සූරස්සතීනීති

දුතියො භාගො

1. ධනස්ස දුබ්බිධං කිච්චං,

පාපෙති උණ්ණතං ධනිං;

අධනිං ඔණතං ලොකෙ,

සඤ්චිනෙ තෙන තං ධනං.

2. වට්ටතෙ සතතං සීඝං,

කාලචක්කං අවාරිතං;

තෙන ඝටී දිනං මාසො,

වස්සො භවත්‍ය චීරතො.

3. සත්තුනා න හි සන්ධෙය්‍ය,

එකදා සො භයං කරො;

සුතත්තමපි පානීයං,

සමයතෙ නු පාවකං.

4. විජහං පකතිං යො හි,

විකතිං පුන ගච්ඡති;

සභාවෙන ආකාරෙන,

විප්පල්ලාසං ස ගච්ඡති;

සංසුමාර ගතා ගොධා,

යථා ථී පුමවෙසිකා.

5. පක්ඛං ලද්ධාන උඩ්ඩෙන්ති,

උපචිකා හි වම්මිකා;

නික්ඛන්තා මරණං යන්ති,

උප්පතා නිප්පතං ගතා.

6. සබ්බංපියස්ස දජ්ජෙය්‍ය,

නිස්සෙසං පියමානසං;

සද්ධාචිත්තං තු නො විඤ්ඤූ,

සද්ධායිකො පක්ඛලිතො.

7. සක්කොති ලඞ්ඝිතුං බ්‍යාමං,

මහුස්සාහෙන යො හි සො;

තදඩ්ඪං අනුස්සාහෙන,

නොස්සාහො තෙසු ථොමිතො;

මහුස්සාහො දුක්ඛො ලොකෙ,

අනුස්සාහො සදා සුඛො.

8. දුක්ඛමං අක්ඛමන්තො යො,

පිට්ඨිකාරීච දුක්කරං,

කදා ලභෙය්‍ය සො ලොකෙ,

සුඛමං සුකරං මුධා;

පච්චක්ඛඤ්හි සො කරෙය්‍ය,

දුක්ඛමඤ්චාපි දුක්කරං.

9. අනග්ඝො මනුස්සො ලොකෙ,

තොසනාපොසනාදිනා;

තෙන සො මහග්ඝං කම්මං,

කරෙ ලොකහිතායුතං.

10. වාතෙන නප්පභිජ්ජන්ති,

නින්නා වෙළූ කසා නළා;

යථාවාතං නගච්ඡන්ති,

තථා චරෙ ජනෙ කදා.

11. පුරතො ච පච්ඡතො චෙ,

නිස්සයො නත්ථි පස්සතො;

අධිකං වීරියං හොති,

අත්තනාථො තදා භවෙ.

12. ඛණං ආඛුබිලං සීහො,

පාසාණසකලාකුලං;

පප්පොති නඛභඞ්ගංවා,

ඵලංවා මූසිකො භවෙ.

13. මග්ගමුළ්හා ජනා අන්ධා,

අමග්ගා මග්ගසඤ්ඤිනො;

තථෙව දුප්පඤ්ඤා මුළ්හා,

තථත්ථං නාව බුජ්ඣරෙ.

14. පියරූපං වීරරූපං,

දුවිධා රූපසම්පදා,

නාරිං ඉච්ඡෙ පියරූපිං,

පුරිසං වීරරූපකං.

15. පජ්ජලන්ති හි ඛජ්ජොතා,

පක්ඛචාලනකම්මුනා;

කුසිතා සුපිතා නෙතෙ,

තථා ජනාපි කම්මිකා.

16. කුම්මසඞ්කොචමොපම්‍ය,

නිග්ගහමපි සංඛමෙ;

පත්තකාලෙ තු නීතිඤ්ඤො,

කණ්හසප්පොව උට්ඨහෙ.

17. භක්ඛසෙසං නඛාදන්ති,

සීහා උන්නතචෙතසා;

පරංපි නපණාමෙන්ති,

වුද්ධිකාමා තථා චරෙ.

18. න ව වස්සො සමුප්පන්නො,

ඛීණො පුරාණහායනො;

නවවස්සෙ නවා මෙත්තා,

භාවිතබ්බා හිතෙසිනා.

19. සන්තාපයන්ති කමයාප්‍යභුජං න රොගා,

දුම්මන්තිනං කමුපයන්ති න නීතිදොසා;

කං ස්‍රී න මානයති කං න ච හන්ති මච්චු,

කං ථීකතා න විසයා පරිපීළයන්ති.

(වසන්තතිලකාගාථා.)

20. (ක) බ්‍යාමමත්තෙන දණ්ඩෙන,

යොලුම්බ්‍ය උදකං මිනෙ;

අගම්භීරං ගම්භීරංවා,

අගාධෙ මඤ්ඤි ගම්භීරං.

(ඛ)

තථා මන්දො සඤ්ඤාණෙන,

අගාධෙ මඤ්ඤි පණ්ඩිතං;

සමාසමං න ජානාති,

බහ්වප්පං තික්ඛමන්දතං.

21. දුට්ඨකම්මෙ සඞ්ගමන්ති,

ඡෙකකම්මෙ ච නො ඉධ;

මච්චුං වහන්ති සීසෙන,

තෙ මුළ්හා මුළ්හසඞ්ගමා.

22. දුවිධො සඞ්ගමො ලොකෙ,

උජුකො කුටිලො භවෙ;

උජුකොව පසංසෙය්‍යො,

නොහ්‍යඤ්ඤො සාජසඞ්ගමො.

තෙ ඉමිනා උපායෙන සමග්ගා සම්මොදමානා මහා භිත්තිපිට්ඨිකාය වසන්ති. (මහොසධජාතක අට්ඨකථා)

23. යූථිකා පුප්ඵතෙ නොහි,

සිඤ්චිතාපි පුනප්පුනං;

පුප්ඵතෙ සම්පත්තෙ කාලෙ,

එවං ධාරෙථ වීරියං.

24. ධනුච්චයො ධනක්ඛෙපො,

දුවිධා හි ධනාකති;

ධනුච්චයෙ නයො අත්ථි,

ධනක්ඛෙපම්හි නො ඉධ.

25. අමාතා පිතරසං වඩ්ඪං,

ජූතකාරඤ්ච චඤ්චලං;

නාලපෙය්‍ය විසෙසඤ්ඤූ,

යදිච්ඡෙ සිද්ධි මත්තනො.

හලිද්දිරාගං කපිචිත්තං,

පුරිසං රාගවිරාගිනං;

එදිසං තාත මාසෙවි,

නිම්මනුස්සංපි චෙ සියා.

26. ගුණා ගුණඤ්ඤූසු ගුණා භවන්ති,

තෙ නිග්ගුණං පත්වා භවන්ති දොසා;

ආසාද්‍යතොයා පභවන්ති නජ්ජො,

සමුද්‍රමාසජ්ජ භවන්ත්‍යපෙය්‍යා.

(උපජාතිගාථා)

27. සිලාරූපං නිම්මිනන්ති,

කොට්ටෙත්වාන පුනප්පුනං;

කොට්ටකොව තථා බාලා,

සාධුං ඔවජ්ජ නිම්මිතා.