2. දුතියවග්ගො
(10) 1. පරූපහාරකථා
307. අත්ථි අරහතො අසුචි සුක්කවිස්සට්ඨීති? ආමන්තා. අත්ථි අරහතො රාගො කාමරාගො කාමරාගපරියුට්ඨානං කාමරාගසංයොජනං කාමොඝො කාමයොගො කාමච්ඡන්දනීවරණන්ති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….
නත්ථි අරහතො රාගො කාමරාගො කාමරාගපරියුට්ඨානං කාමරාගසංයොජනං කාමොඝො කාමයොගො කාමච්ඡන්දනීවරණන්ති? ආමන්තා. හඤ්චි නත්ථි අරහතො රාගො කාමරාගො කාමරාගපරියුට්ඨානං කාමරාගසංයොජනං කාමොඝො කාමයොගො කාමච්ඡන්දනීවරණං, නො ච වත රෙ වත්තබ්බෙ – ‘‘අත්ථි අරහතො අසුචි සුක්කවිස්සට්ඨී’’ති.
අත්ථි පුථුජ්ජනස්ස අසුචි සුක්කවිස්සට්ඨි, අත්ථි තස්ස රාගො කාමරාගො කාමරාගපරියුට්ඨානං කාමරාගසංයොජනං කාමොඝො කාමයොගො කාමච්ඡන්දනීවරණන්ති? ආමන්තා. අත්ථි අරහතො අසුචි සුක්කවිස්සට්ඨි, අත්ථි තස්ස රාගො කාමරාගො කාමරාගපරියුට්ඨානං…පෙ… කාමච්ඡන්දනීවරණන්ති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….
අත්ථි අරහතො අසුචි සුක්කවිස්සට්ඨි, නත්ථි තස්ස රාගො කාමරාගො කාමරාගපරියුට්ඨානං…පෙ… කාමච්ඡන්දනීවරණන්ති? ආමන්තා. අත්ථි පුථුජ්ජනස්ස අසුචි සුක්කවිස්සට්ඨි, නත්ථි තස්ස රාගො කාමරාගො කාමරාගපරියුට්ඨානං…පෙ… කාමච්ඡන්දනීවරණන්ති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….
අත්ථි අරහතො අසුචි සුක්කවිස්සට්ඨීති? ආමන්තා. කෙනට්ඨෙනාති? හන්ද හි මාරකායිකා දෙවතා අරහතො අසුචිං සුක්කවිස්සට්ඨිං උපසංහරන්තීති.
මාරකායිකා දෙවතා අරහතො අසුචිං සුක්කවිස්සට්ඨිං උපසංහරන්තීති? ආමන්තා. අත්ථි මාරකායිකානං දෙවතානං අසුචි සුක්කවිස්සට්ඨීති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….
නත්ථි මාරකායිකානං දෙවතානං අසුචි සුක්කවිස්සට්ඨීති? ආමන්තා. හඤ්චි නත්ථි මාරකායිකානං දෙවතානං අසුචි සුක්කවිස්සට්ඨි, නො ච වත රෙ වත්තබ්බෙ – ‘‘මාරකායිකා දෙවතා අරහතො අසුචිං සුක්කවිස්සට්ඨිං උපසංහරන්තී’’ති.
මාරකායිකා දෙවතා අරහතො අසුචිං සුක්කවිස්සට්ඨිං උපසංහරන්තීති? ආමන්තා. මාරකායිකා දෙවතා අත්තනො අසුචිං සුක්කවිස්සට්ඨිං උපසංහරන්ති, අඤ්ඤෙසං අසුචිං සුක්කවිස්සට්ඨිං උපසංහරන්ති, තස්ස අසුචිං සුක්කවිස්සට්ඨිං උපසංහරන්තීති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….
මාරකායිකා දෙවතා නෙව අත්තනො න අඤ්ඤෙසං න තස්ස අසුචිං සුක්කවිස්සට්ඨිං උපසංහරන්තීති? ආමන්තා. හඤ්චි මාරකායිකා දෙවතා නෙව අත්තනො න අඤ්ඤෙසං න තස්ස අසුචිං සුක්කවිස්සට්ඨිං උපසංහරන්ති, නො ච වත රෙ වත්තබ්බෙ – ‘‘මාරකායිකා දෙවතා අරහතො අසුචිං සුක්කවිස්සට්ඨිං උපසංහරන්තී’’ති.
මාරකායිකා දෙවතා අරහතො අසුචිං සුක්කවිස්සට්ඨිං උපසංහරන්තීති? ආමන්තා. ලොමකූපෙහි උපසංහරන්තීති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….
308. මාරකායිකා දෙවතා අරහතො අසුචිං සුක්කවිස්සට්ඨිං උපසංහරන්තීති? ආමන්තා. කිං කාරණාති? හන්ද හි විමතිං ගාහයිස්සාමාති. අත්ථි අරහතො විමතීති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….
අත්ථි අරහතො විමතීති? ආමන්තා. අත්ථි අරහතො සත්ථරි විමති, ධම්මෙ විමති, සඞ්ඝෙ විමති, සික්ඛාය විමති, පුබ්බන්තෙ විමති, අපරන්තෙ විමති, පුබ්බන්තාපරන්තෙ විමති, ඉදප්පච්චයතාපටිච්චසමුප්පන්නෙසු ධම්මෙසු විමතීති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….
නත්ථි අරහතො සත්ථරි විමති, ධම්මෙ විමති, සඞ්ඝෙ විමති, සික්ඛාය විමති, පුබ්බන්තෙ විමති, අපරන්තෙ විමති, පුබ්බන්තාපරන්තෙ විමති, ඉදප්පච්චයතාපටිච්චසමුප්පන්නෙසු ධම්මෙසු විමතීති? ආමන්තා. හඤ්චි නත්ථි අරහතො සත්ථරි විමති…පෙ… ඉදප්පච්චයතාපටිච්චසමුප්පන්නෙසු ධම්මෙසු විමති, නො ච වත රෙ වත්තබ්බෙ – ‘‘අත්ථි අරහතො විමතී’’ති.
අත්ථි පුථුජ්ජනස්ස විමති, අත්ථි තස්ස සත්ථරි විමති…පෙ… ඉදප්පච්චයතාපටිච්චසමුප්පන්නෙසු ධම්මෙසු විමතීති? ආමන්තා. අත්ථි අරහතො විමති, අත්ථි තස්ස සත්ථරි විමති…පෙ… ඉදප්පච්චයතාපටිච්චසමුප්පන්නෙසු ධම්මෙසු විමතීති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….
අත්ථි අරහතො විමති, නත්ථි තස්ස සත්ථරි විමති…පෙ… ඉදප්පච්චයතාපටිච්චසමුප්පන්නෙසු ධම්මෙසු විමතීති? ආමන්තා. අත්ථි පුථුජ්ජනස්ස විමති, නත්ථි තස්ස සත්ථරි විමති…පෙ… ඉදප්පච්චයතාපටිච්චසමුප්පන්නෙසු ධම්මෙසු විමතීති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….
අත්ථි අරහතො අසුචි සුක්කවිස්සට්ඨීති? ආමන්තා. අරහතො අසුචි සුක්කවිස්සට්ඨි කිස්ස නිස්සන්දොති? අසිතපීතඛායිතසායිතස්ස නිස්සන්දොති. අරහතො අසුචි සුක්කවිස්සට්ඨි අසිතපීතඛායිතසායිතස්ස නිස්සන්දොති? ආමන්තා. යෙ කෙචි අසන්ති පිවන්ති ඛාදන්ති සායන්ති, සබ්බෙසංයෙව අත්ථි අසුචි සුක්කවිස්සට්ඨීති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….
යෙ කෙචි අසන්ති පිවන්ති ඛාදන්ති සායන්ති, සබ්බෙසංයෙව අත්ථි අසුචි සුක්කවිස්සට්ඨීති? ආමන්තා. දාරකා අසන්ති පිවන්ති ඛාදන්ති සායන්ති, අත්ථි දාරකානං අසුචි සුක්කවිස්සට්ඨීති? න හෙවං වත්තබ්බෙ.
පණ්ඩකා අසන්ති පිවන්ති ඛාදන්ති සායන්ති, අත්ථි පණ්ඩකානං අසුචි සුක්කවිස්සට්ඨීති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….
දෙවා අසන්ති පිවන්ති ඛාදන්ති සායන්ති, අත්ථි දෙවතානං අසුචි සුක්කවිස්සට්ඨීති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….
309. අරහතො අසුචි සුක්කවිස්සට්ඨි අසිතපීතඛායිතසායිතස්ස නිස්සන්දොති? ආමන්තා. අත්ථි තස්ස ආසයොති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….
අරහතො උච්චාරපස්සාවො අසිතපීතඛායිතසායිතස්ස නිස්සන්දො, අත්ථි තස්ස ආසයොති? ආමන්තා. අරහතො අසුචි සුක්කවිස්සට්ඨි අසිතපීතඛායිතසායිතස්ස නිස්සන්දො, අත්ථි තස්ස ආසයොති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….
අරහතො අසුචි සුක්කවිස්සට්ඨි අසිතපීතඛායිතසායිතස්ස නිස්සන්දො, නත්ථි තස්ස ආසයොති? ආමන්තා. අරහතො උච්චාරපස්සාවො අසිතපීතඛායිතසායිතස්ස නිස්සන්දො, නත්ථි තස්ස ආසයොති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….
310. අත්ථි අරහතො අසුචි සුක්කවිස්සට්ඨීති? ආමන්තා. අරහා මෙථුනං ධම්මං පටිසෙවෙය්‍ය, මෙථුනං උප්පාදෙය්‍ය [මෙථුනං ධම්මං උප්පාදෙය්‍ය (සී. ස්‍යා.)], පුත්තසම්බාධසයනං අජ්ඣාවසෙය්‍ය, කාසිකචන්දනං පච්චනුභවෙය්‍ය, මාලාගන්ධවිලෙපනං ධාරෙය්‍ය, ජාතරූපරජතං සාදියෙය්‍යාති? න හෙවං වත්තබ්බෙ.
අත්ථි පුථුජ්ජනස්ස අසුචි සුක්කවිස්සට්ඨි, පුථුජ්ජනො මෙථුනං ධම්මං පටිසෙවෙය්‍ය, මෙථුනං උප්පාදෙය්‍ය, පුත්තසම්බාධසයනං අජ්ඣාවසෙය්‍ය, කාසිකචන්දනං පච්චනුභවෙය්‍ය, මාලාගන්ධවිලෙපනං ධාරෙය්‍ය, ජාතරූපරජතං සාදියෙය්‍යාති? ආමන්තා. අත්ථි අරහතො අසුචි සුක්කවිස්සට්ඨි, අරහා මෙථුනං ධම්මං පටිසෙවෙය්‍ය, මෙථුනං උප්පාදෙය්‍ය, පුත්තසම්බාධසයනං අජ්ඣාවසෙය්‍ය, කාසිකචන්දනං පච්චනුභවෙය්‍ය, මාලාගන්ධවිලෙපනං ධාරෙය්‍ය, ජාතරූපරජතං සාදියෙය්‍යාති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….
අත්ථි අරහතො අසුචි සුක්කවිස්සට්ඨි, න ච අරහා මෙථුනං ධම්මං පටිසෙවෙය්‍ය, මෙථුනං උප්පාදෙය්‍ය, පුත්තසම්බාධසයනං අජ්ඣාවසෙය්‍ය, කාසිකචන්දනං පච්චනුභවෙය්‍ය, මාලාගන්ධවිලෙපනං ධාරෙය්‍ය, ජාතරූපරජතං සාදියෙය්‍යාති? ආමන්තා. අත්ථි පුථුජ්ජනස්ස අසුචි සුක්කවිස්සට්ඨි, න ච පුථුජ්ජනො මෙථුනං ධම්මං පටිසෙවෙය්‍ය, මෙථුනං උප්පාදෙය්‍ය, පුත්තසම්බාධසයනං අජ්ඣාවසෙය්‍ය, කාසිකචන්දනං පච්චනුභවෙය්‍ය, මාලාගන්ධවිලෙපනං ධාරෙය්‍ය, ජාතරූපරජතං සාදියෙය්‍යාති? න හෙවං වත්තබ්බෙ.
අත්ථි අරහතො අසුචි සුක්කවිස්සට්ඨීති? ආමන්තා. නනු අරහතො රාගො පහීනො උච්ඡින්නමූලො තාලාවත්ථුකතො අනභාවඞ්කතො ආයතිං අනුප්පාදධම්මොති? ආමන්තා. හඤ්චි අරහතො රාගො පහීනො උච්ඡින්නමූලො තාලාවත්ථුකතො අනභාවඞ්කතො ආයතිං අනුප්පාදධම්මො, නො ච වත රෙ වත්තබ්බෙ – ‘‘අත්ථි අරහතො අසුචි සුක්කවිස්සට්ඨී’’ති.
අත්ථි අරහතො අසුචි සුක්කවිස්සට්ඨීති? ආමන්තා. නනු අරහතො දොසො පහීනො…පෙ… මොහො පහීනො… මානො පහීනො… දිට්ඨි පහීනා… විචිකිච්ඡා පහීනා… ථිනං පහීනං… උද්ධච්චං පහීනං… අහිරිකං පහීනං…පෙ… අනොත්තප්පං පහීනං උච්ඡින්නමූලං තාලාවත්ථුකතං අනභාවඞ්කතං ආයතිං අනුප්පාදධම්මන්ති? ආමන්තා. හඤ්චි අරහතො අනොත්තප්පං පහීනං උච්ඡින්නමූලං තාලාවත්ථුකතං අනභාවඞ්කතං ආයතිං අනුප්පාදධම්මං, නො ච වත රෙ වත්තබ්බෙ – ‘‘අත්ථි අරහතො අසුචි සුක්කවිස්සට්ඨී’’ති.
311. අත්ථි අරහතො අසුචි සුක්කවිස්සට්ඨීති? ආමන්තා. නනු අරහතො රාගප්පහානාය මග්ගො භාවිතොති? ආමන්තා. හඤ්චි අරහතො රාගප්පහානාය මග්ගො භාවිතො, නො ච වත රෙ වත්තබ්බෙ – ‘‘අත්ථි අරහතො අසුචි සුක්කවිස්සට්ඨී’’ති.
අත්ථි අරහතො අසුචි සුක්කවිස්සට්ඨීති? ආමන්තා. නනු අරහතො රාගප්පහානාය සතිපට්ඨානා භාවිතා…පෙ… සම්මප්පධානා භාවිතා… ඉද්ධිපාදා භාවිතා… ඉන්ද්‍රියා භාවිතා… බලා භාවිතා…පෙ… බොජ්ඣඞ්ගා භාවිතාති? ආමන්තා. හඤ්චි අරහතො රාගප්පහානාය බොජ්ඣඞ්ගා භාවිතා, නො ච වත රෙ වත්තබ්බෙ – ‘‘අත්ථි අරහතො අසුචි සුක්කවිස්සට්ඨී’’ති.
අත්ථි අරහතො අසුචි සුක්කවිස්සට්ඨීති? ආමන්තා. නනු අරහතො දොසප්පහානාය…පෙ… මොහප්පහානාය…පෙ… අනොත්තප්පපහානාය මග්ගො භාවිතො…පෙ… බොජ්ඣඞ්ගා භාවිතාති? ආමන්තා. හඤ්චි අරහතො අනොත්තප්පපහානාය බොජ්ඣඞ්ගා භාවිතා, නො ච වත රෙ වත්තබ්බෙ – ‘‘අත්ථි අරහතො අසුචි සුක්කවිස්සට්ඨී’’ති.
අත්ථි අරහතො අසුචි සුක්කවිස්සට්ඨීති? ආමන්තා. නනු අරහා වීතරාගො වීතදොසො වීතමොහො කතකරණීයො ඔහිතභාරො අනුප්පත්තසදත්ථො පරික්ඛීණභවසංයොජනො සම්මදඤ්ඤාවිමුත්තො උක්ඛිත්තපලිඝො සඞ්කිණ්ණපරිඛො අබ්බූළ්හෙසිකො නිරග්ගළො අරියො පන්නද්ධජො පන්නභාරො විසඤ්ඤුත්තො සුවිජිතවිජයො, දුක්ඛං තස්ස පරිඤ්ඤාතං, සමුදයො පහීනො, නිරොධො සච්ඡිකතො, මග්ගො භාවිතො, අභිඤ්ඤෙය්‍යං අභිඤ්ඤාතං, පරිඤ්ඤෙය්‍යං පරිඤ්ඤාතං, පහාතබ්බං පහීනං, භාවෙතබ්බං භාවිතං, සච්ඡිකාතබ්බං සච්ඡිකතන්ති? ආමන්තා. හඤ්චි අරහා වීතරාගො වීතදොසො වීතමොහො කතකරණීයො…පෙ… සච්ඡිකාතබ්බං සච්ඡිකතං, නො ච වත රෙ වත්තබ්බෙ – ‘‘අත්ථි අරහතො අසුචි සුක්කවිස්සට්ඨී’’ති.
312. අත්ථි අරහතො අසුචි සුක්කවිස්සට්ඨීති? සධම්මකුසලස්ස අරහතො අත්ථි අසුචි සුක්කවිස්සට්ඨි, පරධම්මකුසලස්ස අරහතො නත්ථි අසුචි සුක්කවිස්සට්ඨීති. සධම්මකුසලස්ස අරහතො අත්ථි අසුචි සුක්කවිස්සට්ඨීති? ආමන්තා. පරධම්මකුසලස්ස අරහතො අත්ථි අසුචි සුක්කවිස්සට්ඨීති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….
පරධම්මකුසලස්ස අරහතො නත්ථි අසුචි සුක්කවිස්සට්ඨීති? ආමන්තා. සධම්මකුසලස්ස අරහතො නත්ථි අසුචි සුක්කවිස්සට්ඨීති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….
සධම්මකුසලස්ස අරහතො රාගො පහීනො, අත්ථි තස්ස අසුචි සුක්කවිස්සට්ඨීති? ආමන්තා. පරධම්මකුසලස්ස අරහතො රාගො පහීනො, අත්ථි තස්ස අසුචි සුක්කවිස්සට්ඨීති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….
සධම්මකුසලස්ස අරහතො දොසො පහීනො…පෙ… මොහො පහීනො…පෙ… අනොත්තප්පං පහීනං, අත්ථි තස්ස අසුචි සුක්කවිස්සට්ඨීති? ආමන්තා. පරධම්මකුසලස්ස අරහතො අනොත්තප්පං පහීනං, අත්ථි තස්ස අසුචි සුක්කවිස්සට්ඨීති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….
සධම්මකුසලස්ස අරහතො රාගප්පහානාය මග්ගො භාවිතො…පෙ… බොජ්ඣඞ්ගා භාවිතා…පෙ… දොසප්පහානාය…පෙ… මොහප්පහානාය…පෙ… අනොත්තප්පපහානාය මග්ගො භාවිතො…පෙ… බොජ්ඣඞ්ගා භාවිතා, අත්ථි තස්ස අසුචි සුක්කවිස්සට්ඨීති? ආමන්තා. පරධම්මකුසලස්ස අරහතො අනොත්තප්පපහානාය බොජ්ඣඞ්ගා භාවිතා, අත්ථි තස්ස අසුචි සුක්කවිස්සට්ඨීති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….
සධම්මකුසලො අරහා වීතරාගො වීතදොසො වීතමොහො…පෙ… සච්ඡිකාතබ්බං සච්ඡිකතං, අත්ථි තස්ස අසුචි සුක්කවිස්සට්ඨීති? ආමන්තා. පරධම්මකුසලො අරහා වීතරාගො වීතදොසො වීතමොහො…පෙ… සච්ඡිකාතබ්බං සච්ඡිකතං, අත්ථි තස්ස අසුචි සුක්කවිස්සට්ඨීති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….
පරධම්මකුසලස්ස අරහතො රාගො පහීනො, නත්ථි තස්ස අසුචි සුක්කවිස්සට්ඨීති? ආමන්තා. සධම්මකුසලස්ස අරහතො රාගො පහීනො, නත්ථි තස්ස අසුචි සුක්කවිස්සට්ඨීති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….
පරධම්මකුසලස්ස අරහතො දොසො පහීනො…පෙ… මොහො පහීනො…පෙ… අනොත්තප්පං පහීනං, නත්ථි තස්ස අසුචි සුක්කවිස්සට්ඨීති? ආමන්තා. සධම්මකුසලස්ස අරහතො අනොත්තප්පං පහීනං, නත්ථි තස්ස අසුචි සුක්කවිස්සට්ඨීති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….
පරධම්මකුසලස්ස අරහතො රාගප්පහානාය මග්ගො භාවිතො…පෙ… බොජ්ඣඞ්ගා භාවිතා…පෙ… දොසප්පහානාය…පෙ… මොහප්පහානාය…පෙ… අනොත්තප්පපහානාය මග්ගො භාවිතො…පෙ… බොජ්ඣඞ්ගා භාවිතා, නත්ථි තස්ස අසුචි සුක්කවිස්සට්ඨීති? ආමන්තා. සධම්මකුසලස්ස අරහතො අනොත්තප්පපහානාය බොජ්ඣඞ්ගා භාවිතා, නත්ථි තස්ස අසුචි සුක්කවිස්සට්ඨීති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….
පරධම්මකුසලො අරහා වීතරාගො වීතදොසො වීතමොහො…පෙ… සච්ඡිකාතබ්බං සච්ඡිකතං, නත්ථි තස්ස අසුචි සුක්කවිස්සට්ඨීති? ආමන්තා. සධම්මකුසලො අරහා වීතරාගො වීතදොසො වීතමොහො…පෙ… සච්ඡිකාතබ්බං සච්ඡිකතං, නත්ථි තස්ස අසුචි සුක්කවිස්සට්ඨීති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….
313. අත්ථි අරහතො අසුචි සුක්කවිස්සට්ඨීති? ආමන්තා. නනු වුත්තං භගවතා – ‘‘යෙ තෙ [යෙ කෙචි (සී.)], භික්ඛවෙ, භික්ඛූ පුථුජ්ජනා සීලසම්පන්නා සතා සම්පජානා නිද්දං ඔක්කමන්ති, තෙසං අසුචි න මුච්චති. යෙපි තෙ, භික්ඛවෙ, බාහිරකා ඉසයො කාමෙසු වීතරාගා, තෙසම්පි අසුචි න මුච්චති. අට්ඨානමෙතං, භික්ඛවෙ, අනවකාසො යං අරහතො අසුචි මුච්චෙය්‍යා’’ති [මහාව. 353 අත්ථතො සමානං; අ. නි. 5.210 පස්සිතබ්බං]. අත්ථෙව සුත්තන්තොති? ආමන්තා. තෙන හි න වත්තබ්බං – ‘‘අත්ථි අරහතො අසුචි සුක්කවිස්සට්ඨී’’ති.
න වත්තබ්බං – ‘‘අත්ථි අරහතො පරූපහාරො’’ති? ආමන්තා. නනු අරහතො චීවරපිණ්ඩපාතසෙනාසනගිලානපච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරං පරෙ උපසංහරෙය්‍යුන්ති? ආමන්තා. හඤ්චි අරහතො චීවරපිණ්ඩපාතසෙනාසනගිලානපච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරං පරෙ උපසංහරෙය්‍යුං, තෙන වත රෙ වත්තබ්බෙ – ‘‘අත්ථි අරහතො පරූපහාරො’’ති.
අරහතො චීවරපිණ්ඩපාතසෙනාසනගිලානපච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරං පරෙ උපසංහරෙය්‍යුන්ති, අත්ථි අරහතො පරූපහාරොති? ආමන්තා. අරහතො සොතාපත්තිඵලං වා සකදාගාමිඵලං වා අනාගාමිඵලං වා අරහත්තං වා පරෙ උපසංහරෙය්‍යුන්ති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….
පරූපහාරකථා නිට්ඨිතා.
2. දුතියවග්ගො
(11) 2. අඤ්ඤාණකථා
314. අත්ථි අරහතො අඤ්ඤාණන්ති? ආමන්තා. අත්ථි අරහතො අවිජ්ජා අවිජ්ජොඝො අවිජ්ජායොගො අවිජ්ජානුසයො අවිජ්ජාපරියුට්ඨානං අවිජ්ජාසංයොජනං අවිජ්ජානීවරණන්ති? න හෙවං වත්තබ්බෙ. නත්ථි අරහතො අවිජ්ජා අවිජ්ජොඝො අවිජ්ජායොගො අවිජ්ජානුසයො අවිජ්ජාපරියුට්ඨානං අවිජ්ජාසංයොජනං අවිජ්ජානීවරණන්ති? ආමන්තා. හඤ්චි නත්ථි අරහතො අවිජ්ජා අවිජ්ජොඝො අවිජ්ජායොගො අවිජ්ජානුසයො අවිජ්ජාපරියුට්ඨානං අවිජ්ජාසංයොජනං අවිජ්ජානීවරණං, නො ච වත රෙ වත්තබ්බෙ – ‘‘අත්ථි අරහතො අඤ්ඤාණ’’න්ති.
අත්ථි පුථුජ්ජනස්ස අඤ්ඤාණං, අත්ථි තස්ස අවිජ්ජා අවිජ්ජොඝො අවිජ්ජායොගො අවිජ්ජානුසයො අවිජ්ජාපරියුට්ඨානං අවිජ්ජාසංයොජනං අවිජ්ජානීවරණන්ති? ආමන්තා. අත්ථි අරහතො අඤ්ඤාණං, අත්ථි තස්ස අවිජ්ජා අවිජ්ජොඝො අවිජ්ජායොගො අවිජ්ජානුසයො අවිජ්ජාපරියුට්ඨානං අවිජ්ජාසංයොජනං අවිජ්ජානීවරණන්ති? න හෙවං වත්තබ්බෙ.
අත්ථි අරහතො අඤ්ඤාණං, නත්ථි තස්ස අවිජ්ජා අවිජ්ජොඝො අවිජ්ජායොගො අවිජ්ජානුසයො අවිජ්ජාපරියුට්ඨානං අවිජ්ජාසංයොජනං අවිජ්ජානීවරණන්ති? ආමන්තා. අත්ථි පුථුජ්ජනස්ස අඤ්ඤාණං, නත්ථි තස්ස අවිජ්ජා අවිජ්ජොඝො අවිජ්ජායොගො අවිජ්ජානුසයො අවිජ්ජාපරියුට්ඨානං අවිජ්ජාසංයොජනං අවිජ්ජානීවරණන්ති? න හෙවං වත්තබ්බෙ.
අත්ථි අරහතො අඤ්ඤාණන්ති? ආමන්තා. අරහා අඤ්ඤාණපකතො පාණං හනෙය්‍ය, අදින්නං ආදියෙය්‍ය, මුසා භණෙය්‍ය, පිසුණං භණෙය්‍ය, ඵරුසං භණෙය්‍ය, සම්ඵං පලපෙය්‍ය, සන්ධිං ඡින්දෙය්‍ය, නිල්ලොපං හරෙය්‍ය, එකාගාරියං කරෙය්‍ය, පරිපන්ථෙ තිට්ඨෙය්‍ය, පරදාරං ගච්ඡෙය්‍ය, ගාමඝාතං කරෙය්‍ය, නිගමඝාතං කරෙය්‍යාති? න හෙවං වත්තබ්බෙ.
අත්ථි පුථුජ්ජනස්ස අඤ්ඤාණං, පුථුජ්ජනො අඤ්ඤාණපකතො පාණං හනෙය්‍ය, අදින්නං ආදියෙය්‍ය, මුසා භණෙය්‍ය…පෙ… ගාමඝාතං කරෙය්‍ය, නිගමඝාතං කරෙය්‍යාති? ආමන්තා. අත්ථි අරහතො අඤ්ඤාණං, අරහා අඤ්ඤාණපකතො පාණං හනෙය්‍ය, අදින්නං ආදියෙය්‍ය…පෙ… ගාමඝාතං කරෙය්‍ය, නිගමඝාතං කරෙය්‍යාති? න හෙවං වත්තබ්බෙ.
අත්ථි අරහතො අඤ්ඤාණං, න ච අරහා අඤ්ඤාණපකතො පාණං හනෙය්‍ය, අදින්නං ආදියෙය්‍ය…පෙ… ගාමඝාතං කරෙය්‍ය, නිගමඝාතං කරෙය්‍යාති? ආමන්තා. අත්ථි පුථුජ්ජනස්ස අඤ්ඤාණං, න ච පුථුජ්ජනො අඤ්ඤාණපකතො පාණං හනෙය්‍ය, අදින්නං ආදියෙය්‍ය…පෙ… ගාමඝාතං කරෙය්‍ය, නිගමඝාතං කරෙය්‍යාති? න හෙවං වත්තබ්බෙ.
අත්ථි අරහතො අඤ්ඤාණන්ති? ආමන්තා. අත්ථි අරහතො සත්ථරි අඤ්ඤාණං, ධම්මෙ අඤ්ඤාණං, සඞ්ඝෙ අඤ්ඤාණං, සික්ඛාය අඤ්ඤාණං, පුබ්බන්තෙ අඤ්ඤාණං, අපරන්තෙ අඤ්ඤාණං, පුබ්බන්තාපරන්තෙ අඤ්ඤාණං, ඉදප්පච්චයතාපටිච්චසමුප්පන්නෙසු ධම්මෙසු අඤ්ඤාණන්ති? න හෙවං වත්තබ්බෙ.
නත්ථි අරහතො සත්ථරි අඤ්ඤාණං, ධම්මෙ අඤ්ඤාණං, සඞ්ඝෙ අඤ්ඤාණං, සික්ඛාය අඤ්ඤාණං, පුබ්බන්තෙ අඤ්ඤාණං, අපරන්තෙ අඤ්ඤාණං, පුබ්බන්තාපරන්තෙ අඤ්ඤාණං, ඉදප්පච්චයතාපටිච්චසමුප්පන්නෙසු ධම්මෙසු අඤ්ඤාණන්ති? ආමන්තා. හඤ්චි නත්ථි අරහතො සත්ථරි අඤ්ඤාණං, ධම්මෙ අඤ්ඤාණං, සඞ්ඝෙ අඤ්ඤාණං…පෙ… ඉදප්පච්චයතාපටිච්චසමුප්පන්නෙසු ධම්මෙසු අඤ්ඤාණං, නො ච වත රෙ වත්තබ්බෙ – ‘‘අත්ථි අරහතො අඤ්ඤාණ’’න්ති.
අත්ථි පුථුජ්ජනස්ස අඤ්ඤාණං, අත්ථි තස්ස සත්ථරි අඤ්ඤාණං, ධම්මෙ අඤ්ඤාණං, සඞ්ඝෙ අඤ්ඤාණං…පෙ… ඉදප්පච්චයතාපටිච්චසමුප්පන්නෙසු ධම්මෙසු අඤ්ඤාණන්ති? ආමන්තා. අත්ථි අරහතො අඤ්ඤාණං, අත්ථි තස්ස සත්ථරි අඤ්ඤාණං, ධම්මෙ අඤ්ඤාණං, සඞ්ඝෙ අඤ්ඤාණං…පෙ… ඉදප්පච්චයතාපටිච්චසමුප්පන්නෙසු ධම්මෙසු අඤ්ඤාණන්ති? න හෙවං වත්තබ්බෙ.
අත්ථි අරහතො අඤ්ඤාණං, නත්ථි තස්ස සත්ථරි අඤ්ඤාණං, ධම්මෙ අඤ්ඤාණං, සඞ්ඝෙ අඤ්ඤාණං…පෙ… ඉදප්පච්චයතාපටිච්චසමුප්පන්නෙසු ධම්මෙසු අඤ්ඤාණන්ති? ආමන්තා. අත්ථි පුථුජ්ජනස්ස අඤ්ඤාණං, නත්ථි තස්ස සත්ථරි අඤ්ඤාණං, ධම්මෙ අඤ්ඤාණං, සඞ්ඝෙ අඤ්ඤාණං…පෙ… ඉදප්පච්චයතාපටිච්චසමුප්පන්නෙසු ධම්මෙසු අඤ්ඤාණන්ති? න හෙවං වත්තබ්බෙ.
315. අත්ථි අරහතො අඤ්ඤාණන්ති? ආමන්තා. නනු අරහතො රාගො පහීනො උච්ඡින්නමූලො තාලාවත්ථුකතො අනභාවඞ්කතො ආයතිං අනුප්පාදධම්මොති? ආමන්තා. හඤ්චි අරහතො රාගො පහීනො උච්ඡින්නමූලො තාලාවත්ථුකතො අනභාවඞ්කතො ආයතිං අනුප්පාදධම්මො, නො ච වත රෙ වත්තබ්බෙ – ‘‘අත්ථි අරහතො අඤ්ඤාණ’’න්ති.
අත්ථි අරහතො අඤ්ඤාණන්ති? ආමන්තා. නනු අරහතො දොසො පහීනො…පෙ… මොහො පහීනො…පෙ… අනොත්තප්පං පහීනං උච්ඡින්නමූලං තාලාවත්ථුකතං අනභාවඞ්කතං ආයතිං අනුප්පාදධම්මන්ති? ආමන්තා. හඤ්චි අරහතො අනොත්තප්පං පහීනං උච්ඡින්නමූලං තාලාවත්ථුකතං අනභාවඞ්කතං ආයතිං අනුප්පාදධම්මං, නො ච වත රෙ වත්තබ්බෙ – ‘‘අත්ථි අරහතො අඤ්ඤාණ’’න්ති.
අත්ථි අරහතො අඤ්ඤාණන්ති? ආමන්තා. නනු අරහතො රාගප්පහානාය මග්ගො භාවිතො…පෙ… බොජ්ඣඞ්ගා භාවිතාති? ආමන්තා. හඤ්චි අරහතො රාගප්පහානාය බොජ්ඣඞ්ගා භාවිතා, නො ච වත රෙ වත්තබ්බෙ – ‘‘අත්ථි අරහතො අඤ්ඤාණ’’න්ති.
අත්ථි අරහතො අඤ්ඤාණන්ති? ආමන්තා. නනු අරහතො දොසප්පහානාය…පෙ… මොහප්පහානාය…පෙ… අනොත්තප්පපහානාය මග්ගො භාවිතො …පෙ… බොජ්ඣඞ්ගා භාවිතාති? ආමන්තා. හඤ්චි අරහතො අනොත්තප්පපහානාය බොජ්ඣඞ්ගා භාවිතා, නො ච වත රෙ වත්තබ්බෙ – ‘‘අත්ථි අරහතො අඤ්ඤාණ’’න්ති.
අත්ථි අරහතො අඤ්ඤාණන්ති? ආමන්තා. නනු අරහා වීතරාගො වීතදොසො වීතමොහො…පෙ… සච්ඡිකාතබ්බං සච්ඡිකතන්ති? ආමන්තා. හඤ්චි අරහා වීතරාගො…පෙ… සච්ඡිකාතබ්බං සච්ඡිකතං, නො ච වත රෙ වත්තබ්බෙ – ‘‘අත්ථි අරහතො අඤ්ඤාණ’’න්ති.
316. අත්ථි අරහතො අඤ්ඤාණන්ති? සධම්මකුසලස්ස අරහතො අත්ථි අඤ්ඤාණං, පරධම්මකුසලස්ස අරහතො නත්ථි අඤ්ඤාණන්ති. සධම්මකුසලස්ස අරහතො අත්ථි අඤ්ඤාණන්ති? ආමන්තා. පරධම්මකුසලස්ස අරහතො අත්ථි අඤ්ඤාණන්ති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….
පරධම්මකුසලස්ස අරහතො නත්ථි අඤ්ඤාණන්ති? ආමන්තා. සධම්මකුසලස්ස අරහතො නත්ථි අඤ්ඤාණන්ති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….
සධම්මකුසලස්ස අරහතො රාගො පහීනො, අත්ථි තස්ස අඤ්ඤාණන්ති? ආමන්තා. පරධම්මකුසලස්ස අරහතො රාගො පහීනො, අත්ථි තස්ස අඤ්ඤාණන්ති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….
සධම්මකුසලස්ස අරහතො දොසො පහීනො…පෙ… මොහො පහීනො…පෙ… අනොත්තප්පං පහීනං, අත්ථි තස්ස අඤ්ඤාණන්ති? ආමන්තා. පරධම්මකුසලස්ස අරහතො අනොත්තප්පං පහීනං, අත්ථි තස්ස අඤ්ඤාණන්ති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….
සධම්මකුසලස්ස අරහතො රාගප්පහානාය මග්ගො භාවිතො…පෙ… බොජ්ඣඞ්ගා භාවිතා, අත්ථි තස්ස අඤ්ඤාණන්ති? ආමන්තා. පරධම්මකුසලස්ස අරහතො රාගප්පහානාය බොජ්ඣඞ්ගා භාවිතා, අත්ථි තස්ස අඤ්ඤාණන්ති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….
සධම්මකුසලස්ස අරහතො දොසප්පහානාය…පෙ… මොහප්පහානාය…පෙ… අනොත්තප්පපහානාය මග්ගො භාවිතො…පෙ… බොජ්ඣඞ්ගා භාවිතා, අත්ථි තස්ස අඤ්ඤාණන්ති? ආමන්තා. පරධම්මකුසලස්ස අරහතො අනොත්තප්පපහානාය බොජ්ඣඞ්ගා භාවිතා, අත්ථි තස්ස අඤ්ඤාණන්ති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….
සධම්මකුසලො අරහා වීතරාගො වීතදොසො වීතමොහො…පෙ… සච්ඡිකාතබ්බං සච්ඡිකතං, අත්ථි තස්ස අඤ්ඤාණන්ති? ආමන්තා. පරධම්මකුසලො අරහා වීතරාගො වීතදොසො වීතමොහො…පෙ… සච්ඡිකාතබ්බං සච්ඡිකතං, අත්ථි තස්ස අඤ්ඤාණන්ති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….
පරධම්මකුසලස්ස අරහතො රාගො පහීනො, නත්ථි තස්ස අඤ්ඤාණන්ති? ආමන්තා. සධම්මකුසලස්ස අරහතො රාගො පහීනො, නත්ථි තස්ස අඤ්ඤාණන්ති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….
පරධම්මකුසලස්ස අරහතො දොසො පහීනො…පෙ… මොහො පහීනො…පෙ… අනොත්තප්පං පහීනං, නත්ථි තස්ස අඤ්ඤාණන්ති? ආමන්තා. සධම්මකුසලස්ස අරහතො අනොත්තප්පං පහීනං, නත්ථි තස්ස අඤ්ඤාණන්ති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….
පරධම්මකුසලස්ස අරහතො රාගප්පහානාය මග්ගො භාවිතො…පෙ… බොජ්ඣඞ්ගා භාවිතා…පෙ… දොසප්පහානාය මොහප්පහානාය…පෙ… අනොත්තප්පපහානාය මග්ගො භාවිතො…පෙ… බොජ්ඣඞ්ගා භාවිතා, නත්ථි තස්ස අඤ්ඤාණන්ති? ආමන්තා. සධම්මකුසලස්ස අරහතො අනොත්තප්පපහානාය බොජ්ඣඞ්ගා භාවිතා, නත්ථි තස්ස අඤ්ඤාණන්ති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….
පරධම්මකුසලො අරහා වීතරාගො වීතදොසො වීතමොහො…පෙ… සච්ඡිකාතබ්බං සච්ඡිකතං, නත්ථි තස්ස අඤ්ඤාණන්ති? ආමන්තා. සධම්මකුසලො අරහා වීතරාගො වීතදොසො වීතමොහො …පෙ… සච්ඡිකාතබ්බං සච්ඡිකතං, නත්ථි තස්ස අඤ්ඤාණන්ති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….
317. අත්ථි අරහතො අඤ්ඤාණන්ති? ආමන්තා. නනු වුත්තං භගවතා – ‘‘ජානතොහං [ජානතාහං (සී.), ජානත්වාහං (ස්‍යා. පී. ක.)], භික්ඛවෙ, පස්සතො ආසවානං ඛයං වදාමි, නො අජානතො නො අපස්සතො. කිඤ්ච, භික්ඛවෙ, ජානතො කිං පස්සතො ආසවානං ඛයො හොති? ‘ඉති රූපං, ඉති රූපස්ස සමුදයො, ඉති රූපස්ස අත්ථඞ්ගමො, ඉති වෙදනා…පෙ… ඉති සඤ්ඤා… ඉති සඞ්ඛාරා… ඉති විඤ්ඤාණං, ඉති විඤ්ඤාණස්ස සමුදයො, ඉති විඤ්ඤාණස්ස අත්ථඞ්ගමො’ති – එවං ඛො, භික්ඛවෙ, ජානතො එවං පස්සතො ආසවානං ඛයො හොතී’’ති [සං. නි. 3.101; ඉතිවු. 102; සං. නි. 5.1095]. අත්ථෙව සුත්තන්තොති? ආමන්තා. තෙන හි න වත්තබ්බං – ‘‘අත්ථි අරහතො අඤ්ඤාණ’’න්ති.
අත්ථි අරහතො අඤ්ඤාණන්ති? ආමන්තා. නනු වුත්තං භගවතා – ‘‘ජානතොහං, භික්ඛවෙ, පස්සතො ආසවානං ඛයං වදාමි, නො අජානතො නො අපස්සතො. කිඤ්ච, භික්ඛවෙ, ජානතො කිං පස්සතො ආසවානං ඛයො හොති? ‘ඉදං දුක්ඛ’න්ති – භික්ඛවෙ, ජානතො පස්සතො ආසවානං ඛයො හොති, ‘අයං දුක්ඛසමුදයො’ති – ජානතො පස්සතො ආසවානං ඛයො හොති, ‘අයං දුක්ඛනිරොධො’ති – ජානතො පස්සතො ආසවානං ඛයො හොති, ‘අයං දුක්ඛනිරොධගාමිනී පටිපදා’ති – ජානතො පස්සතො ආසවානං ඛයො හොති. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, ජානතො එවං පස්සතො ආසවානං ඛයො හොතී’’ති [සං. නි. 5.1095]. අත්ථෙව සුත්තන්තොති? ආමන්තා. තෙන හි න වත්තබ්බං – ‘‘අත්ථි අරහතො අඤ්ඤාණ’’න්ති.
අත්ථි අරහතො අඤ්ඤාණන්ති? ආමන්තා. නනු වුත්තං භගවතා – ‘‘සබ්බං, භික්ඛවෙ, අනභිජානං අපරිජානං අවිරාජයං අප්පජහං අභබ්බො දුක්ඛක්ඛයාය, සබ්බඤ්ච ඛො, භික්ඛවෙ, අභිජානං පරිජානං විරාජයං පජහං භබ්බො දුක්ඛක්ඛයායා’’ති [සං. නි. 4.26; ඉතිවු. 7 ඉතිවුත්තකෙපි]! අත්ථෙව සුත්තන්තොති? ආමන්තා. තෙන හි න වත්තබ්බං – ‘‘අත්ථි අරහතො අඤ්ඤාණ’’න්ති.
අත්ථි අරහතො අඤ්ඤාණන්ති? ආමන්තා. නනු වුත්තං භගවතා –
‘‘සහාවස්ස දස්සනසම්පදාය,
තයස්සු ධම්මා ජහිතා භවන්ති;
සක්කායදිට්ඨී විචිකිච්ඡිතඤ්ච,
සීලබ්බතං වාපි යදත්ථි කිඤ්චි;
චතූහපායෙහි ච විප්පමුත්තො,
ඡච්චාභිඨානානි අභබ්බ කාතු’’න්ති.
අත්ථෙව සුත්තන්තොති? ආමන්තා. තෙන හි න වත්තබ්බං – ‘‘අත්ථි අරහතො අඤ්ඤාණ’’න්ති.
අත්ථි අරහතො අඤ්ඤාණන්ති? ආමන්තා. නනු වුත්තං භගවතා – ‘‘යස්මිං, භික්ඛවෙ, සමයෙ අරියසාවකස්ස විරජං වීතමලං ධම්මචක්ඛුං උදපාදි – ‘යං කිඤ්චි සමුදයධම්මං සබ්බං තං නිරොධධම්ම’න්ති, සහ දස්සනුප්පාදා, භික්ඛවෙ, අරියසාවකස්ස තීණි සංයොජනානි පහීයන්ති – සක්කායදිට්ඨි, විචිකිච්ඡා, සීලබ්බතපරාමාසො’’ති. අත්ථෙව සුත්තන්තොති? ආමන්තා. තෙන හි න වත්තබ්බං – ‘‘අත්ථි අරහතො අඤ්ඤාණ’’න්ති.
න වත්තබ්බං – ‘‘අත්ථි අරහතො අඤ්ඤාණ’’න්ති? ආමන්තා. නනු අරහා ඉත්ථිපුරිසානං නාමගොත්තං න ජානෙය්‍ය, මග්ගාමග්ගං න ජානෙය්‍ය, තිණකට්ඨවනප්පතීනං නාමං න ජානෙය්‍යාති? ආමන්තා. හඤ්චි අරහා ඉත්ථිපුරිසානං නාමගොත්තං න ජානෙය්‍ය, මග්ගාමග්ගං න ජානෙය්‍ය, තිණකට්ඨවනප්පතීනං නාමං න ජානෙය්‍ය, තෙන වත රෙ වත්තබ්බෙ – ‘‘අත්ථි අරහතො අඤ්ඤාණ’’න්ති.
අරහා ඉත්ථිපුරිසානං නාමගොත්තං න ජානෙය්‍ය, මග්ගාමග්ගං න ජානෙය්‍ය, තිණකට්ඨවනප්පතීනං නාමං න ජානෙය්‍යාති, අත්ථි අරහතො අඤ්ඤාණන්ති? ආමන්තා. අරහා සොතාපත්තිඵලං වා සකදාගාමිඵලං වා අනාගාමිඵලං වා අරහත්තං වා න ජානෙය්‍යාති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….
අඤ්ඤාණකථා නිට්ඨිතා.
2. දුතියවග්ගො
(12) 3. කඞ්ඛාකථා
318. අත්ථි අරහතො කඞ්ඛාති? ආමන්තා. අත්ථි අරහතො විචිකිච්ඡා විචිකිච්ඡාපරියුට්ඨානං විචිකිච්ඡාසංයොජනං විචිකිච්ඡානීවරණන්ති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….
නත්ථි අරහතො විචිකිච්ඡා විචිකිච්ඡාපරියුට්ඨානං විචිකිච්ඡාසංයොජනං විචිකිච්ඡානීවරණන්ති? ආමන්තා. හඤ්චි නත්ථි අරහතො විචිකිච්ඡා විචිකිච්ඡාපරියුට්ඨානං විචිකිච්ඡාසංයොජනං විචිකිච්ඡානීවරණං, නො ච වත රෙ වත්තබ්බෙ – ‘‘අත්ථි අරහතො කඞ්ඛා’’ති.
අත්ථි පුථුජ්ජනස්ස කඞ්ඛා, අත්ථි තස්ස විචිකිච්ඡා විචිකිච්ඡාපරියුට්ඨානං විචිකිච්ඡාසංයොජනං විචිකිච්ඡානීවරණන්ති? ආමන්තා. අත්ථි අරහතො කඞ්ඛා, අත්ථි තස්ස විචිකිච්ඡා විචිකිච්ඡාපරියුට්ඨානං විචිකිච්ඡාසංයොජනං විචිකිච්ඡානීවරණන්ති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….
අත්ථි අරහතො කඞ්ඛා, නත්ථි තස්ස විචිකිච්ඡා විචිකිච්ඡාපරියුට්ඨානං විචිකිච්ඡාසංයොජනං විචිකිච්ඡානීවරණන්ති? ආමන්තා. අත්ථි පුථුජ්ජනස්ස කඞ්ඛා, නත්ථි තස්ස විචිකිච්ඡා විචිකිච්ඡාපරියුට්ඨානං විචිකිච්ඡාසංයොජනං විචිකිච්ඡානීවරණන්ති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….
අත්ථි අරහතො කඞ්ඛාති? ආමන්තා. අත්ථි අරහතො සත්ථරි කඞ්ඛා, ධම්මෙ කඞ්ඛා, සඞ්ඝෙ කඞ්ඛා, සික්ඛාය කඞ්ඛා, පුබ්බන්තෙ කඞ්ඛා, අපරන්තෙ කඞ්ඛා, පුබ්බන්තාපරන්තෙ කඞ්ඛා, ඉදප්පච්චයතාපටිච්චසමුප්පන්නෙසු ධම්මෙසු කඞ්ඛාති? න හෙවං වත්තබ්බෙ.
නත්ථි අරහතො සත්ථරි කඞ්ඛා, ධම්මෙ කඞ්ඛා…පෙ… ඉදප්පච්චයතාපටිච්චසමුප්පන්නෙසු ධම්මෙසු කඞ්ඛාති? ආමන්තා. හඤ්චි නත්ථි අරහතො සත්ථරි කඞ්ඛා, ධම්මෙ කඞ්ඛා…පෙ… ඉදප්පච්චයතාපටිච්චසමුප්පන්නෙසු ධම්මෙසු කඞ්ඛා, නො ච වත රෙ වත්තබ්බෙ – ‘‘අත්ථි අරහතො කඞ්ඛා’’ති.
අත්ථි පුථුජ්ජනස්ස කඞ්ඛා, අත්ථි තස්ස සත්ථරි කඞ්ඛා, ධම්මෙ කඞ්ඛා…පෙ… ඉදප්පච්චයතාපටිච්චසමුප්පන්නෙසු ධම්මෙසු කඞ්ඛාති? ආමන්තා. අත්ථි අරහතො කඞ්ඛා, අත්ථි තස්ස සත්ථරි කඞ්ඛා, ධම්මෙ කඞ්ඛා…පෙ… ඉදප්පච්චයතාපටිච්චසමුප්පන්නෙසු ධම්මෙසු කඞ්ඛාති? න හෙවං වත්තබ්බෙ.
අත්ථි අරහතො කඞ්ඛා, නත්ථි තස්ස සත්ථරි කඞ්ඛා, ධම්මෙ කඞ්ඛා…පෙ… ඉදප්පච්චයතාපටිච්චසමුප්පන්නෙසු ධම්මෙසු කඞ්ඛාති? ආමන්තා. අත්ථි පුථුජ්ජනස්ස කඞ්ඛා, නත්ථි තස්ස සත්ථරි කඞ්ඛා, ධම්මෙ කඞ්ඛා…පෙ… ඉදප්පච්චයතාපටිච්චසමුප්පන්නෙසු ධම්මෙසු කඞ්ඛාති? න හෙවං වත්තබ්බෙ.
319. අත්ථි අරහතො කඞ්ඛාති? ආමන්තා. නනු අරහතො රාගො පහීනො උච්ඡින්නමූලො තාලාවත්ථුකතො අනභාවඞ්කතො ආයතිං අනුප්පාදධම්මොති? ආමන්තා. හඤ්චි අරහතො රාගො පහීනො උච්ඡින්නමූලො තාලාවත්ථුකතො අනභාවඞ්කතො ආයතිං අනුප්පාදධම්මො, නො ච වත රෙ වත්තබ්බෙ – ‘‘අත්ථි අරහතො කඞ්ඛා’’ති.
අත්ථි අරහතො කඞ්ඛාති? ආමන්තා. නනු අරහතො දොසො පහීනො…පෙ… මොහො පහීනො…පෙ… අනොත්තප්පං පහීනං…පෙ… රාගප්පහානාය මග්ගො භාවිතො…පෙ… බොජ්ඣඞ්ගා භාවිතා…පෙ… දොසප්පහානාය…පෙ… අනොත්තප්පපහානාය මග්ගො භාවිතො…පෙ… බොජ්ඣඞ්ගා භාවිතා; නනු අරහා වීතරාගො වීතදොසො වීතමොහො…පෙ… සච්ඡිකාතබ්බං සච්ඡිකතන්ති? ආමන්තා. හඤ්චි අරහා වීතරාගො වීතදොසො වීතමොහො…පෙ… සච්ඡිකාතබ්බං සච්ඡිකතං, නො ච වත රෙ වත්තබ්බෙ – ‘‘අත්ථි අරහතො කඞ්ඛා’’ති.
320. අත්ථි අරහතො කඞ්ඛාති? සධම්මකුසලස්ස අරහතො අත්ථි කඞ්ඛා, පරධම්මකුසලස්ස අරහතො නත්ථි කඞ්ඛාති. සධම්මකුසලස්ස අරහතො අත්ථි කඞ්ඛාති? ආමන්තා. පරධම්මකුසලස්ස අරහතො අත්ථි කඞ්ඛාති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….
පරධම්මකුසලස්ස අරහතො නත්ථි කඞ්ඛාති? ආමන්තා. සධම්මකුසලස්ස අරහතො නත්ථි කඞ්ඛාති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….
සධම්මකුසලස්ස අරහතො රාගො පහීනො, අත්ථි තස්ස කඞ්ඛාති? ආමන්තා. පරධම්මකුසලස්ස අරහතො රාගො පහීනො, අත්ථි තස්ස කඞ්ඛාති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….
සධම්මකුසලස්ස අරහතො දොසො පහීනො…පෙ… මොහො පහීනො…පෙ… අනොත්තප්පං පහීනං…පෙ… රාගප්පහානාය මග්ගො භාවිතො…පෙ… බොජ්ඣඞ්ගා භාවිතා…පෙ… දොසප්පහානාය…පෙ… මොහප්පහානාය…පෙ… අනොත්තප්පපහානාය මග්ගො භාවිතො…පෙ… බොජ්ඣඞ්ගා භාවිතා…පෙ… සධම්මකුසලො අරහා වීතරාගො වීතදොසො වීතමොහො …පෙ… සච්ඡිකාතබ්බං සච්ඡිකතං, අත්ථි තස්ස කඞ්ඛාති? ආමන්තා. පරධම්මකුසලො අරහා වීතරාගො වීතදොසො වීතමොහො…පෙ… සච්ඡිකාතබ්බං සච්ඡිකතං, අත්ථි තස්ස කඞ්ඛාති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ… පරධම්මකුසලස්ස අරහතො රාගො පහීනො, නත්ථි තස්ස කඞ්ඛාති? ආමන්තා. සධම්මකුසලස්ස අරහතො රාගො පහීනො, නත්ථි තස්ස කඞ්ඛාති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….
පරධම්මකුසලස්ස අරහතො දොසො පහීනො…පෙ… මොහො පහීනො…පෙ… අනොත්තප්පං පහීනං…පෙ… රාගප්පහානාය මග්ගො භාවිතො…පෙ… බොජ්ඣඞ්ගා භාවිතා…පෙ… දොසප්පහානාය…පෙ… මොහප්පහානාය…පෙ… අනොත්තප්පපහානාය මග්ගො භාවිතො…පෙ… බොජ්ඣඞ්ගා භාවිතා…පෙ… පරධම්මකුසලො අරහා වීතරාගො වීතදොසො වීතමොහො…පෙ… සච්ඡිකාතබ්බං සච්ඡිකතං, නත්ථි තස්ස කඞ්ඛාති? ආමන්තා. සධම්මකුසලො අරහා වීතරාගො වීතදොසො වීතමොහො…පෙ… සච්ඡිකාතබ්බං සච්ඡිකතං, නත්ථි තස්ස කඞ්ඛාති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….
321. අත්ථි අරහතො කඞ්ඛාති? ආමන්තා. නනු වුත්තං භගවතා – ‘‘ජානතොහං, භික්ඛවෙ, පස්සතො ආසවානං ඛයං වදාමි, නො අජානතො නො අපස්සතො! කිඤ්ච, භික්ඛවෙ, ජානතො කිං පස්සතො ආසවානං ඛයො හොති? ‘ඉති රූපං’…පෙ… ‘ඉති විඤ්ඤාණස්ස අත්ථඞ්ගමො’ති – එවං ඛො, භික්ඛවෙ, ජානතො එවං පස්සතො ආසවානං ඛයො හොතී’’ති. අත්ථෙව සුත්තන්තොති? ආමන්තා. තෙන හි න වත්තබ්බං – ‘‘අත්ථි අරහතො කඞ්ඛා’’ති.
අත්ථි අරහතො කඞ්ඛාති? ආමන්තා. නනු වුත්තං භගවතා – ‘‘ජානතොහං, භික්ඛවෙ, පස්සතො ආසවානං ඛයං වදාමි, නො අජානතො නො අපස්සතො! කිඤ්ච, භික්ඛවෙ, ජානතො කිං පස්සතො ආසවානං ඛයො හොති? ‘ඉදං දුක්ඛ’න්ති, භික්ඛවෙ…පෙ… ‘අයං දුක්ඛනිරොධගාමිනී පටිපදා’ති ජානතො පස්සතො ආසවානං ඛයො හොති. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, ජානතො එවං පස්සතො ආසවානං ඛයො හොතී’’ති. අත්ථෙව සුත්තන්තොති? ආමන්තා. තෙන හි න වත්තබ්බං – ‘‘අත්ථි අරහතො කඞ්ඛා’’ති.
අත්ථි අරහතො කඞ්ඛාති? ආමන්තා. නනු වුත්තං භගවතා – ‘‘සබ්බං, භික්ඛවෙ, අනභිජානං අපරිජානං අවිරාජයං අප්පජහං අභබ්බො දුක්ඛක්ඛයාය; සබ්බඤ්ච ඛො, භික්ඛවෙ, අභිජානං පරිජානං විරාජයං පජහං භබ්බො දුක්ඛක්ඛයායා’’ති! අත්ථෙව සුත්තන්තොති? ආමන්තා. තෙන හි න වත්තබ්බං – ‘‘අත්ථි අරහතො කඞ්ඛා’’ති.
අත්ථි අරහතො කඞ්ඛාති? ආමන්තා. නනු වුත්තං භගවතා – ‘‘සහාවස්ස දස්සනසම්පදාය …පෙ… ඡච්චාභිඨානානි අභබ්බ කාතු’’න්ති. අත්ථෙව සුත්තන්තොති? ආමන්තා. තෙන හි න වත්තබ්බං – ‘‘අත්ථි අරහතො කඞ්ඛා’’ති.
අත්ථි අරහතො කඞ්ඛාති? ආමන්තා. නනු වුත්තං භගවතා – ‘‘යස්මිං, භික්ඛවෙ, සමයෙ අරියසාවකස්ස විරජං වීතමලං ධම්මචක්ඛුං උදපාදි – ‘යං කිඤ්චි සමුදයධම්මං සබ්බං තං නිරොධධම්ම’න්ති, සහ දස්සනුප්පාදා, භික්ඛවෙ, අරියසාවකස්ස තීණි සංයොජනානි පහීයන්ති – සක්කායදිට්ඨි, විචිකිච්ඡා, සීලබ්බතපරාමාසො’’ති! අත්ථෙව සුත්තන්තොති? ආමන්තා. තෙන හි න වත්තබ්බං – ‘‘අත්ථි අරහතො කඞ්ඛා’’ති.
අත්ථි අරහතො කඞ්ඛාති? ආමන්තා. නනු වුත්තං භගවතා –
‘‘යදා හවෙ පාතුභවන්ති ධම්මා,
ආතාපිනො ඣායතො බ්‍රාහ්මණස්ස;
අථස්ස කඞ්ඛා වපයන්ති සබ්බා,
යතො පජානාති සහෙතුධම්මන්ති.
‘‘යදා හවෙ පාතුභවන්ති ධම්මා,
ආතාපිනො ඣායතො බ්‍රාහ්මණස්ස;
අථස්ස කඞ්ඛා වපයන්ති සබ්බා,
යතො ඛයං පච්චයානං අවෙදීති.
‘‘යදා හවෙ පාතුභවන්ති ධම්මා,
ආතාපිනො ඣායතො බ්‍රාහ්මණස්ස;
විධූපයං තිට්ඨති මාරසෙනං,
සූරියොව [සුරියොව (සී. ස්‍යා. කං. පී.)] ඔභාසයමන්තලික්ඛන්ති [මහාව. 3; උදා. 3].
‘‘යා කාචි කඞ්ඛා ඉධ වා හුරං වා,
සකවෙදියා වා පරවෙදියා වා;
ඣායිනො [යෙ ඣායිනො (උදානෙ)] තා පජහන්ති සබ්බා,
ආතාපිනො බ්‍රහ්මචරියං චරන්තාති [උදා. 47 උදානෙපි].
‘‘යෙ කඞ්ඛාසමතික්කන්තා, කඞ්ඛාභූතෙසු පාණිසු;
අසංසයා විසංයුත්තා, තෙසු දින්නං මහප්ඵලන්ති.
‘‘එතාදිසී ධම්මපකාසනෙත්ථ,
න තත්ථ කිං කඞ්ඛති කොචි සාවකො;
නිත්ථිණ්ණඔඝං [නිතිණ්ණඔඝං (සී. ක.), නිත්තිණ්ණඔඝං (ස්‍යා. කං.)] විචිකිච්ඡඡින්නං,
බුද්ධං නමස්සාම ජිනං ජනින්දා’’ති [දී. නි. 2.354].
අත්ථෙව සුත්තන්තොති? ආමන්තා. තෙන හි න වත්තබ්බං – ‘‘අත්ථි අරහතො කඞ්ඛා’’ති.
න වත්තබ්බං – ‘‘අත්ථි අරහතො කඞ්ඛා’’ති? ආමන්තා. නනු අරහා ඉත්ථිපුරිසානං නාමගොත්තෙ කඞ්ඛෙය්‍ය, මග්ගාමග්ගෙ කඞ්ඛෙය්‍ය, තිණකට්ඨවනප්පතීනං නාමෙ කඞ්ඛෙය්‍යා’’ති? ආමන්තා. හඤ්චි අරහා ඉත්ථිපුරිසානං නාමගොත්තෙ කඞ්ඛෙය්‍ය, මග්ගාමග්ගෙ කඞ්ඛෙය්‍ය, තිණකට්ඨවනප්පතීනං නාමෙ කඞ්ඛෙය්‍ය; තෙන වත රෙ වත්තබ්බෙ – ‘‘අත්ථි අරහතො කඞ්ඛා’’ති.
අරහා ඉත්ථිපුරිසානං නාමගොත්තෙ කඞ්ඛෙය්‍ය, මග්ගාමග්ගෙ කඞ්ඛෙය්‍ය, තිණකට්ඨවනප්පතීනං නාමෙ කඞ්ඛෙය්‍යාති, අත්ථි අරහතො කඞ්ඛාති? ආමන්තා. අරහා සොතාපත්තිඵලෙ වා සකදාගාමිඵලෙ වා අනාගාමිඵලෙ වා අරහත්තෙ වා කඞ්ඛෙය්‍යාති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….
කඞ්ඛාකථා නිට්ඨිතා.
2. දුතියවග්ගො
(13) 4. පරවිතාරණකථා
322. අත්ථි අරහතො පරවිතාරණාති? ආමන්තා. අරහා පරනෙය්‍යො පරපත්තියො පරපච්චයො පරපටිබද්ධභූ, න ජානාති න පස්සති සම්මූළ්හො අසම්පජානොති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….
නනු අරහා න පරනෙය්‍යො න පරපත්තියො න පරපච්චයො න පරපටිබද්ධභූ ජානාති පස්සති අසම්මූළ්හො සම්පජානොති? ආමන්තා. හඤ්චි අරහා න පරනෙය්‍යො න පරපත්තියො න පරපච්චයො න පරපටිබද්ධභූ, ජානාති පස්සති අසම්මූළ්හො සම්පජානො, නො ච වත රෙ වත්තබ්බෙ – ‘‘අත්ථි අරහතො පරවිතාරණා’’ති.
අත්ථි පුථුජ්ජනස්ස පරවිතාරණා, සො ච පරනෙය්‍යො පරපත්තියො පරපච්චයො පරපටිබද්ධභූ, න ජානාති න පස්සති සම්මූළ්හො අසම්පජානොති? ආමන්තා. අත්ථි අරහතො පරවිතාරණා, සො ච පරනෙය්‍යො පරපත්තියො පරපච්චයො පරපටිබද්ධභූ, න ජානාති න පස්සති සම්මූළ්හො අසම්පජානොති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….
අත්ථි අරහතො පරවිතාරණා, සො ච න පරනෙය්‍යො න පරපත්තියො න පරපච්චයො න පරපටිබද්ධභූ, ජානාති පස්සති අසම්මූළ්හො සම්පජානොති? ආමන්තා. අත්ථි පුථුජ්ජනස්ස පරවිතාරණා, සො ච න පරනෙය්‍යො න පරපත්තියො න පරපච්චයො න පරපටිබද්ධභූ, ජානාති පස්සති අසම්මූළ්හො සම්පජානොති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….
අත්ථි අරහතො පරවිතාරණාති? ආමන්තා. අත්ථි අරහතො සත්ථරි පරවිතාරණා, ධම්මෙ පරවිතාරණා, සඞ්ඝෙ පරවිතාරණා, සික්ඛාය පරවිතාරණා, පුබ්බන්තෙ පරවිතාරණා, අපරන්තෙ පරවිතාරණා, පුබ්බන්තාපරන්තෙ පරවිතාරණා, ඉදප්පච්චයතාපටිච්චසමුප්පන්නෙසු ධම්මෙසු පරවිතාරණාති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….
නත්ථි අරහතො සත්ථරි පරවිතාරණා, ධම්මෙ පරවිතාරණා…පෙ… ඉදපච්චයතාපටිච්චසමුප්පන්නෙසු ධම්මෙසු පරවිතාරණාති? ආමන්තා. හඤ්චි නත්ථි අරහතො සත්ථරි පරවිතාරණා, ධම්මෙ පරවිතාරණා…පෙ… ඉදප්පච්චයතාපටිච්චසමුප්පන්නෙසු ධම්මෙසු පරවිතාරණා, නො ච වත රෙ වත්තබ්බෙ – ‘‘අත්ථි අරහතො පරවිතාරණා’’ති.
අත්ථි පුථුජ්ජනස්ස පරවිතාරණා, අත්ථි තස්ස සත්ථරි පරවිතාරණා, ධම්මෙ පරවිතාරණා…පෙ… ඉදප්පච්චයතාපටිච්චසමුප්පන්නෙසු ධම්මෙසු පරවිතාරණාති? ආමන්තා. අත්ථි අරහතො පරවිතාරණා, අත්ථි තස්ස සත්ථරි පරවිතාරණා, ධම්මෙ පරවිතාරණා…පෙ… ඉදප්පච්චයතාපටිච්චසමුප්පන්නෙසු ධම්මෙසු පරවිතාරණාති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….
අත්ථි අරහතො පරවිතාරණා, නත්ථි තස්ස සත්ථරි පරවිතාරණා, ධම්මෙ පරවිතාරණා…පෙ… ඉදප්පච්චයතාපටිච්චසමුප්පන්නෙසු ධම්මෙසු පරවිතාරණාති? ආමන්තා. අත්ථි පුථුජ්ජනස්ස පරවිතාරණා, නත්ථි තස්ස සත්ථරි පරවිතාරණා, ධම්මෙ පරවිතාරණා…පෙ… ඉදප්පච්චයතාපටිච්චසමුප්පන්නෙසු ධම්මෙසු පරවිතාරණාති? න හෙවං වත්තබ්බෙ…පෙ….
323. අත්ථි අරහතො පරවිතාරණාති? ආමන්තා. නනු අරහතො රාගො පහීනො උච්ඡින්නමූලො තාලාවත්ථුකතො අනභාවඞ්කතො ආයතිං අනුප්පාදධම්මොති? ආමන්තා. හඤ්චි අරහතො රාගො පහීනො උච්ඡින්නමූලො තාලාවත්ථුකතො අනභාවඞ්කතො ආයතිං අනුප්පාදධම්මො, නො ච වත රෙ වත්තබ්බෙ – ‘‘අත්ථි අරහතො පරවිතාරණා’’ති.