7. සත්තමවග්ගො

(65) 3. චෙතසිකකථා

475. නත්ථි චෙතසිකො ධම්මොති? ආමන්තා. නනු අත්ථි කෙචි ධම්මා චිත්තෙන සහගතා සහජාතා සංසට්ඨා සම්පයුත්තා එකුප්පාදා එකනිරොධා එකවත්ථුකා එකාරම්මණාති? ආමන්තා. හඤ්චි අත්ථි කෙචි ධම්මා චිත්තෙන සහගතා සහජාතා සංසට්ඨා සම්පයුත්තා එකුප්පාදා එකනිරොධා එකවත්ථුකා එකාරම්මණා, නො ච වත රෙ වත්තබ්බෙ – ‘‘නත්ථි චෙතසිකො ධම්මො’’ති.

ඵස්සො චිත්තෙන සහජාතොති? ආමන්තා. හඤ්චි ඵස්සො චිත්තෙන සහජාතො, තෙන වත රෙ වත්තබ්බෙ – ‘‘ඵස්සො චෙතසිකො’’ති. වෙදනා…පෙ… සඤ්ඤා… චෙතනා… සද්ධා… වීරියං… සති… සමාධි… පඤ්ඤා… රාගො… දොසො… මොහො…පෙ… අනොත්තප්පං චිත්තෙන සහජාතන්ති? ආමන්තා. හඤ්චි අනොත්තප්පං චිත්තෙන සහජාතං, තෙන වත රෙ වත්තබ්බෙ – ‘‘අනොත්තප්පං චෙතසික’’න්ති.

476. චිත්තෙන සහජාතාති කත්වා චෙතසිකාති? ආමන්තා. ඵස්සෙන සහජාතාති කත්වා ඵස්සසිකාති [ඵස්සිකාති (පී. අට්ඨ.)]? ආමන්තා. චිත්තෙන සහජාතාති කත්වා චෙතසිකාති? ආමන්තා. වෙදනාය… සඤ්ඤාය… චෙතනාය… සද්ධාය… වීරියෙන… සතියා… සමාධිනා… පඤ්ඤාය… රාගෙන… දොසෙන… මොහෙන…පෙ… අනොත්තප්පෙන සහජාතාති කත්වා අනොත්තප්පාසිකාති [අනොත්තප්පිකාති (?)]? ආමන්තා.

477. නත්ථි චෙතසිකො ධම්මොති? ආමන්තා. නනු වුත්තං භගවතා –

‘‘චිත්තඤ්හිදං චෙතසිකා ච ධම්මා,

අනත්තතො සංවිදිතස්ස හොන්ති;

හීනප්පණීතං තදුභයෙ විදිත්වා,

සම්මද්දසො වෙදි පලොකධම්ම’’න්ති.

අත්ථෙව සුත්තන්තොති? ආමන්තා. තෙන හි අත්ථි චෙතසිකො ධම්මොති.

නත්ථි චෙතසිකො ධම්මොති? ආමන්තා. නනු වුත්තං භගවතා – ‘‘ඉධ, කෙවට්ට, භික්ඛු පරසත්තානං පරපුග්ගලානං චිත්තම්පි ආදිසති චෙතසිකම්පි ආදිසති විතක්කිතම්පි ආදිසති විචාරිතම්පි ආදිසති – ‘එවම්පි තෙ මනො, ඉත්ථම්පි තෙ මනො, ඉතිපි තෙ චිත්ත’’’න්ති [දී. නි. 1.485]. අත්ථෙව සුත්තන්තොති? ආමන්තා. තෙන හි අත්ථි චෙතසිකො ධම්මොති.

චෙතසිකකථා නිට්ඨිතා.