1. පංසුකූලිකඞ්ගකථා

24. ඉදානි එකෙකස්ස සමාදානවිධානප්පභෙදභෙදානිසංසෙ වණ්ණයිස්සාම. පංසුකූලිකඞ්ගං තාව ‘‘ගහපතිදානචීවරං පටික්ඛිපාමි, පංසුකූලිකඞ්ගං සමාදියාමී’’ති ඉමෙසු ද්වීසු වචනෙසු අඤ්ඤතරෙන සමාදින්නං හොති. ඉදං තාවෙත්ථ සමාදානං.

එවං සමාදින්නධුතඞ්ගෙන පන තෙන සොසානිකං, පාපණිකං, රථියචොළං, සඞ්කාරචොළං, සොත්ථියං, න්හානචොළං, තිත්ථචොළං, ගතපච්චාගතං, අග්ගිඩඩ්ඪං, ගොඛායිතං, උපචිකාඛායිතං, උන්දූරඛායිතං, අන්තච්ඡින්නං, දසාච්ඡින්නං, ධජාහටං, ථූපචීවරං, සමණචීවරං, ආභිසෙකිකං, ඉද්ධිමයං, පන්ථිකං, වාතාහටං, දෙවදත්තියං, සාමුද්දියන්තිඑතෙසු අඤ්ඤතරං චීවරං ගහෙත්වා ඵාලෙත්වා දුබ්බලට්ඨානං පහාය ථිරට්ඨානානි ධොවිත්වා චීවරං කත්වා පොරාණං ගහපතිචීවරං අපනෙත්වා පරිභුඤ්ජිතබ්බං.

තත්ථ සොසානිකන්ති සුසානෙ පතිතකං. පාපණිකන්ති ආපණද්වාරෙ පතිතකං. රථියචොළන්ති පුඤ්ඤත්ථිකෙහි වාතපානන්තරෙන රථිකාය ඡඩ්ඩිතචොළකං. සඞ්කාරචොළන්ති සඞ්කාරට්ඨානෙ ඡඩ්ඩිතචොළකං. සොත්ථියන්ති ගබ්භමලං පුඤ්ඡිත්වා ඡඩ්ඩිතවත්ථං. තිස්සාමච්චමාතා කිර සතග්ඝනකෙන වත්ථෙන ගබ්භමලං පුඤ්ඡාපෙත්වා පංසුකූලිකා ගණ්හිස්සන්තීති තාලවෙළිමග්ගෙ ඡඩ්ඩාපෙසි. භික්ඛූ ජිණ්ණකට්ඨානත්ථමෙව ගණ්හන්ති. න්හානචොළන්ති යං භූතවෙජ්ජෙහි සසීසං න්හාපිතා කාළකණ්ණිචොළන්ති ඡඩ්ඩෙත්වා ගච්ඡන්ති.

තිත්ථචොළන්ති න්හානතිත්ථෙ ඡඩ්ඩිතපිලොතිකා. ගතපච්චාගතන්ති යං මනුස්සා සුසානං ගන්ත්වා පච්චාගතා න්හත්වා ඡඩ්ඩෙන්ති. අග්ගිඩඩ්ඪන්ති අග්ගිනා ඩඩ්ඪප්පදෙසං. තඤ්හි මනුස්සා ඡඩ්ඩෙන්ති. ගොඛායිතාදීනි පාකටානෙව. තාදිසානිපි හි මනුස්සා ඡඩ්ඩෙන්ති. ධජාහටන්ති නාවං ආරොහන්තා ධජං බන්ධිත්වා ආරූහන්ති. තං තෙසං දස්සනාතික්කමෙ ගහෙතුං වට්ටති. යම්පි යුද්ධභූමියං ධජං බන්ධිත්වා ඨපිතං, තං ද්වින්නම්පි සෙනානං ගතකාලෙ ගහෙතුං වට්ටති.

ථූපචීවරන්ති වම්මිකං පරික්ඛිපිත්වා බලිකම්මං කතං. සමණචීවරන්ති භික්ඛුසන්තකං. ආභිසෙකිකන්ති රඤ්ඤො අභිසෙකට්ඨානෙ ඡඩ්ඩිතචීවරං. ඉද්ධිමයන්ති එහිභික්ඛුචීවරං. පන්ථිකන්ති අන්තරාමග්ගෙ පතිතකං. යං පන සාමිකානං සතිසම්මොසෙන පතිතං, තං ථොකං රක්ඛිත්වා ගහෙතබ්බං. වාතාහටන්ති වාතෙන පහරිත්වා දූරෙ පාතිතං, තං පන සාමිකෙ අපස්සන්තෙන ගහෙතුං වට්ටති. දෙවදත්තියන්ති අනුරුද්ධත්ථෙරස්ස විය දෙවතාහි දින්නකං. සාමුද්දියන්ති සමුද්දවීචීහි ථලෙ උස්සාරිතං.

යං පන සඞ්ඝස්ස දෙමාති දින්නං, චොළකභික්ඛාය වා චරමානෙහි ලද්ධං, න තං පංසුකූලං. භික්ඛුදත්තියෙපි යං වස්සග්ගෙන ගාහෙත්වා වා දීයති, සෙනාසනචීවරං වා හොති, න තං පංසුකූලං. නො ගාහාපෙත්වා දින්නමෙව පංසුකූලං. තත්‍රපි යං දායකෙහි භික්ඛුස්ස පාදමූලෙ නික්ඛිත්තං, තෙන පන භික්ඛුනා පංසුකූලිකස්ස හත්ථෙ ඨපෙත්වා දින්නං, තං එකතොසුද්ධිකං නාම. යං භික්ඛුනො හත්ථෙ ඨපෙත්වා දින්නං, තෙන පන පාදමූලෙ ඨපිතං, තම්පි එකතොසුද්ධිකං. යං භික්ඛුනොපි පාදමූලෙ ඨපිතං, තෙනාපි තථෙව දින්නං, තං උභතොසුද්ධිකං. යං හත්ථෙ ඨපෙත්වා ලද්ධං, හත්ථෙයෙව ඨපිතං, තං අනුක්කට්ඨචීවරං නාම. ඉති ඉමං පංසුකූලභෙදං ඤත්වා පංසුකූලිකෙන චීවරං පරිභුඤ්ජිතබ්බන්ති ඉදමෙත්ථ විධානං.

අයං පන පභෙදො, තයො පංසුකූලිකා උක්කට්ඨො මජ්ඣිමො මුදූති. තත්ථ සොසානිකංයෙව ගණ්හන්තො උක්කට්ඨො හොති. පබ්බජිතා ගණ්හිස්සන්තීති ඨපිතකං ගණ්හන්තො මජ්ඣිමො. පාදමූලෙ ඨපෙත්වා දින්නකං ගණ්හන්තො මුදූති.

තෙසු යස්ස කස්සචි අත්තනො රුචියා ගිහිදින්නකං සාදිතක්ඛණෙ ධුතඞ්ගං භිජ්ජති. අයමෙත්ථ භෙදො.

අයං පනානිසංසො, ‘‘පංසුකූලචීවරං නිස්සාය පබ්බජ්ජා’’ති (මහාව. 128) වචනතො නිස්සයානුරූපපටිපත්තිසබ්භාවො, පඨමෙ අරියවංසෙ පතිට්ඨානං, ආරක්ඛදුක්ඛාභාවො, අපරායත්තවුත්තිතා, චොරභයෙන අභයතා, පරිභොගතණ්හාය අභාවො, සමණසාරුප්පපරික්ඛාරතා, ‘‘අප්පානි චෙව සුලභානි ච තානි ච අනවජ්ජානී’’ති (අ. නි. 4.27; ඉතිවු. 101) භගවතා සංවණ්ණිතපච්චයතා, පාසාදිකතා, අප්පිච්ඡතාදීනං ඵලනිප්ඵත්ති, සම්මාපටිපත්තියා අනුබ්‍රූහනං, පච්ඡිමාය ජනතාය දිට්ඨානුගතිආපාදනන්ති.

මාරසෙනවිඝාතාය, පංසුකූලධරො යති;

සන්නද්ධකවචො යුද්ධෙ, ඛත්තියො විය සොභති.

පහාය කාසිකාදීනි, වරවත්ථානි ධාරිතං;

යං ලොකගරුනා කො තං, පංසුකූලං න ධාරයෙ.

තස්මා හි අත්තනො භික්ඛු, පටිඤ්ඤං සමනුස්සරං;

යොගාචාරානුකූලම්හි, පංසුකූලෙ රතො සියාති.

අයං තාව පංසුකූලිකඞ්ගෙ සමාදානවිධානප්පභෙදභෙදානිසංසවණ්ණනා.