(136) 1. කුසලාකුසලපටිසන්දහනකථා

686. අකුසලමූලං පටිසන්දහති කුසලමූලන්ති? ආමන්තා. යා අකුසලස්ස උප්පාදාය ආවට්ටනා…පෙ… පණිධි, සාව කුසලස්ස උප්පාදාය ආවට්ටනා…පෙ… පණිධීති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….

අකුසලමූලං පටිසන්දහති කුසලමූලං, න වත්තබ්බං – ‘‘යා අකුසලස්ස උප්පාදාය ආවට්ටනා…පෙ… පණිධි, සාව කුසලස්ස උප්පාදාය ආවට්ටනා…පෙ… පණිධී’’ති? ආමන්තා. කුසලං අනාවට්ටෙන්තස්ස [අනාවට්ටන්තස්ස (සී. පී. ක.), අනාවජ්ජන්තස්ස (ස්‍යා. කං.)] උප්පජ්ජති …පෙ… අප්පණිදහන්තස්ස උප්පජ්ජතීති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ… නනු කුසලං ආවට්ටෙන්තස්ස උප්පජ්ජති…පෙ… පණිදහන්තස්ස උප්පජ්ජතීති? ආමන්තා. හඤ්චි කුසලං ආවට්ටෙන්තස්ස උප්පජ්ජති…පෙ… පණිදහන්තස්ස උප්පජ්ජති, නො ච වත රෙ වත්තබ්බෙ – ‘‘අකුසලමූලං පටිසන්දහති කුසලමූල’’න්ති.

687. අකුසලමූලං පටිසන්දහති කුසලමූලන්ති? ආමන්තා. අකුසලමූලං අයොනිසො මනසිකරොතො උප්පජ්ජතීති? ආමන්තා. කුසලං අයොනිසො මනසිකරොතො උප්පජ්ජතීති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ… නනු කුසලං යොනිසො මනසිකරොතො උප්පජ්ජතීති? ආමන්තා. හඤ්චි කුසලං යොනිසො මනසිකරොතො උප්පජ්ජති, නො ච වත රෙ වත්තබ්බෙ – ‘‘අකුසලමූලං පටිසන්දහති කුසලමූල’’න්ති.

අකුසලමූලං පටිසන්දහති කුසලමූලන්ති? ආමන්තා. කාමසඤ්ඤාය අනන්තරා නෙක්ඛම්මසඤ්ඤා උප්පජ්ජති, බ්‍යාපාදසඤ්ඤාය අනන්තරා අබ්‍යාපාදසඤ්ඤා උප්පජ්ජති, විහිංසාසඤ්ඤාය අනන්තරා අවිහිංසාසඤ්ඤා උප්පජ්ජති, බ්‍යාපාදස්ස අනන්තරා මෙත්තා උප්පජ්ජති, විහිංසාය අනන්තරා කරුණා උප්පජ්ජති, අරතියා අනන්තරා මුදිතා උප්පජ්ජති, පටිඝස්ස අනන්තරා උපෙක්ඛා උප්පජ්ජතීති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….

688. කුසලමූලං පටිසන්දහති අකුසලමූලන්ති? ආමන්තා. යා කුසලස්ස උප්පාදාය ආවට්ටනා…පෙ… පණිධි, සාව අකුසලස්ස උප්පාදාය ආවට්ටනා…පෙ… පණිධීති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….

කුසලමූලං පටිසන්දහති අකුසලමූලං, න වත්තබ්බං – ‘‘යා කුසලස්ස උප්පාදාය ආවට්ටනා…පෙ… පණිධි, සාව අකුසලස්ස උප්පාදාය ආවට්ටනා…පෙ… පණිධී’’ති? ආමන්තා. අකුසලං අනාවට්ටෙන්තස්ස උප්පජ්ජති…පෙ… අප්පණිදහන්තස්ස උප්පජ්ජතීති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ… නනු අකුසලං ආවට්ටෙන්තස්ස උප්පජ්ජති…පෙ… පණිදහන්තස්ස උප්පජ්ජතීති? ආමන්තා. හඤ්චි අකුසලං ආවට්ටෙන්තස්ස උප්පජ්ජති…පෙ… පණිදහන්තස්ස උප්පජ්ජති, නො ච වත රෙ වත්තබ්බෙ – ‘‘කුසලමූලං පටිසන්දහති අකුසලමූල’’න්ති.

689. කුසලමූලං පටිසන්දහති අකුසලමූලන්ති? ආමන්තා. කුසලං යොනිසො මනසිකරොතො උප්පජ්ජතීති? ආමන්තා. අකුසලං යොනිසො මනසිකරොතො උප්පජ්ජතීති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ… නනු අකුසලං අයොනිසො මනසිකරොතො උප්පජ්ජතීති? ආමන්තා. හඤ්චි අකුසලං අයොනිසො මනසිකරොතො උප්පජ්ජති, නො ච වත රෙ වත්තබ්බෙ – ‘‘කුසලමූලං පටිසන්දහති අකුසලමූල’’න්ති.

කුසලමූලං පටිසන්දහති අකුසලමූලන්ති? ආමන්තා. නෙක්ඛම්මසඤ්ඤාය අනන්තරා කාමසඤ්ඤා උප්පජ්ජති, අබ්‍යාපාදසඤ්ඤාය අනන්තරා බ්‍යාපාදසඤ්ඤා උප්පජ්ජති, අවිහිංසාසඤ්ඤාය අනන්තරා විහිංසාසඤ්ඤා උප්පජ්ජති, මෙත්තාය අනන්තරා බ්‍යාපාදො උප්පජ්ජති, කරුණාය අනන්තරා විහිංසා උප්පජ්ජති, මුදිතාය අනන්තරා අරති උප්පජ්ජති, උපෙක්ඛාය අනන්තරා පටිඝං උප්පජ්ජතීති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….

690. න වත්තබ්බං – ‘‘අකුසලමූලං පටිසන්දහති කුසලමූලං, කුසලමූලං පටිසන්දහති අකුසලමූල’’න්ති? ආමන්තා. නනු යස්මිංයෙව වත්ථුස්මිං රජ්ජති තස්මිඤ්ඤෙව වත්ථුස්මිං විරජ්ජති, යස්මිංයෙව වත්ථුස්මිං විරජ්ජති තස්මිඤ්ඤෙව වත්ථුස්මිං රජ්ජතීති? ආමන්තා. හඤ්චි යස්මිඤ්ඤෙව වත්ථුස්මිං රජ්ජති තස්මිඤ්ඤෙව වත්ථුස්මිං විරජ්ජති, යස්මිඤ්ඤෙව වත්ථුස්මිං විරජ්ජති තස්මිඤ්ඤෙව වත්ථුස්මිං රජ්ජති, තෙන වත රෙ වත්තබ්බෙ – ‘‘අකුසලමූලං පටිසන්දහති කුසලමූලං, කුසලමූලං පටිසන්දහති අකුසලමූල’’න්ති.

කුසලාකුසලපටිසන්දහනකථා නිට්ඨිතා.