14. චුද්දසමවග්ගො
(143) 8. අබ්‍යාකතකථා
706. දිට්ඨිගතං අබ්‍යාකතන්ති? ආමන්තා. විපාකාබ්‍යාකතං කිරියාබ්‍යාකතං රූපං නිබ්බානං චක්ඛායතනං…පෙ… ඵොට්ඨබ්බායතනන්ති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ… දිට්ඨිගතං අබ්‍යාකතන්ති? ආමන්තා. දිට්ඨිගතසම්පයුත්තො ඵස්සො අබ්‍යාකතොති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ… දිට්ඨිගතං අබ්‍යාකතන්ති? ආමන්තා. දිට්ඨිගතසම්පයුත්තා වෙදනා…පෙ… සඤ්ඤා…පෙ… චෙතනා…පෙ… චිත්තං අබ්‍යාකතන්ති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….
දිට්ඨිගතසම්පයුත්තො ඵස්සො අකුසලොති? ආමන්තා. දිට්ඨිගතං අකුසලන්ති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ… දිට්ඨිගතසම්පයුත්තා වෙදනා සඤ්ඤා චෙතනා චිත්තං අකුසලන්ති? ආමන්තා. දිට්ඨිගතං අකුසලන්ති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….
707. දිට්ඨිගතං අබ්‍යාකතන්ති? ආමන්තා. අඵලං අවිපාකන්ති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ… නනු සඵලං සවිපාකන්ති? ආමන්තා. හඤ්චි සඵලං සවිපාකං, නො ච වත රෙ වත්තබ්බෙ – ‘‘දිට්ඨිගතං අබ්‍යාකත’’න්ති.
දිට්ඨිගතං අබ්‍යාකතන්ති? ආමන්තා. නනු මිච්ඡාදිට්ඨිපරමානි වජ්ජානි [අඞ්ගුත්තරනිකායෙ] වුත්තානි භගවතාති? ආමන්තා. හඤ්චි මිච්ඡාදිට්ඨිපරමානි වජ්ජානි වුත්තානි භගවතා, නො ච වත රෙ වත්තබ්බෙ – ‘‘දිට්ඨිගතං අබ්‍යාකත’’න්ති.
දිට්ඨිගතං අබ්‍යාකතන්ති? ආමන්තා. නනු වුත්තං භගවතා – ‘‘මිච්ඡාදිට්ඨි ඛො, වච්ඡ, අකුසලා [අකුසලං (ම. නි. 2.194)], සම්මාදිට්ඨි කුසලා’’ [කුසලං (ම. නි. 2.104)] ති [ම. නි. 2.194]! අත්ථෙව සුත්තන්තොති? ආමන්තා. තෙන හි න වත්තබ්බං – ‘‘දිට්ඨිගතං අබ්‍යාකත’’න්ති.
දිට්ඨිගතං අබ්‍යාකතන්ති? ආමන්තා. නනු වුත්තං භගවතා – ‘‘මිච්ඡාදිට්ඨිස්ස ඛො අහං, පුණ්ණ, ද්වින්නං ගතීනං අඤ්ඤතරං ගතිං වදාමි – නිරයං වා තිරච්ඡානයොනිං වා’’ති [ම. නි. 2.79]! අත්ථෙව සුත්තන්තොති? ආමන්තා. තෙන හි න වත්තබ්බං – ‘‘දිට්ඨිගතං අබ්‍යාකත’’න්ති.
708. න වත්තබ්බං – ‘‘දිට්ඨිගතං අබ්‍යාකත’’න්ති? ආමන්තා. නනු වුත්තං භගවතා – ‘‘‘සස්සතො ලොකො’ති ඛො, වච්ඡ, අබ්‍යාකතමෙතං, ‘අසස්සතො ලොකො’ති ඛො, වච්ඡ, අබ්‍යාකතමෙතං, ‘අන්තවා ලොකො’ති ඛො, වච්ඡ, අබ්‍යාකතමෙතං, ‘අනන්තවා ලොකො’ති ඛො, වච්ඡ…පෙ… ‘තං ජීවං තං සරීර’න්ති ඛො, වච්ඡ…පෙ… ‘අඤ්ඤං ජීවං අඤ්ඤං සරීර’න්ති ඛො, වච්ඡ…පෙ… ‘හොති තථාගතො පරං මරණා’ති ඛො, වච්ඡ…පෙ… ‘න හොති තථාගතො පරං මරණා’ති ඛො, වච්ඡ…පෙ… ‘හොති ච න ච හොති තථාගතො පරං මරණා’ති ඛො, වච්ඡ…පෙ… ‘නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා’ති ඛො, වච්ඡ, අබ්‍යාකතමෙත’’න්ති [සං. නි. 4.416, ථොකං පන විසදිසං]! අත්ථෙව සුත්තන්තොති? ආමන්තා. තෙන හි දිට්ඨිගතං අබ්‍යාකතන්ති.
දිට්ඨිගතං අබ්‍යාකතන්ති? ආමන්තා. නනු වුත්තං භගවතා – ‘‘මිච්ඡාදිට්ඨිකස්ස, භික්ඛවෙ, පුරිසපුග්ගලස්ස යඤ්චෙව කායකම්මං යථාදිට්ඨිසමත්තං සමාදින්නං, යඤ්ච වචීකම්මං…පෙ… යඤ්ච මනොකම්මං, යා ච චෙතනා, යා ච පත්ථනා, යො ච පණිධි, යෙ ච සඞ්ඛාරා, සබ්බෙ තෙ ධම්මා අනිට්ඨාය අකන්තාය අමනාපාය අහිතාය දුක්ඛාය සංවත්තන්තී’’ති [අ. නි. 1.306]! අත්ථෙව සුත්තන්තොති? ආමන්තා. තෙන හි න වත්තබ්බං – ‘‘දිට්ඨිගතං අබ්‍යාකත’’න්ති.
අබ්‍යාකතකථා නිට්ඨිතා.