12. යථාසන්ථතිකඞ්ගකථා

35. යථාසන්ථතිකඞ්ගම්පි ‘‘සෙනාසනලොලුප්පං පටික්ඛිපාමි, යථාසන්ථතිකඞ්ගං සමාදියාමී’’ති ඉමෙසං අඤ්ඤතරවචනෙන සමාදින්නං හොති.

තෙන පන යථාසන්ථතිකෙන යදස්ස සෙනාසනං ‘‘ඉදං තුය්හං පාපුණාතී’’ති ගාහිතං හොති, තෙනෙව තුට්ඨබ්බං, න අඤ්ඤො උට්ඨාපෙතබ්බො. ඉදමස්ස විධානං.

පභෙදතො පන අයම්පි තිවිධො හොති. තත්ථ උක්කට්ඨො අත්තනො පත්තසෙනාසනං දූරෙති වා අච්චාසන්නෙති වා අමනුස්සදීඝජාතිකාදීහි උපද්දුතන්ති වා උණ්හන්ති වා සීතලන්ති වා පුච්ඡිතුං න ලභති. මජ්ඣිමො පුච්ඡිතුං ලභති. ගන්ත්වා පන ඔලොකෙතුං න ලභති. මුදුකො ගන්ත්වා ඔලොකෙත්වා සචස්ස තං න රුච්චති, අඤ්ඤං ගහෙතුං ලභති.

ඉමෙසං පන තිණ්ණම්පි සෙනාසනලොලුප්පෙ උප්පන්නමත්තෙ ධුතඞ්ගං භිජ්ජතීති අයමෙත්ථ භෙදො.

අයං පනානිසංසො, ‘‘යං ලද්ධං තෙන තුට්ඨබ්බ’’න්ති (ජා. 1.1.136; පාචි. 793) වුත්තොවාදකරණං, සබ්‍රහ්මචාරීනං හිතෙසිතා, හීනපණීතවිකප්පපරිච්චාගො, අනුරොධවිරොධප්පහානං, අත්‍රිච්ඡතාය ද්වාරපිදහනං, අප්පිච්ඡතාදීනං අනුලොමවුත්තිතාති.

යං ලද්ධං තෙන සන්තුට්ඨො, යථාසන්ථතිකො යති;

නිබ්බිකප්පො සුඛං සෙති, තිණසන්ථරකෙසුපි.

න සො රජ්ජති සෙට්ඨම්හි, හීනං ලද්ධා න කුප්පති;

සබ්‍රහ්මචාරිනවකෙ, හිතෙන අනුකම්පති.

තස්මා අරියසතාචිණ්ණං, මුනිපුඞ්ගවවණ්ණිතං;

අනුයුඤ්ජෙථ මෙධාවී, යථාසන්ථතරාමතන්ති.

අයං යථාසන්ථතිකඞ්ගෙ සමාදානවිධානප්පභෙදභෙදානිසංසවණ්ණනා.