1. පංසුකූලිකඞ්ගකථාවණ්ණනා

24. ගහපතිදානචීවරන්ති එත්ථ දායකභාවෙන සමණාපි උක්කට්ඨස්ස ගහපතිපක්ඛංයෙව පවිට්ඨාති දට්ඨබ්බං. ‘‘පබ්බජිතො ගණ්හිස්සතී’’ති ඨපිතකං සියා ගහපතිචීවරං, න පන ගහපතිදානචීවරන්ති තාදිසං නිවත්තෙතුං දානග්ගහණං. අඤ්ඤතරෙනාති එත්ථ සමාදානවචනෙන තාව සමාදින්නං හොතු, පටික්ඛෙපවචනෙන පන කථන්ති? අත්ථතො ආපන්නත්තා. යථා ‘‘දෙවදත්තො දිවා න භුඤ්ජතී’’ති වුත්තෙ ‘‘රත්තියං භුඤ්ජතී’’ති අත්ථතො ආපන්නමෙව හොති, තස්ස ආහාරෙන විනා සරීරට්ඨිති නත්ථීති, එවමිධාපි භික්ඛුනො ගහපතිදානචීවරෙ පටික්ඛිත්තෙ තදඤ්ඤචීවරප්පටිග්ගහො අත්ථතො ආපන්නො එව හොති, චීවරෙන විනා සාසනෙ ඨිති නත්ථීති.

එවං සමාදින්නධුතඞ්ගෙනාතිආදිවිධානං පංසුකූලිකඞ්ගෙ පටිපජ්ජනවිධි. සුසානෙ ලද්ධං සොසානිකං. තං පන යස්මා තත්ථ කෙනචි ඡඩ්ඩිතත්තා පතිතං හොති, තස්මා වුත්තං ‘‘සුසානෙ පතිතක’’න්ති. එවං පාපණිකම්පි දට්ඨබ්බං. තාලවෙළිමග්ගො නාම මහාගාමෙ එකා වීථි. අනුරාධපුරෙති ච වදන්ති. ඩඩ්ඪො පදෙසො එතස්සාති ඩඩ්ඪප්පදෙසං, වත්ථං. මග්ගෙ පතිතකං බහුදිවසාතික්කන්තං ගහෙතබ්බන්ති වදන්ති. ‘‘ද්වත්තිදිවසාතික්කන්ත’’න්ති අපරෙ. ථොකං රක්ඛිත්වාති කතිපයං කාලං ආගමෙත්වා. වාතාහතම්පි සාමිකානං සතිසම්මොසෙන පතිතසදිසන්ති ‘‘සාමිකෙ අපස්සන්තෙන ගහෙතුං වට්ටතී’’ති වුත්තං. තස්මා ථොකං ආගමෙත්වා ගහෙතබ්බං.

‘‘සඞ්ඝස්ස දෙමා’’ති දින්නං, චොළකභික්ඛාවසෙන ලද්ධඤ්ච ලද්ධකාලතො පට්ඨාය ‘‘සමණචීවරං සියා නු ඛො, නො’’ති ආසඞ්කං නිවත්තෙතුං ‘‘න තං පංසුකූල’’න්ති වුත්තං. න හි තං තෙවීසතියා උප්පත්තිට්ඨානෙසු කත්ථචි පරියාපන්නං. ඉදානි ඉමිනාව පසඞ්ගෙන යං භික්ඛුදත්තියෙ ලක්ඛණපත්තං පංසුකූලං, තස්ස ච උක්කට්ඨානුක්කට්ඨවිභාගං දස්සෙතුං ‘‘භික්ඛුදත්තියෙපී’’තිආදි වුත්තං. තත්ථ ගාහෙත්වා වා දීයතීති සඞ්ඝස්ස වා ගණස්ස වා දෙන්තෙහි යං චීවරං වස්සග්ගෙන පාපෙත්වා භික්ඛූනං දීයති. සෙනාසනචීවරන්ති සෙනාසනං කාරෙත්වා ‘‘එතස්මිං සෙනාසනෙ වසන්තා පරිභුඤ්ජන්තූ’’ති දින්නචීවරං. න තං පංසුකූලන්ති අපංසුකූලභාවො පුබ්බෙ වුත්තකාරණතො, ගාහෙත්වා දින්නත්තා ච. තෙනාහ ‘‘නො ගාහාපෙත්වා දින්නමෙව පංසුකූල’’න්ති. තත්‍රපීති යං ගාහෙත්වා න දින්නං භික්ඛුදත්තියං, තත්‍රපි යෙන භික්ඛුනා චීවරං දීයති, තස්ස ලාභෙ, දානෙ ච විසුං විසුං උභයත්ථ ආදරගාරවානං සබ්භාවතො, තදභාවතො ච භික්ඛුදත්තියස්ස එකතොසුද්ධි උභතොසුද්ධි අනුක්කට්ඨතා හොන්තීති ඉමමත්ථං දස්සෙතුං ‘‘යං දායකෙහී’’තිආදි වුත්තං, පාදමූලෙ ඨපෙත්වා දින්නකං සමණෙනාති අධිප්පායො. යස්ස කස්සචීති උක්කට්ඨාදීසු යස්ස කස්සචි. රුචියාති ඡන්දෙන. ඛන්තියාති නිජ්ඣානක්ඛන්තියා.

නිස්සයානුරූපපටිපත්තිසබ්භාවොති උපසම්පන්නසමනන්තරං ආචරියෙන වුත්තෙසු චතූසු නිස්සයෙසු අත්තනා යථාපටිඤ්ඤාතදුතියනිස්සයානුරූපාය පටිපත්තියා විජ්ජමානතා. ආරක්ඛදුක්ඛාභාවොති චීවරාරක්ඛනදුක්ඛස්ස අභාවො පංසුකූලචීවරස්ස අලොභනීයත්තා. පරිභොගතණ්හාය අභාවො සවිසෙසලූඛසභාවත්තා. පාසාදිකතාති පරෙසං පසාදාවහතා. අප්පිච්ඡතාදීනං ඵලනිප්ඵත්ති ධුතඞ්ගපරිහරණස්ස අප්පිච්ඡතාදීහියෙව නිප්ඵාදෙතබ්බතො. ධුතධම්මෙ සමාදාය වත්තනං යාවදෙව උපරි සම්මාපටිපත්තිසම්පාදනායාති වුත්තං ‘‘සම්මාපටිපත්තියා අනුබ්‍රූහන’’න්ති. මාරසෙනවිඝාතායාති මාරස්ස, මාරසෙනාය ච විහනනාය විද්ධංසනාය. කායවාචාචිත්තෙහි යතො සංයතොති යති, භික්ඛු. ධාරිතං යං ලොකගරුනා පංසුකූලං, තං කො න ධාරයෙ, යස්මා වා ලොකගරුනා පංසුකූලං ධාරිතං, තස්මා කො තං න ධාරයෙති යොජනා යංතංසද්දානං එකන්තසම්බන්ධිභාවතො. පටිඤ්ඤං සමනුස්සරන්ති උපසම්පදමාළෙ ‘‘ආම භන්තෙ’’ති ආචරියපමුඛස්ස සඞ්ඝස්ස සම්මුඛා දින්නං පටිඤ්ඤං සමනුස්සරන්තො.

ඉති පංසුකූලිකඞ්ගකථාවණ්ණනා.