11. සොසානිකඞ්ගකථාවණ්ණනා

34. න සුසානන්ති අසුසානං. අඤ්ඤත්ථො න-කාරො, සුසානලක්ඛණරහිතං වසනට්ඨානන්ති අධිප්පායො. න තත්ථාති ‘‘සුසාන’’න්ති වවත්ථපිතමත්තෙ ඨානෙ න වසිතබ්බං. න හි නාමමත්තෙන සුසානලක්ඛණං සිජ්ඣති. තෙනාහ ‘‘න හී’’තිආදි. ඣාපිතකාලතො පන පට්ඨාය…පෙ… සුසානමෙව ඡවෙන සයිතමත්තාය සුසානලක්ඛණප්පත්තිතො. ඡවසයනං හි ‘‘සුසාන’’න්ති වුච්චති.

සොසානිකෙන නාම අප්පකිච්චෙන සල්ලහුකවුත්තිනා භවිතබ්බන්ති දස්සෙතුං ‘‘තස්මිං පන වසන්තෙනා’’තිආදි වුත්තං. ගරුකන්ති දුප්පරිහාරං. තමෙව හි දුප්පරිහාරභාවං දස්සෙතුං ‘‘තස්මා’’තිආදි වුත්තං. තත්ථ උප්පන්නපරිස්සයවිඝාතත්ථායාති ‘‘සුසානං නාම මනුස්සරාහස්සෙය්‍යක’’න්ති චොරා කතකම්මාපි අකතකම්මාපි ඔසරන්ති, තත්ථ චොරෙසු භණ්ඩසාමිකෙ දිස්වා භික්ඛුසමීපෙ භණ්ඩං ඡඩ්ඩෙත්වා පලාතෙසු මනුස්සා භික්ඛුං ‘‘චොරො’’ති ගහෙත්වා පොථෙය්‍යුං, තස්මා විහාරෙ සඞ්ඝත්ථෙරං වා ගොචරගාමෙ රඤ්ඤා නියුත්තං රාජයුත්තකං වා අත්තනො සොසානිකභාවං ජානාපෙත්වා යථා තාදිසො, අඤ්ඤො වා පරිස්සයො න හොති, තථා අප්පමත්තෙන වසිතබ්බං. චඞ්කමන්තස්ස යදා ආළහනං අභිමුඛං න හොති, තදාපි සංවෙගජනනත්ථං තත්ථ දිට්ඨි විස්සජ්ජෙතබ්බාති දස්සෙතුං ‘‘අද්ධක්ඛිකෙන ආළහනං ඔලොකෙන්තෙනා’’ති වුත්තං.

උප්පථමග්ගෙන ගන්තබ්බං අත්තනො සොසානිකභාවස්ස අපාකටභාවත්ථං. ආරම්මණන්ති තස්මිං සුසානෙ ‘‘අයං වම්මිකො, අයං රුක්ඛො, අයං ඛාණුකො’’තිආදිනා දිවායෙව ආරම්මණං වවත්ථපෙතබ්බං. භයානකන්ති භයජනකං වම්මිකාදිං. කෙනචි ලෙඩ්ඩුපාසාණාදිනා ආසන්නෙ විචරන්තීති න පහරිතබ්බා. තිලපිට්ඨං වුච්චති පලලං. මාසමිස්සං භත්තං මාසභත්තං. ගුළාදීති ආදි-සද්දෙන තිලසංගුළිකාදිඝනපූවඤ්ච සඞ්ගණ්හාති. කුලගෙහං න පවිසිතබ්බන්ති පෙතධූමෙන වාසිතත්තා, පිසාචානුබන්ධත්තා ච කුලගෙහස්ස අබ්භන්තරං න පවිසිතබ්බං. දෙවසිකං ඡවඩාහො ධුවඩාහො. මතඤාතකානං තත්ථ ගන්ත්වා දෙවසිකං රොදනං ධුවරොදනං. වුත්තනයෙනාති ‘‘ඣාපිතකාලතො පන පට්ඨායා’’ති වුත්තනයෙන. ‘‘පච්ඡිමයාමෙ පටික්කමිතුං වට්ටතී’’ති ඉච්ඡිතත්තා ‘‘සුසානං අගතදිවසෙ’’ති අඞ්ගුත්තරභාණකා.

සුසානෙ නිච්චකාලං සිවථිකදස්සනෙන මරණස්සතිපටිලාභො. තතො එව අප්පමාදවිහාරිතා. තත්ථ ඡඩ්ඩිතස්ස මතකළෙවරස්ස දස්සනෙන අසුභනිමිත්තාධිගමො. තතො එව කාමරාගවිනොදනං. බහුලං සරීරස්ස අසුචිදුග්ගන්ධජෙගුච්ඡභාවසල්ලක්ඛණතො අභිණ්හං කායසභාවදස්සනං. තතො මරණස්සතිපටිලාභතො ච සංවෙගබහුලතා. බ්‍යාධිකානං, ජරාජිණ්ණානඤ්ච මතානං තත්ථ දස්සනෙන ආරොග්‍යයොබ්බනජීවිතමදප්පහානං. ඛුද්දකස්ස, මහතො ච භයස්ස අභිභවනතො භයභෙරවසහනතා. සංවිග්ගස්ස යොනිසො පදහනං සම්භවතීති අමනුස්සානං ගරුභාවනීයතා. නිද්දාගතම්පීති සුත්තම්පි, සුපිනන්තෙපීති අධිප්පායො.

ඉති සොසානිකඞ්ගකථාවණ්ණනා.