යක්ඛවඤ්චිතවග්ගො

21. යක්ඛවඤ්චිත වත්ථුම්හි අයමානුපුබ්බීකථා

භගවති පරිනිබ්බුතම්හි කොසලරඤ්ඤො කිර ජනපදෙ තුණ්ඩගාමොනාම අහොසි. තත්ථෙකො බුද්ධදාසො නාම මනුස්සො ‘‘යාවජීවං බුද්ධං සරණං ගච්ඡාමි. බුද්ධො මෙ සරණං තාණං ලෙණං පරායණන්ති’’ එවං ජීවිතපරියන්තං බුද්ධං සරණං ගතො පටිවසති, තස්මිං සමයෙ එකො ජනපදවාසිකො තත්ථ තත්ථ ආහිණ්ඩන්තො තං තුණ්ඩගාමං පත්වා තස්සෙව ඝරෙ නිවාසං කප්පෙසි, තස්ස පන ජානපදිකස්ස සරීරෙ එකො යක්ඛො ආවිසිත්වා පීළෙති, තදා තස්ස ගාමස්ස පවිසනකාලෙ යක්ඛො බුද්ධදාසො පාසකස්ස ගුණතෙජෙන තස්ස ගෙහං පවිසිතුං අසක්කොන්තො තං මුඤ්චිත්වා බහිගාමෙ සත්තාහං අට්ඨාසි තස්සාගමනං ඔලොකෙන්තො. තතො සො ජානපදිකො සත්තදිවසං තත්ථ වසිත්වා සත්තමෙ දිවසෙ සකරට්ඨං ගන්තුකාමො ගාමා නික්ඛමි. අථ තං තථා නික්ඛන්තං දිස්වා යක්ඛො අග්ගහෙසි, අථ සො තං එත්තකං කාලං කුහිංගතොසීති පුච්ඡි. යක්ඛො භො තවත්ථාය එත්ථ වසන්තස්ස මෙ සත්තාහං අතික්කන්තන්ති. තතො සො කො තෙ මයා අත්ථො, කිං තෙ දම්මීති, අථ යක්ඛෙන භො අහං ඛුදාය පීළිතො භත්තෙන මෙ අත්ථොති වුත්තො සො එවං සති කස්මා මං අන්තොගෙහෙ වසන්තං න ගණ්හීති ආහ. යක්ඛෙන භො තස්මිං ඝරෙ බුද්ධං සරණං ගතො එකො උපසකො අත්ථි, තස්ස සීලතෙජෙන ගෙහං පවිසිතුමසක්කොන්තො අට්ඨාසින්ති වුත්තො ජානපදිකො සරණං නාම කින්ති අජානන්තො කින්ති වත්වා සො සරණං අග්ගහෙසීති යක්ඛං පුච්ඡි. යක්ඛො ‘‘බුද්ධං සරණං ගච්ඡාමී’’ති වත්වා සරණං අග්ගහෙසීති ආහ. තං සුත්වා ජානපදිකො ඉදානි ඉමං වඤ්චෙස්සාමීති චින්තෙත්වා තෙනහි යක්ඛ අහම්පි බුද්ධං සරණං ගච්ඡාමීති ආහ. එවං වුත්තමත්තෙයෙව යක්ඛො මහාසද්දං කරොන්තො භ යෙ න භමන්තො පලායි, එවං සම්මාසම්බුද්ධස්ස සරණං ඉධලොකෙ භයො පද්දව නිවාරණත්ථං හොති, පරලොකෙ සග්ගමොක්ඛාවහං. තථාහි.

1. බුද්ධොති වචනං එතං, අමනුස්සානං භයාවහං;

බුද්ධභත්තිකජන්තූනං, සබ්බදා මුදමාවහං.

2. සබ්බොපද්දවනාසාය, පච්චක්ඛදිබ්බමොසධං;

දිබ්බමන්තං මහාතෙජං, මහායන්තං මහබ්භුතං.

3. තස්මා සො දාරුණො යක්ඛො,

දිස්වා තං සරණෙ ඨිථං;

උබ්බිග්ගො ච භයප්පත්තො,

ලොමහට්ඨො ච ඡම්භීතො.

4. භමන්තො ධාවිතං දිස්වා, තිමිරොව සුරියුග්ගතෙ,

සිම්බලිතූලභට්ඨංව, චණ්ඩවාතෙන ඛණ්ඩිතං.

5. යං දුක්ඛං රාජචොරාරි, යක්ඛපෙතා දිසම්භවං;

නිච්ඡන්තෙන මනුස්සෙන, ගන්තබ්බං සරණත්තයංති.

තතො ජානපදිකො සරණාගමනෙ මහාගුණං මහානිසංසං ඔලොකෙත්වා බුද්ධෙ සගාරවො සප්පෙමො ‘‘ජීවිතපරියන්තං බුද්ධං සරණං ගච්ඡාමී’’ති සරණං ගන්ත්වා තෙනෙව සරණාගමනානුභාවෙන ජීවිතපරියොසානෙ සුත්තප්පබුද්ධොවිය දෙවලොකෙ නිබ්බත්තීති.

6. දිස්වාන එවං සරණං ගතං තං,

අපෙන්ති යක්ඛාපි මහබ්භයෙන;

පාලෙථ සීලං සරණඤ්ච තස්මා,

ජහාථ දුරිතං සුගතිං භජව්හොති.

යක්ඛවඤ්චිතවත්ථුං පථමං.

22. මිච්ඡදිට්ඨිකස්ස වත්ථුම්හි අයමානුපුබ්බීකථා

භගවති ධරමානෙ රාජගහනගරෙ කිර එකො බ්‍රහ්මභත්තිකො මිච්ඡාදිට්ඨිකො පටිවසති, තත්ථෙව සම්මාදිට්ඨිකොපි. තෙසං උභින්නම්පි ද්වෙ පුත්තා අහෙසුං. තෙ එකතො කීළන්තා වඩ්ඪන්ති. අථාපරභාගෙ ගුළකීළංකීළන්තානං සම්මාදිට්ඨිකස්ස පුත්තො ‘‘නමො බුද්ධයා’’ති වත්වා ගුළ්හං ඛිපන්තො දිවසෙ දිවසෙ ජිනාති. මිච්ඡාදිට්ඨිකස්ස පුත්තො ‘‘නමො බ්‍රහ්මුනො’’ති වත්වා ඛිපන්තො පරාජෙති, තතො මිච්ඡාදිට්ඨිකස්ස පුත්තො නිච්චං ජිනන්තං සම්මාදිට්ඨිකං කුමාරං දිස්වා සම්ම ත්වං නිච්චමෙව ජිනාසි, කිං වත්වා ගුළං ඛිපසීති පුච්ඡි. සොහං සම්ම ‘‘නමො බුද්ධායා’’ති වත්වා ඛිපාමීති ආහ. සොපි තතො පට්ඨාය ‘‘නමො බුද්ධායා’’ති වත්වා ඛිපති, අථ තෙ යෙභුය්‍යෙන දූතෙ සමසමාව හොන්ති. අපරභාගෙ මිච්ඡාදිට්ඨිකස්ස පුත්තො පිතරා සද්ධිං දාරූනමත්ථාය වනං ගන්ත්වා සකටෙන දාරුං ගහෙත්වා ආගච්ඡන්තො නගරද්වාරසමීපෙ සකටං විස්සජ්ජෙත්වා තිණෙ ඛාදනත්ථාය ගොණෙ විස්සජ්ජෙසි, ගොණා තිණං ඛාදන්තො අඤ්ඤෙහි ගොරූපෙහි සද්ධිං අන්තොනගරං පවිසිංසු. අථස්ස පිතා ගොණෙ පරියෙසන්තො සකටං ඔලොකෙහීති පුත්තං නිවත්තෙත්වා නගරං පවිට්ඨො අහොසි, අථ සායණ්හෙ ජාතෙ මනුස්සා නගරද්වාරං පිදහිංසු, තතො කුමාරො බහිනගරෙ දාරුසකටස්ස හෙට්ඨා සයන්තො නිද්දූපගතො අහොසි. අථ තස්සා රත්තියා සම්මාදිට්ඨිකො ච මිච්ඡාදිට්ඨිකො චාති ද්වෙ යක්ඛා ගොචරං පරියෙසමානා සකටස්ස හෙට්ඨා නිපන්නං කුමාරං අද්දසංසු, තෙසු මිච්ඡාදිට්ඨිකො ඉමං ඛාදාමීති ආහ. අථාපරො මා එව මකාසි, ‘‘නමො බුද්ධායා’’ති වාචකො එසොති, ඛාදාමෙවෙතන්ති වත්වා ඉතරෙන යාවතතියං වාරියමානොපි ගන්ත්වා තස්ස පාදෙ ගහෙත්වා ආකඩ්ඪි. තස්මිං ඛණෙ දාරකො පුබ්බපරිචයෙන ‘‘නමො බුද්ධායා’’ති ආහ තං සුත්වා යක්ඛො භයප්පත්තො ලොමහට්ඨො හත්ථං විස්සජ්ජෙත්වා පටික්කම්ම අට්ඨාසි. අහො අච්ඡරියං බුද්ධානුභාවං අබ්භුතං, එවං අත්තං අනීය්‍යාතෙත්වා පරිචයෙන ‘‘නමො බුද්ධායා’’ති වුත්තස්සපි භයං ඡම්භිතත්තං උපද්දවං වා න හොති. පගෙව අත්තං නීය්‍යාතෙත්වා යාවජීවං බුද්ධං සරණං ගතස්සාති. වුත්තඤ්හි.

1. යථාපි සිඛිනො නාදං, භුජඞ්ගානං භයාවහං;

එවං බුද්ධොති වචනං, අමනුස්සානං භයාවහං.

2. යථා මන්තස්ස ජප්පෙන, විලයං යාති කිබ්බිසං;

එවං බුද්ධොති වචනෙන, අපයන්ති [පහායන්ති ඉතිසබ්බත්ථ] පිසාචකා.

3. අග්ගිං දිස්වා යථා සිත්ථං, දූරතොව විලීයති;

දිස්වානෙවං සරණගතං, පෙතා පෙන්තිව [පෙතාපෙන්තාව ඉතිකත්ථචි] දූරතො.

4. පවරං බුද්ධඉච්චෙත, මක්ඛරද්වයමබ්භුතං;

සබ්බො පද්දවනාසාය, ථිරපාකාර මුග්ගතං.

5. සත්තරතනපාසාදං, තමෙව වජිරං ගුහං;

තමෙව නාවං දීපං තං, තමෙව කවචං සුභං.

6. තමෙව සිරසි භාසන්තං, කිරීටං රතනාමයං;

ලලාටෙ තිලකං රම්මං, කප්පූරං නයනද්වයෙ.

7. තාඩඞ්කං කණ්ණයුගලෙ, සොණ්ණමාලා ගලෙ සුභා;

එකාවළි තාරහාර, භාරා ජත්තුසු ලඞ්කතා.

8. අඞ්ගදං බාහුමූලස්ස, කරග්ගෙ වලයං තථා;

අඞ්ගුලිස්වඞ්ගුලියඤ්ච, ඛග්ගං මඞ්ගලසම්මතං.

9. සොණ්ණා තපත්ත මුණ්හීසං, සබාණංව සරාසනං;

තමෙව සබ්බාලඞ්කාරං, තමෙව දුරිතාපහං.

10. තස්මා හි පණ්ඩිතො පොසො,

ලොකලොචනසත්ථුනො;

සරණං තස්ස ගන්තෙව,

ගුණනාමං එහිපස්සිකං.

11. නමොති වචනං පුබ්බං, බුද්ධායෙති ගිරං තදා;

සුපන්තෙන කුමාරෙන, මිච්ඡාදිට්ඨිකසූනුනා.

12. සුත්වා වුත්තං පිසා චාපි, මනුස්සකුණපෙ රතා;

න හිංසන්ති අහො බුද්ධ, ගුණසාරමහන්තතාති.

අථ සම්මාදිට්ඨිකයක්ඛො මිච්ඡාදිට්ඨිකස්ස යක්ඛස්ස එවමාහ, අයුත්තං භො තයා කතං. බුද්ධගුණෙ පහාරො දින්නො, දණ්ඩකම්මං තයා කාතබ්බංති, තෙන කිංමයා සම්ම කාතබ්බන්ති වුත්තෙ බුභුක්ඛිතස්ස ආහාරං දෙහීති ආහ. තතො සො සාධූති වත්වා යාවාහං ආගච්ඡාමි, ත්වං තාවෙත්ථ වච්ඡාහීති වත්වා බිම්බිසාරරඤ්ඤො කඤ්චනතට්ටකෙ වඩ්ඪිතං රසභොජනං ආහරිත්වා කුමාරස්ස පිතුවණ්ණෙන දාරකං භොජෙත්වා පුන කුමාරෙන වුත්තබුද්ධවචනඤ්ච අත්තනා කතවායාමං චාති සබ්බං තට්ටකෙ ලිඛිත්වා ඉදං රඤ්ඤොයෙව පඤ්ඤායතූති අධිට්ඨාය අගමංසු, අථ පභාතාය රත්තියා රඤ්ඤො භොජනකාලෙ රාජපුරිසා තත්ථ තට්ටකං අදිස්වා නගරං උපපරික්ඛන්තා සකටෙ දාරකඤ්ච තට්ටකඤ්ච දිස්වා තට්ටකෙන සද්ධිං තං ගහෙත්වා රඤ්ඤො දස්සෙසුං. රාජා තට්ටකෙ අක්ඛරාදීනි දිස්වා වාචෙත්වා තස්ස ගුණෙ පසන්නො මහන්තෙන යසෙන සද්ධිං සෙට්ඨිට්ඨානමදාසි.

13. ජිනස්ස නාමං සුපිනෙන පෙවං,

න හොති භීතිං ලපනෙන යස්මා;

තස්මා මුනින්දං සතතං සරාථ,

ගුණෙ සරන්තා සරණඤ්ච යාථාති.

මිච්ඡාදිට්ඨිකස්ස වත්ථුං දුතියං.

23. පාදපීඨිකාය වත්ථුම්හි අයමානුපුබ්බීකථා

ජම්බුදීපෙ මහාබොධිතො කිර දක්ඛිණපස්සෙ එතං පච්චන්තනගරං අහොසි. තත්ථ සද්ධාසම්පන්නො රතනත්තයමාමකො එකො උපාසකො පටිවසති. තදා එකො ඛීණාසවො භගවතා පරිභුත්තං පාදපීඨං ථවිකාය පක්ඛිපිත්වා ගතගතට්ඨානෙ පූජෙන්තො අනුක්කමෙන තං නගරං සම්පාපුණිත්වා සුනිවත්ථො සුපාරුතො පත්තං ගහෙත්වා අන්තරවීථිං පටිපජ්ජි යුගමත්තදසො පබ්බජ්ජාලීලාය ජනං පරිතොසෙන්තො. අථ සො උපාසකො තථා ගච්ඡන්තං ථෙරං දිස්වා පසන්නමානසො උපගන්ත්වා පඤ්චපතිට්ඨිතෙන වන්දිත්වා පත්තං ගහෙත්වා භොජෙත්වා නිබද්ධං මම ගෙහං ආගමනමිච්ඡාමි, මමානුකම්පාය එත්ථෙව වසථ සාමීති යාචිත්වා නගරාසන්නෙ රමණීයෙ වනසණ්ඩෙ නදීකූලෙ පණ්ණසාලං කත්වා ථෙරස්ස තං නීය්‍යාතෙත්වා චතුපච්චයෙහි පටිජග්ගන්තො මානෙන්තො පූජෙන්තො වසති. ථෙරොපි තත්ථ ඵාසුකට්ඨානෙ භගවතා පරිභුත්තපාදපීඨධාතුං නිධාය වාලුකාහි ථූපං කත්වා නිච්චං ගන්ධධූපදීපපුප්ඵපූජාදීහි පූජයමානො වාසං කප්පෙති. තස්මිං සමයෙ තස්සො පාසකස්ස අනන්තරගෙහවාසිකො එකො ඉස්සරභත්තිකො අත්තනො දෙවතං නිබද්ධං නමස්සති. තං දිස්වාස්ස උපාසකො බුද්ධගුණෙ වත්වා අඛෙත්තෙ සම්ම මා විරියං කරොහි. පජහෙතං දිට්ඨිංති ආහ. තතො සො කෙරාටිකො ඉස්සරභත්තිකො කො තෙ සත්ථු ගුණානුභාවො, අම්හාකං ඉස්සරස්ස ගුණොව මහන්තොති වත්වා තස්ස අගුණං ගුණන්ති කථෙන්තො ආහ.

1. තිපුරං සො විනාසෙසි, ලලාටනයනග්ගිනා;

අසුරෙච විනාසෙසි, තිසූලෙන මහිස්සරො.

2. ජටාකලාපමාවත්තං, නච්චතී දිනසන්ධියං;

වාදෙති භෙරිවීණාදිං, ගීතංචාපි ස ගායති.

3. භරියායො තස්ස තිස්සො, ජටායෙකං සමුබ්බහෙ;

එකමෙකෙන පස්සෙන, පස්සමානො චරෙකකං.

4. හත්ථිචම්මම්බරධරො, තෙනෙව වාරිතා තපො;

අසාදිසෙහි පුත්තෙහි, රූපෙන ච සුපාකටො.

5. රතියා ච මධුපානෙ ච, බ්‍යාවටො සබ්බදා ච සො;

මනුස්සට්ඨිධරො සීස, කපාලෙනෙස භුඤ්ජකි.

6. න ජාතො න භයං තස්ස, මරණං නත්ථි සස්සතො;

ඊදිසො මෙ මහාදෙවො, නත්ථඤ්ඤස්සීදිසො ගුණොති.

තං සුත්වා උපාසකො සම්ම තුය්හං ඉස්සරස්ස එතෙ ගුණා නාම තාව හොන්තු. අගුණා නාම කිත්තකා හොන්තීති වත්වා භගවතො සකලගුණෙ සංහරිත්වා කථෙන්තො ආහ.

7. ලොකෙ සබ්බසවන්තීනං, ආධාරො සාගරො යථා;

සබ්බෙසං ගුණරාසීනං, ආධාරොව තථාගතො.

8. චරාචරානං සබ්බෙසං, ආධාරාව ධරා අයං;

තථා ගුණානං සබ්බෙසං, ආධාරොව තථාගතො.

9. එවං සන්තො වියත්තොච [වියන්තො ඉතිකත්ථචි], එවං සො කරුණාපරො;

එව මිද්ධිවිධා තස්ස, එවමෙවං ගුණා ඉති.

10. බුද්ධොපි සක්කොති න යස්ස වණ්ණෙ,

කප්පම්පි වත්වා ඛයතං ගමෙතුං;

පගෙව ච බ්‍රහ්මසුරා සුරෙහි,

වත්තුං න හානන්තගුණස්ස වණ්ණන්ති.

එවං වදන්තා පන තෙ උභොපි අම්හාකං දෙවො උත්තමො අම්හාකං දෙවො උත්තමොති කලහං වඩ්ඪෙත්වා රඤ්ඤො සන්තිකමගමංසු, රාජා තෙසං කථං සුත්වා තෙනහි තුම්හාකං දෙවතානං මහන්තභාවං ඉද්ධිපාටිහාරියෙන ජානිස්සාම. දස්සෙථ තෙහි නො ඉද්ධිංති නගරෙ භෙරිං චරාපෙසි. ඉතො කිර සත්තාහච්චයෙන ඉමෙසං ද්වින්නං සත්ථාරානං පාටිහාරියානි භවිස්සන්ති. සබ්බෙ සන්නිපතන්තූති තං සුත්වා නානාදිසාසු බහූ මනුස්සා සමාගමිංසු, අථ මිච්ඡාදිට්ඨිකා අජ්ජ අම්හාකං දෙවස්ස ආනුභාවං පස්සාමාති මහන්තං පූජං කරොන්තො තත්ථ සාරං නාද්දසංසු, සම්මාදිට්ඨිකාපි අජ්ජ අම්හාකං භගවතො ආනුභාවං පස්සිස්සාමාති වාළුකාථූපං ගන්ත්වා ගන්ධමාලාදීහි පූජෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා අඤ්ජලිම්පග්ගය්හ අට්ඨංසු. අථ රාජාපි බලවාහනපරිවුතො එකමන්තෙ අට්ඨාසි. නානාසමයවාදිනොපි අජ්ජ තෙසං පාටිහාරියං පස්සිස්සාමාති මඤ්චාතිමඤ්චං කත්වා අට්ඨංසු. තෙසං සමාගමෙ සම්මාදිට්ඨිකා වාළුකාථූප මභිමුඛං කත්වා අඤ්ජලිම්පග්ගය්හ සාමි අම්හාකං භගවා සබ්බබුද්ධකිච්චානි නිට්ඨාපෙත්වා අනුපාදිසෙසාය නිබ්බාණධාතුයා පරිනිබ්බායි. සාරිපුත්තමහාමොග්ගල්ලානාදයො අසීතිමහාසාවකාපි පරිනිබ්බායිංසු, නත්ථෙත්ථ අම්හාකං අඤ්ඤං පටිසරණන්ති වත්වා සච්චකිරියං කරොන්තා ආහංසු.

11. ආපාණකොටිං බුද්ධස්ස, සරණං නො ගතා යදි;

තෙන සච්චෙන යං ධාතු, දස්සෙතු පාටිහාරියං.

12. ආපාණකොටිං ධම්මස්ස, සරණං නො ගතා යදි;

තෙන සච්චෙන යං ධාතු, දස්සෙතු පාටිහාරියං.

13. ආපාණකොටිං සඞ්ඝස්ස, සරණං නො ගතා යදි;

තෙන සච්චෙන යං ධාතු, දස්සෙතු පාටිහාරියං.

14. රාමකාලෙ මුනින්දස්ස, පාදුකා චාසි අබ්භුතා;

තෙන සච්චෙන යං ධාතු, දස්සෙතු පාටිහාරියං.

15. ඡද්දන්තකාලෙ මුනිනො, දාඨා ඡරංසිරඤ්ජිතා;

තෙන සච්චෙනයං ධාතු, නිච්ඡාරෙතු ඡ රංසියො.

16. ජාතමත්තො තදා බුද්ධො, ඨිතො පඞ්කජමුද්ධනි;

නිච්ඡාරෙසාසභිංවාචං, අග්ගො සෙට්ඨොතිආදිනා;

තෙන සච්චෙනයං ධාතු, දස්සෙතු පාටිහාරියං.

17. නිමිත්තෙ චතුරො දිස්වා, නික්ඛන්තො අභිනික්ඛමං;

තෙන සච්චෙන යං ධාතු, දස්සෙතු පාටිහාරියං.

18. මාරසෙනං පලාපෙත්වා, නිසින්නො බුජ්ඣි බොධියං;

තෙන සච්චෙන යං ධාතු දස්සෙතු පාටිහාරියං.

19. ධම්මචක්කං පවත්තෙසි, ජිනො සිපතනෙ තදා;

තෙන සච්චෙන යං ධාතු, දස්සෙතු පාටිහාරියං.

20. නන්දොපනන්දභොගින්දං, නාගං නාලාගිරිව්හයං;

ආළවකා දයො යක්ඛෙ, බ්‍රහ්මානො ච බකා දයො.

21. සච්චකාදිනිගණ්ඨෙච, කූටදන්තා දයො ද්විජෙ;

දමෙසි තෙන සච්චෙන, දස්සෙතු පාටිහාරියංති.

එවඤ්ච පන වත්වා උපාසකා අම්හාකං අනුකම්මං පටිච්ච මහාජනස්ස මිච්ඡාදිට්ඨිභෙදනත්තං පාටිහාරියං දස්සෙථ සාමීති ආරාධෙසුං. අථ බුද්ධානුභාවඤ්ච ථෙරානුභාවඤ්ච උපාසකානං සච්චකිරියානුභාවඤ්ච පටිච්ච වාළුකාථූපං ද්විධා භින්දිත්වා පාදපීඨධාතු ආකාස මබ්භුග්ගන්ත්වා ඡබ්බණ්ණරංසියො විස්සජ්ජෙන්තී විලාසමානා අට්ඨාසි. අථ මහාජනා චෙලුක්ඛෙපසහස්සානි පවත්තෙන්තා සාධුකීළ්හං කීළන්තා මහානාදං පවත්තෙන්තා මහන්තං පූජමකංසු. මිච්ඡාදිට්ඨිකාපි ඉමං අච්ඡරියං දිස්වා විම්හිතමානසා මිච්ඡාදිට්ඨිං භින්දිත්වා රතනත්තයපරායණා සරණ මගමංසූති.

22. ඵුට්ඨොපි පාදෙන ජිනස්ස එවං,

කලිඞ්ගරො පා සි මහානුභාවො;

ලොකෙකනාථස්ස අනාසවස්ස,

මහානුභාවො හි අචින්තනීයොති.

පාදපීඨිකාය වත්ථුං තතියං.

24. උත්තරසාමණෙරස්ස වත්ථුම්හි අයමානුපුබ්බීකථා

සො කිර පුරිමබුද්ධෙසු [පුරිමබුද්ධෙ ඉතිසබ්බත්ථ] කතාධිකාරො තත්ථ තත්ථ භවෙ විවට්ටූපනිස්සයං පුඤ්ඤං උපචිනන්තො සුමෙධස්ස භගවතො කාලෙ විජ්ජාධරො හුත්වා හිමවති පටිවසති. තදා සුමෙධො නාම සම්මාසම්බුද්ධො විවෙක මනුබ්‍රූහන්තො හිමවන්තං ගන්ත්වා රමණීයෙ පදෙසෙ පල්ලඞ්කං ආභුජිත්වා නිසීදි. තදා විජ්ජාධරො ආකාසෙන ගච්ඡන්තො ඡබ්බණ්ණරංසීහි විරාජමානං භගවන්තං දිස්වා තීහි කණිකාරපුප්ඵෙහි පූජෙසි, පුප්ඵානි බුද්ධානුභාවෙන සත්ථු උපරි ඡත්තාකාරෙන අට්ඨංසු, සො තෙන භීය්‍යොසො මත්තාය පසන්නචිත්තො හුත්වා අපරභාගෙ කාලංකත්වා තාවතිංසභවනෙ නිබ්බත්තිත්වා උළාරං දිබ්බසම්පත්තිමනුභවන්තො යාවතායුකං තත්ථ ඨත්වා තතො චුතො දෙවමනුස්සෙසු සංසරන්තො ඉමස්මිං බුද්ධුප්පාදෙ රාජගහනගරෙ බ්‍රාහ්මණමහාසාලස්ස පුත්තො හුත්වා නිබ්බත්ති. උත්තරොතිස්ස නාමං අහොසි. සො උත්තමරූපධරො විඤ්ඤුතං පත්තො බ්‍රාහ්මණවිජ්ජාසු නිප්ඵත්තිං පත්වා ජාතියා රූපෙන විජ්ජාය සීලාචාරෙන ච ලොකස්ස මහනීයො ජාතො, තස්ස තං පඤ්ඤාසම්පත්තිංදිස්වා වස්සකාරො මගධමහාමත්තො අත්තනො ධීතරං දාතුකාමො හුත්වා අත්තනො අධිප්පායං පවෙදෙසි. සො නිස්සරණජ්ඣාසයතාය තං පටික්ඛිපිත්වා කාලෙනකාලං ධම්මසෙනාපතිං පයිරුපාසන්තො තස්ස සන්තිකෙ ධම්මං සුත්වා පටිලද්ධසද්ධො පබ්බජිත්වා වත්තසම්පන්නො හුත්වා ථෙරං උපට්ඨහති. තෙන ච සමයෙන ථෙරස්ස අඤ්ඤතරො ආබාධො උප්පන්නො හොති, තස්ස භෙසජ්ජත්ථාය උත්තරසාමණෙරො පාතොව පත්තචීවර මාදාය විහාරතො නික්ඛම්ම අන්තරාමග්ගෙ තළාකස්ස තීරෙ පත්තං ඨපෙත්වා උදකසමීපං ගන්ත්වා මුඛං ධොවති, තදා අඤ්ඤතරො උම්මග්ගචොරො කතකම්මො ආරක්ඛපුරිසෙහි අනුබද්ධො අග්ගද්වාරෙනෙව නගරතො නික්ඛමිත්වා පලායන්තො අත්තනා ගහිතං රතනභණ්ඩිකං සාමණෙරස්ස පත්තෙ පක්ඛිපිත්වා පලායි. සො සාමණෙරොපි පත්තසමීපං [සත්තුසමීපං ඉතිපි කත්ථචි] උපගතො හොති, චොරං අනුබන්ධන්තා රාජපුරිසා සාමණෙරස්ස පත්තෙ භණ්ඩිකං දිස්වා අයං චොරො, ඉමිනා චොරියං කතන්ති සාමණෙරං පච්ඡාබාහං බන්ධිත්වා වස්සකාරස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස දස්සෙසුං. වස්සකාරො ච තදා රඤ්ඤො විනිච්ඡයෙ නියුත්තො හුත්වා ඡෙජ්ජභෙජ්ජං අනුසාසති. සො එසො පුබ්බෙ මම වචනං නාදියි. සුද්ධපාසණ්ඩියෙසු පබ්බජීති ච බද්ධාඝාතත්තා තං කම්මං අසොධෙත්වාව ජීවන්තමෙවෙතං සූලෙ උත්තාසෙථාති ආණා පෙසි, රාජපුරිසා තං නිම්බසූලෙ උත්තාසෙසුං. සාමණෙරො සූලග්ගෙ නිසින්නො උපජ්ඣායස්ස මෙ කො භෙසජ්ජං ආහරිස්සතීති සාරිපුත්තත්ථෙරං සරි. තතො ථෙරො තං පවත්තිං ඤත්වා සම්මාසම්බුද්ධස්ස කථෙසි, භගවාපි මහාසාවකපරිවුතො තස්ස ඤාණපරිපාකං ඔලොකෙත්වා තං ඨානමගමාසි. තතො භගවතො නික්ඛන්තභාවා සකලනගරෙ කොලාහලං අහොසි, මහාජනකායො සන්නිපති. අථ භගවා විප්ඵුරන්තහත්ථතලෙ නඛමණිමයූඛසම්භින්නපීතාභාසතාය පග්ඝරන්තජාතිහිඞ්ගුලකසුවණ්ණරසධාරාවිය ජාලාවගුණ්ඨිතමුදුතලුනඞ්ගුලං හත්ථං උත්තරස්ස සීසෙ ඨපෙත්වා උත්තර ඉදං තෙ පුබ්බෙ කතපාපකම්මස්ස ඵලං උප්පන්නං, තත්ථ තයා පච්චවෙක්ඛණබලෙන අධිවාසනා කාතබ්බාති ආහ. තෙනෙව ආහ.

1. අතීතෙ කිර එකස්මිං, ගාමෙ ත්ව මසි දාරකො;

දාරෙකෙහි සමාගම්ම, කීළන්තො කෙළිමණ්ඩලෙ.

2. ගහෙත්වා සුඛුමං සූකං, තදා ත්වං නිම්බජල්ලියා;

උත්තාසෙසි තත්ථ සූලෙ, ජීවමානකමක්ඛිකං.

3. අපරම්පි තෙ පාපකම්මං, පවක්ඛාමි සුණොහි මෙ;

ඔවදන්තිං හිතෙන ත්වං, අතීතෙ සකමාතරං.

4. ජීවසූලෙ නිසීදාති, කොපෙනාභිසපී තුවං;

ඉමෙහි ද්වීහි පාපෙහි, සරං සංසාරසාගරෙ.

5. පඤ්චජාතිසතෙ අච්ඡි, ජීවසූලම්හි නිම්බජෙ;

අයං තෙ චරිමා ජාති, එත්ථාපිච විපච්චි සොති.

එවමාදිනා නයෙන තස්ස අජ්ඣාසයානුරූපෙන ධම්මං දෙසෙසි, උත්තරො අමතාභිසෙකසදිසෙන සත්ථුනො හත්ථසම්ඵස්සසඤ්ජාතපසාදසොමනස්සතාය උළාරං පීතිපාමොජ්ජං පටිලභිත්වා යථාපරිචිතං විපස්සනාමග්ගං සමාරූළ්හො ඤාණස්ස පරිපාකං ගතත්තා සත්ථු දෙසනාවිලාසෙන මග්ගපටිපාටියා සබ්බකිලෙසෙ ඛෙපෙත්වා ඡළභිඤ්ඤො අහොසි. ධම්මං සුත්වා තත්ථ සමාගතානං දෙවමනුස්සානං චතුරාසීතිපාණසහස්සානං ධම්මාභිසමයො අහොසීති වදන්ති. උත්තරො පන ඡළභිඤ්ඤො හුත්වා සූලතො උට්ඨහිත්වා ආකාසෙ ඨත්වා පාටිහාරියං දස්සෙසි. මහාජනා අච්ඡරියබ්භුතචිත්තා ජාතා අහෙසුං. තාවදෙවස්ස වණොරුන්ධි, සො භික්ඛූහි ආවුසො තාදිසං දුක්ඛං අනුභවන්තො කථං ත්වං විපස්සනං අනුයුඤ්ජිතුං සක්ඛීති පුට්ඨො පගෙව මෙ ආවුසො සංසාරෙ ආදීනවො සඞ්ඛාරානඤ්ච සභාවො සුදිට්ඨො. තස්මාහං තාදිසං දුක්ඛං අනුභවන්තොපි අසක්ඛිං විපස්සනං වඩ්ඪෙත්වා විසෙසං අධිගන්තුංති ආහ. අථාපරභාගෙ සො භික්ඛුසඞ්ඝමජ්ඣෙ අත්තනො පුබ්බචරිතා පදානං පකාසෙන්තො ඉමා ගාථා අභාසි.

6. සුමෙධො නාම සම්බුද්ධො, ද්වත්තිංසවරලක්ඛණො;

විවෙකකාමො සම්බුද්ධො, හිමවන්ත මුපාගමි.

7. අජ්ඣොගහෙත්වා හිමවන්තං, අග්ගො කාරුණිකො මුනි;

පල්ලඞ්කං ආභුජිත්වාන, නිසීදි පුරිසුත්තමො.

8. විජ්ජාධරො තදා ආසිං, අන්තලික්ඛචරො අහං;

තිසූලං සුකතං ගය්හ, ගච්ඡාමි අම්බරෙ තදා.

9. පබ්බතග්ගෙ යථා අග්ගි, පුණ්ණමාසෙව චන්දිමා;

වනං ඔභාසතෙ බුද්ධො, සාලරාජාව ඵුල්ලිතො.

10. වනග්ගා නික්ඛමිත්වාන, බුද්ධරංසී විධාවරෙ;

නලග්ගිවණ්ණසඞ්කාසා, දිස්වා චිත්තං පසාදයිං.

11. විචිනං අද්දසං පුප්ඵං, කණිකාරං දෙවගන්ධිකං;

තීණි පුප්ඵානි ආදාය, බුද්ධසෙට්ඨං අපූජයිං.

12. බුද්ධස්ස ආනුභාවෙන, තීණි පුප්ඵානි මෙ තදා;

උද්ධවණ්ටා අධොපත්තා, ඡායං කුබ්බන්ති සත්ථුනො.

13. තෙන කම්මෙන සුකතෙන, චෙතනාපණිධීහිච;

ජහිත්වා මානුසං දෙහං, තාවතිංසමගඤ්ඡහං.

14. තත්ථ මෙ සුකතං බ්‍යම්හං, කණිකාරීති ඤායති;

සට්ඨියොජන මුබ්බෙධං, තිංසයොජනවිත්ථතං.

15. සහස්සඛණ්ඩං සතභෙණ්ඩු, ධජාලු හරිතාමයං;

සතසහස්සානි බ්‍යූහානි, බ්‍යම්හෙ පාතුරහංසු මෙ.

16. සොණ්ණමයා මණිමයා, ලොහිතඞ්කමයා පිච;

ඵලිකා පිච පල්ලඞ්කා, යදිච්ඡක යදිච්ඡකා.

17. මහාරහඤ්ච සයනං, තූලිකං විකතීයකං;

උද්දලොමිකඑකන්තං, බිම්බොහනසමායුතං.

18. භවනා නික්ඛමිත්වාන, චරන්තො දෙවචාරිකං;

යදා ඉච්ඡාමි ගමනං, දෙවසංඝපුරක්ඛතො.

19. පුප්ඵස්ස හෙට්ඨා තිට්ඨාමි, උපරිච්ඡදනං මම;