22. බාවීසතිමවග්ගො

(217) 10. ඛණිකකථා

906. එකචිත්තක්ඛණිකා සබ්බෙ ධම්මාති? ආමන්තා. චිත්තෙ මහාපථවී සණ්ඨාති, මහාසමුද්දො සණ්ඨාති, සිනෙරුපබ්බතරාජා සණ්ඨාති, ආපො සණ්ඨාති, තෙජො සණ්ඨාති, වායො සණ්ඨාති, තිණකට්ඨවනප්පතයො සණ්ඨහන්තීති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….

එකචිත්තක්ඛණිකා සබ්බෙ ධම්මාති? ආමන්තා. චක්ඛායතනං චක්ඛුවිඤ්ඤාණෙන සහජාතන්ති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ… චක්ඛායතනං චක්ඛුවිඤ්ඤාණෙන සහජාතන්ති? ආමන්තා. නනු ආයස්මා සාරිපුත්තො එතදවොච – ‘‘අජ්ඣත්තිකඤ්චෙව, ආවුසො, චක්ඛුං අපරිභින්නං හොති, බාහිරා ච රූපා න ආපාථං ආගච්ඡන්ති, නො ච තජ්ජො සමන්නාහාරො හොති, නෙව තාව තජ්ජස්ස විඤ්ඤාණභාගස්ස [විඤ්ඤාණභාවස්ස (බහූසු)] පාතුභාවො හොති. අජ්ඣත්තිකඤ්චෙව, ආවුසො, චක්ඛුං අපරිභින්නං හොති, බාහිරා ච රූපා ආපාථං ආගච්ඡන්ති, නො ච තජ්ජො සමන්නාහාරො හොති, නෙව තාව තජ්ජස්ස විඤ්ඤාණභාගස්ස පාතුභාවො හොති. යතො ච ඛො, ආවුසො, අජ්ඣත්තිකඤ්චෙව චක්ඛුං අපරිභින්නං හොති, බාහිරා ච රූපා ආපාථං ආගච්ඡන්ති, තජ්ජො ච සමන්නාහාරො හොති, එවං තජ්ජස්ස විඤ්ඤාණභාගස්ස පාතුභාවො හොතී’’ති [ම. නි. 1.306]! අත්ථෙව සුත්තන්තොති? ආමන්තා. තෙන හි න වත්තබ්බං – ‘‘චක්ඛායතනං චක්ඛුවිඤ්ඤාණෙන සහජාත’’න්ති.

සොතායතනං…පෙ… ඝානායතනං…පෙ… ජිව්හායතනං…පෙ… කායායතනං කායවිඤ්ඤාණෙන සහජාතන්ති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ… කායායතනං කායවිඤ්ඤාණෙන සහජාතන්ති? ආමන්තා. නනු ආයස්මා සාරිපුත්තො එතදවොච – ‘‘අජ්ඣත්තිකො චෙව, ආවුසො, කායො අපරිභින්නො හොති, බාහිරා ච ඵොට්ඨබ්බා න ආපාථං ආගච්ඡන්ති, නො ච…පෙ… අජ්ඣත්තිකො චෙව, ආවුසො, කායො අපරිභින්නො හොති, බාහිරා ච ඵොට්ඨබ්බා ආපාථං ආගච්ඡන්ති, නො ච…පෙ… යතො ච ඛො, ආවුසො, අජ්ඣත්තිකො චෙව කායො අපරිභින්නො හොති, බාහිරා ච ඵොට්ඨබ්බා ආපාථං ආගච්ඡන්ති, තජ්ජො ච සමන්නාහාරො හොති, එවං තජ්ජස්ස විඤ්ඤාණභාගස්ස පාතුභාවො හොතී’’ති [ම. නි. 1.306]! අත්ථෙව සුත්තන්තොති? ආමන්තා. තෙන හි න වත්තබ්බං – ‘‘කායායතනං කායවිඤ්ඤාණෙන සහජාත’’න්ති.

907. න වත්තබ්බං – ‘‘එකචිත්තක්ඛණිකා සබ්බෙ ධම්මා’’ති? ආමන්තා. සබ්බෙ ධම්මා නිච්චා ධුවා සස්සතා අවිපරිණාමධම්මාති? න හෙවං වත්තබ්බෙ. තෙන හි එකචිත්තක්ඛණිකා සබ්බෙ ධම්මාති.

ඛණිකකථා නිට්ඨිතා.

බාවීසතිමවග්ගො.

තස්සුද්දානං –

අත්ථි කිඤ්චි සංයොජනං අප්පහාය පරිනිබ්බානං, අරහා කුසලචිත්තො පරිනිබ්බායති, අරහා ආනෙඤ්ජෙ ඨිතො පරිනිබ්බායති, අත්ථි ගබ්භසෙය්‍යාය ධම්මාභිසමයො, අත්ථි ගබ්භසෙය්‍යාය අරහත්තප්පත්ති, අත්ථි සුපිනගතස්ස ධම්මාභිසමයො, අත්ථි සුපිනගතස්ස අරහත්තප්පත්ති, සබ්බං සුපිනගතස්ස චිත්තං අබ්‍යාකතං, නත්ථි කාචි ආසෙවනපච්චයතා, එකචිත්තක්ඛණිකා සබ්බෙ ධම්මාති.