…පෙ… රූපජීවිතින්ද්‍රියං කටත්තාරූපානං…පෙ…. (1)

නෙවාචයගාමිනාපචයගාමී ධම්මො ආචයගාමිස්ස ධම්මස්ස අත්ථිපච්චයෙන පච්චයො. පුරෙජාතං – සෙක්ඛා වා පුථුජ්ජනා වා චක්ඛුං අනිච්චතො දුක්ඛතො අනත්තතො විපස්සන්ති, අස්සාදෙන්ති අභිනන්දන්ති; තං ආරබ්භ රාගො…පෙ… දොමනස්සං උප්පජ්ජති, සොතං…පෙ… වත්ථුං අනිච්චතො…පෙ… විපස්සන්ති, අස්සාදෙන්ති අභිනන්දන්ති; තං ආරබ්භ රාගො…පෙ… දොමනස්සං උප්පජ්ජති, දිබ්බෙන චක්ඛුනා රූපං පස්සති, දිබ්බාය සොතධාතුයා සද්දං සුණාති, වත්ථු ආචයගාමීනං ඛන්ධානං අත්ථිපච්චයෙන පච්චයො. (2)

නෙවාචයගාමිනාපචයගාමී ධම්මො අපචයගාමිස්ස ධම්මස්ස අත්ථිපච්චයෙන පච්චයො. පුරෙජාතං – වත්ථු අපචයගාමීනං ඛන්ධානං අත්ථිපච්චයෙන පච්චයො. (3)

67. ආචයගාමී ච නෙවාචයගාමිනාපචයගාමී ච ධම්මා ආචයගාමිස්ස ධම්මස්ස අත්ථිපච්චයෙන පච්චයො සහජාතං, පුරෙජාතං. සහජාතො – ආචයගාමී එකො ඛන්ධො ච වත්ථු ච තිණ්ණන්නං ඛන්ධානං අත්ථිපච්චයෙන පච්චයො…පෙ… ද්වෙ ඛන්ධා…පෙ…. (1)

ආචයගාමී ච නෙවාචයගාමිනාපචයගාමී ච ධම්මා නෙවාචයගාමිනාපචයගාමිස්ස ධම්මස්ස අත්ථිපච්චයෙන පච්චයො – සහජාතං, පච්ඡාජාතං, ආහාරං, ඉන්ද්‍රියං. සහජාතා – ආචයගාමී ඛන්ධා ච මහාභූතා ච චිත්තසමුට්ඨානානං රූපානං අත්ථිපච්චයෙන පච්චයො. පච්ඡාජාතා – ආචයගාමී ඛන්ධා ච කබළීකාරො ආහාරො ච ඉමස්ස කායස්ස අත්ථිපච්චයෙන පච්චයො. පච්ඡාජාතා – ආචයගාමී ඛන්ධා ච රූපජීවිතින්ද්‍රියඤ්ච කටත්තාරූපානං අත්ථිපච්චයෙන පච්චයො. (2)

අපචයගාමී ච නෙවාචයගාමිනාපචයගාමී ච ධම්මා අපචයගාමිස්ස ධම්මස්ස අත්ථිපච්චයෙන පච්චයො (ද්වෙ කාතබ්බා දස්සිතනයෙන), නත්ථිපච්චයෙන පච්චයො, විගතපච්චයෙන පච්චයො, අවිගතපච්චයෙන පච්චයො.