(177) 1. මනුස්සලොකකථා

802. න වත්තබ්බං – ‘‘බුද්ධො භගවා මනුස්සලොකෙ අට්ඨාසී’’ති? ආමන්තා. නනු අත්ථි බුද්ධවුත්ථානි චෙතියානි ආරාමවිහාරගාමනිගමනගරානි රට්ඨානි ජනපදානීති? ආමන්තා. හඤ්චි අත්ථි බුද්ධවුත්ථානි චෙතියානි ආරාමවිහාරගාමනිගමනගරානි රට්ඨානි ජනපදානි, තෙන වත රෙ වත්තබ්බෙ – ‘‘බුද්ධො භගවා මනුස්සලොකෙ අට්ඨාසී’’ති.

න වත්තබ්බං – ‘‘බුද්ධො භගවා මනුස්සලොකෙ අට්ඨාසී’’ති? ආමන්තා. නනු භගවා ලුම්බිනියා ජාතො, බොධියා මූලෙ අභිසම්බුද්ධො, බාරාණසියං භගවතා ධම්මචක්කං පවත්තිතං, චාපාලෙ චෙතියෙ ආයුසඞ්ඛාරො ඔස්සට්ඨො, කුසිනාරායං භගවා පරිනිබ්බුතොති? ආමන්තා. හඤ්චි භගවා ලුම්බිනියා ජාතො…පෙ… කුසිනාරායං භගවා පරිනිබ්බුතො, තෙන වත රෙ වත්තබ්බෙ – ‘‘බුද්ධො භගවා මනුස්සලොකෙ අට්ඨාසී’’ති.

න වත්තබ්බං – ‘‘බුද්ධො භගවා මනුස්සලොකෙ අට්ඨාසී’’ති? ආමන්තා. නනු වුත්තං භගවතා – ‘‘එකමිදාහං, භික්ඛවෙ, සමයං උක්කට්ඨායං විහරාමි සුභගවනෙ සාලරාජමූලෙ’’ති [දී. නි. 2.91]; ‘‘එකමිදාහං, භික්ඛවෙ, සමයං උරුවෙලායං විහරාමි අජපාලනිග්‍රොධෙ පඨමාභිසම්බුද්ධො’’ති [අ. නි. 4.21]; ‘‘එකමිදාහං, භික්ඛවෙ, සමයං රාජගහෙ විහරාමි වෙළුවනෙ කළන්දකනිවාපෙ’’ති [දී. නි. 2.180]; ‘‘එකමිදාහං, භික්ඛවෙ, සමයං සාවත්ථියං විහරාමි ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ’’ති; ‘‘එකමිදාහං, භික්ඛවෙ, සමයං වෙසාලියං විහරාමි මහාවනෙ කූටාගාරසාලාය’’න්ති [දී. නි. 3.11]! අත්ථෙව සුත්තන්තොති? ආමන්තා. තෙන හි බුද්ධො භගවා මනුස්සලොකෙ අට්ඨාසීති.

803. බුද්ධො භගවා මනුස්සලොකෙ අට්ඨාසීති? ආමන්තා. නනු භගවා ලොකෙ ජාතො, ලොකෙ සංවඩ්ඪො, ලොකං අභිභුය්‍ය විහරති අනුපලිත්තො ලොකෙනාති [අ. නි. 4.36]? ආමන්තා. හඤ්චි භගවා ලොකෙ ජාතො, ලොකෙ සංවඩ්ඪො, ලොකං අභිභුය්‍ය විහරති අනුපලිත්තො ලොකෙන, නො ච වත රෙ වත්තබ්බෙ – ‘‘බුද්ධො භගවා මනුස්සලොකෙ අට්ඨාසී’’ති.

මනුස්සලොකකථා නිට්ඨිතා.