11. නන්දියරාජස්ස වත්ථුම්හි අයමානුපුබ්බීකථා

ඉතො කිර කප්පසතසහස්සමත්ථකෙ පදුමුත්තරො නාම සත්ථා ලොකෙ උදපාදි සදෙවකං ලොකං සංසාරකන්තාරා උත්තාරෙන්තො. තස්මිං කිර සමයෙ එකො කුටුම්බිකො සත්ථු ධම්මදෙසනං සුත්වා පසන්නමානසො බුද්ධපමුඛං භික්ඛුසඞ්ඝං නිමන්තෙත්වා මහාදානං සජ්ජෙත්වා අත්තනො භවනං දෙවභවනමිව අලඞ්කරිත්වා බුද්ධාරහං මහාසනං පඤ්ඤාපෙත්වා ගන්ත්වා භගවන්තං යාචි කාලොයං භන්තෙ භගවතො භත්තග්ගස්ස උපසඞ්කමනායාති. අථ භගවා භික්ඛුසඞ්ඝපරිවුතො මහතා බුද්ධානුභාවෙන ගන්ත්වා නිසීදි පඤ්ඤත්තවරබුද්ධාසනෙ, තතො කුටුම්බිකො හට්ඨො උදග්ගො සපරිසො භගවන්තං පරිවිසති අනෙකෙහි මධුරන්නපානාදීහි. තදා තස්ස භගවතො සාසනෙ ධුතඞ්ගධරානං අග්ගො වසභත්ථෙරොනාම මහාසාවකො සපදානවත්තෙන පිණ්ඩාය චරමානො තස්ස කුටුම්බිකස්ස ගෙහද්වාරෙ අට්ඨාසි, අථ සො ථෙරං දිස්වා භන්තෙ සත්ථා අන්තොගෙහෙ නිසින්නො, තුම්හෙපි පවිසථාති යාචි, ථෙරො අපවිසිත්වාව අගමාසි, කුටුම්බිකො භගවන්තං උපසඞ්කමිත්වා තමත්තං වත්වා කිං භන්තෙ සදෙවකෙ ලොකෙ භගවතාපි උත්තරිතරො ගුණෙන සංවිජ්ජතීති ආහ. අථස්ස සත්ථා පුත්තොපමං දස්සෙත්වා ථෙරස්ස ගුණෙ වණ්ණෙන්තො එවමාහ.

1. පාලෙන්ති නිම්මලං කත්වා, පාතිමොක්ඛාදිසංවරං;

සමාදින්නධුතඞ්ගාච, අප්පිච්ඡා මුනිසූනවො.

2. නිච්ච මන්තකයුද්ධම්හි, නද්ධා යොධාව දප්පිතා;

පුඤ්ඤානං වත්ථුභූතා තෙ, දෙවමානුසකා දිනං.

3. ධාරෙමහං වණ්ණවන්තං, සීවෙය්‍යම්පිච චීවරං;

බුද්ධපුත්තා මහානාගා න ධාරෙන්ති තථාවිධං.

4. ධාරෙන්ති තෙ පංසුකූලං, සඞ්ඝාටෙත්වා පිලොතිකෙ;

වණච්ඡාදනචොලංව, ඉච්ඡාලොභ විවජ්ජිතා.

5. සාදියාමි සදා හම්භො, උපාසකනිමන්තනං;

නෙව සාදෙන්ති සම්බුද්ධ, පුත්තො පාසකයාචනං.

6. සපදානෙන යං ලද්ධං, ලූඛංවාපි පණීතකං;

තෙන තුස්සන්ති මෙ පුත්තා, රසගෙධවිවජ්ජිතා.

7. නිපජ්ජාමි අහං සාධු, සන්ථතෙ සයනෙ සුභෙ;

න තෙ සෙය්‍යං පකප්පෙන්ති, සංසාරභයභීරුකා.

8. ඨානා සනගමනෙන, කප්පෙන්ති ඉරියාපථං;

නෙකභූමිසමාකිණ්ණ, පාසාදෙසු වසාමහං.

9. බුද්ධපුත්තා තථාච්ඡන්නං, න කදා පවිසන්ති තෙ;

රුක්ඛමූලෙ සුසානස්මිං, අබ්භොකාසෙ රමන්ති තෙ.

10. භාවෙත්වා භවනාසාය, හෙතුං භාවනමුත්තමං;

අහං ගාමෙ වසිස්සාමි, පාපෙන්තො ජනතං සිවං.

11. රමන්ති මම පුත්තා තෙ, පන්තසෙනාසනෙ කකා;

තෙසං මහත්තරො සන්තො, ථෙරොයං වසභො මහා;

ධුතපාපො ධුතඞ්ගග්ගො, ඤාතොයං මම සාසනෙති.

එවං භගවා හත්ථං උක්ඛිපිත්වා චන්දමණ්ඩලෙ පහරන්තො විය ථෙරස්ස ගුණෙ පකාසෙසි, තතො සො තස්ස ගුණකථං සුත්වා සයම්පිතං ඨානන්තරං කාමයමානො යන්නූනාහං අනාගතෙ අඤ්ඤතරස්ස සම්මාසම්බුද්ධස්ස සාසනෙ ධුතඞ්ගධරානං අග්ගො භවිස්සාමීති තං ඨානන්තරං පත්ථෙන්තො භගවතො පාදමූලෙ නිපජ්ජි, සත්ථා තං කාරණං උපපරික්ඛිත්වා ඉතො කප්පසතසහස්සමත්ථකෙ ගොතමො නාම සත්ථා උප්පජ්ජිස්සති. ත්වං තදා ධුතඞ්ගධරානං අග්ගො හුත්වා කස්ස පොති පඤ්ඤායිස්සතීති බ්‍යාකරණ මදාසි. තතො පට්ඨාය සො සොමනස්සො පුඤ්ඤකම්මං කත්වා තතො චුතො දෙවමනුස්සෙසු දෙවිස්සරියං අනුභවන්තො විපස්සීසම්මාසම්බුද්ධකාලෙ එකසාටකො නාම බ්‍රාහ්මණො හුත්වා මහාදානං අදාසි. තතො චුතො කස්සපසම්මාසම්බුද්ධෙ පරිනිබ්බුතෙ බාරාණසීනගරෙ බාරාණසීසෙට්ඨි හුත්වා නිබ්බත්තො දානාදීනි පුඤ්ඤානි කත්වා තතො චවිත්වා සංසාරෙ සංසරන්තො දසවස්සසහස්සා යුකෙසු මනුස්සෙසු බාරාණසියං එකො කුටුම්බිකො හුත්වා නිබ්බත්ති. සො පනායං කුටුම්බිකො අරඤ්ඤෙ ජඞ්ඝාවිහාරං අනුවිචරන්තො පච්චන්තිමෙ ජනපදෙ අරඤ්ඤායතනෙ අඤ්ඤතරං පච්චෙකබුද්ධං අද්දස. සො ච පච්චෙකබුද්ධො තත්ථ චීවරකම්මං කරොන්තො අනුවාතෙ අප්පහොන්තෙ සංහරිත්වා ඨපෙතුං ආරද්ධො. කුටුම්බිකො තං දිස්වා භන්තෙ කිං කරොථාති පුච්ඡි. සො පච්චෙකබුද්ධො අප්පිච්ඡතාය තෙන පුට්ඨො න කිඤ්චි වුත්තො හොති. සො චීවරදුස්සං නප්පහොතීති ඤත්වා අත්තනො උත්තරසාටකං පච්චෙකබුද්ධස්ස පාදමූලෙ ඨපෙත්වා අගමාසි. පච්චෙකබුද්ධො තං ගහෙත්වා අනුවාතකං ආරොපෙන්තො චීවරං කත්වා පාරුපි. කුටුම්බිකො ජීවිතපරියොසානෙ කාලං කත්වා තාවතිංසභවනෙ නිබ්බත්තිත්වා තත්ථ යාවතායුකං දිබ්බසම්පත්තිං අනුභවිත්වා තතො චවිත්වා බාරාණසිතො තියොජනමත්තකෙ ඨානෙ අඤ්ඤතරස්මිං නගරෙ නිබ්බත්ති, තස්ස මාතාපිතරො නන්දියොති [නන්දීතිනාමං ඉතිසබ්බත්ථ] නාමං අකංසු, තස්ස සත්ත භාතරො අහෙසුං, සෙසා ඡ භාතරො නානාකම්මන්තෙසු බ්‍යාවටා මාතාපිතුන්නං පොසෙන්ති. නන්දියො පන අකම්මසීලො ගෙහෙයෙව වසති. තස්මා තස්ස සෙසා කුජ්ඣන්ති. මාතාපිතරොපි නන්දියං ආමන්තෙත්වා ඔවදන්ති. සො තුණ්හී හොතෙව. අථාපරස්මිං සමයෙ ගාමෙ නක්ඛත්තං සඞ්ඝුට්ඨං, තදා සො මාතරං ආහ. අම්ම සාටකං දෙහි, නක්ඛත්තං කීළිස්සාමීති, සා ධොත- වත්ථං නීහරිත්වා අදාසි, අම්ම ථූලං ඉදන්ති, සා අඤ්ඤං නීහරිත්වා අදාසි, තම්පි පටික්ඛිපි. අථ නං මාතා ආහ. තාත යාදිසෙ මයං ගෙහෙ ජාතා, නත්ථි ඉතො සුඛුමතරස්ස පටිලාභාය පුඤ්ඤන්ති, ලභනට්ඨානං ගමිස්සාමි අම්මාති. පුත්ත අහං අජ්ජෙව තව බාරාණසීනගරෙ රජ්ජපටිලාභං ඉච්ඡාමීති ආහ. සො සාධු අම්මාති මාතරං වන්දිත්වා පදක්ඛිණං කත්වා පක්කාමි. මාතුයා පනස්ස එවං අහොසි. කහං සො ගමිස්සති, පුබ්බෙවිය ඉධවා එත්ථවා ගෙහෙ නිසීදිත්වා ආගච්ඡතීති, සො පන පුඤ්ඤනියාමෙන චොදියමානො ගාමතො නික්ඛමිත්වා බාරාණසිං ගන්ත්වා සෙනගුත්තස්ස ගෙහෙ පටිවසති, අථෙකදිවසං සො තස්ස කම්මකාරෙහි සද්ධිං සල්ලපන්තො නිසීදිත්වා පචලායන්තො සුපිනං අද්දස. මුඛෙන අන්තං නික්ඛමිත්වා සකලජම්බුදීපෙ පත්ථරිත්වා අන්තොකුච්ඡිමෙව පාවිසි. පබුද්ධො සො භීතො මහාසද්දමකාසි. අථ නං මහාසෙනගුත්තො පුච්ඡි. නන්දියො සුපිනං අද්දසන්ති ආහ. අථ තෙන කීදිසන්ති පුට්ඨො කථෙසි, තතො සෙනගුත්තො තං අත්තනො කුලූපගං පරිබ්බාජිකං පුච්ඡි කො තස්ස විපාකොති. පරිබ්බාජිකා යදි භො ඉත්ථී පස්සති. සත්තදිවසබ්භන්තරෙයෙව අභිසෙකං ලභති, යදි පුරිසො පස්සති, තථෙව රාජා හොතීති කථෙසි. සෙනගුත්තො තස්සා තං කථං සුත්වා ඉමං මම ඤාතිං කරොමීති අත්තනො සත්ත ධීතරෙ පක්කොසිත්වා පටිපාටියා පුච්ඡි. නන්දියස්ස සන්තිකෙ වසථාති, සෙසා සබ්බා න ඉච්ඡිංසු, න මයං ජානාම එතං අධුනාගතං කුලවන්තං වා දුක්කුලවන්තංවාති. අථ කණිට්ඨිකං පුච්ඡි. සා යස්ස මං මාතාපිතරො දස්සන්ති. තෙසං වචනං න භින්දිස්සාමීති සම්පටිච්ඡි, අථ සෙනගුත්තො නන්දියං පක්කොසිත්වා අත්තනො ධීතරං දත්වා තස්ස මහාසම්පත්ති මදාසි. තතො සත්තමෙ දිවසෙ නන්දියො තත්ථ තත්ථ ආහිණ්ඩන්තො රඤ්ඤො මඞ්ගලුය්‍යානං පස්සිස්සාමීති ගන්ත්වා ධඞ්ගලසිලාපට්ටෙසසීසං පාරුපිත්වා නිපජ්ජි, සො ච බාරාණසීරඤ්ඤො කාලඞ්කතස්ස සත්තමො දිවසො හොති. අමච්චාච පුරොහිතොච රඤ්ඤො සරීරකිච්චං කාරෙත්වා රාජඞ්ගණෙ නිසීදිත්වා මන්තයිංසු. රඤ්ඤො එකාව ධීතා අත්ථි, පුත්තො පනස්ස නත්ථි. අරාජිකං රජ්ජං න තිට්ඨති. ඵුස්සරථං විස්සජ්ජෙස්සාමාති. තෙ කුමුදපත්තවණ්ණෙ චත්තාරො සින්ධවෙ යොජෙත්වා සෙතච්ඡත්තපමුඛංපඤ්චවිධරාජකකුධභණ්ඩං රථස්මිංයෙව ඨපෙත්වා රථං විස්සජ්ජෙත්වා පච්ඡතො තුරියානි පග්ගණ්හාපෙසුං. රථො පාචීද්වාරෙන නික්ඛමිත්වා උය්‍යානාභිමුඛො අහොසි. පරිචයෙන උය්‍යානාභිමුඛො ගච්ඡති. නිවත්තෙමාති කෙචි ආහංසු. පුරොහිතො මා නිවාරයිත්ථාති ආහ. රථො කුමාරකං පදක්ඛිණං කත්වා ආරොහණසජ්ජො හුත්වා අට්ඨාසි. පුරොහිතො පාරුපණකණ්ණං අපනෙත්වා පාදතලානි ඔලොකෙන්තො තිට්ඨතු අයං දීපො. ද්විසහස්සදීප පරිවාරෙසු චතූසු මහාදීපෙසු එකරජ්ජං කාතුං සමත්ථොතිවත්වා තස්ස ධිතිං උපධාරෙතුං තික්ඛත්තුං තුරියානි පග්ගණ්හාපෙසි. අථ කුමාරො මුඛං විවරිත්වා ඔලොකෙත්වා කෙන කාරණෙන ආගතත්ථාති ආහ, දෙව තුම්හාකං රජ්ජං පාපුණාතීති, රාජා කහන්ති, දෙවත්තං ගතො සාමීති, කති දිවසා අතික්කන්තාති, අජ්ජ සත්තමො දිවසොති. පුත්තො වා ධීතා වා නත්ථීති, ධීතා අත්ථි දෙව. පුත්තො න විජ්ජතීති, තෙනහි කරිස්සාමි රජ්ජන්ති, තෙ තාවදෙව අභිසෙකමණ්ඩපං කාරෙත්වා රාජධීතරං සබ්බාලඞ්කාරෙහි අලඞ්කාරිත්වා උය්‍යානං නෙත්වා කුමාරස්ස අභිසෙකං අකංසු, අථස්ස කතාභිසෙකස්ස සතසහස්සග්ඝනකං වත්ථං ආනෙසුං, සො කිමිදං තාතාති ආහ, නිවාසනවත්ථං දෙවාති, නනු තාතා ථූලංති, මනුස්සානං පරිභොගවත්ථෙසු ඉතො සුඛුමතරං නත්ථි දෙවාති, තුම්හාකං රාජා එවරූපං නිවාසෙසීති, ආම දෙවාති. න මඤ්ඤෙ පුඤ්ඤවා තුම්හාකං රාජාති වත්වා හන්ද සුවණ්ණභිඞ්කාරං ආහරථ, ලභිස්සාම වත්ථන්ති, තෙ සුවණ්ණභිඞ්කාරං ආහරිංසු, සො උට්ඨාය හත්ථෙ ධොවිත්වා මුඛං වික්ඛාලෙත්වා හත්ථෙන උදකං ආදාය පුරත්ථිමදිසාය අබ්භුක්කිරි, තාවදෙව ඝනපථවිං භින්දිත්වා සොළසකප්පරුක්ඛා උට්ඨහිංසු, පුන උදකං හත්ථෙන ගහෙත්වා දක්ඛිණං පච්ඡිමං උත්තරන්ති එවං චතස්සොපි දිසා අබ්භුක්කිරි, සබ්බදිසාසු සොළස සොළස හුත්වා චතුසට්ඨිකප්පරුක්ඛා උට්ඨහිංසු, සො එකං දිබ්බදුස්සං නිවාසෙත්වා එකං පාරුපිත්වා නන්දියරඤ්ඤො විජිතෙ සුත්තකන්තිකා ඉත්ථියො මා සුත්තං කන්තන්තූති භෙරිං චරාපෙථාති වත්වා ඡත්තං උස්සාපෙත්වා අලඞ්කතපටියත්තො හත්ථික්ඛන්ධවරගතො නගරං පවිසිත්වා පාසාදමභිරුය්හ මහාසම්පත්තිං අනුභවි. අහො තදා පච්චෙකබුද්ධස්ස දින්නානුවාතකස්ස විපාකො. තෙනාහු පොරාණා.

12. යථා සාසපමත්තම්හා, බීජා නිග්‍රොධපාදපො;

ජායතෙ සතසාඛඩ්ඪො, මහානීලම්බුදොපමො.

13. තථෙව පුඤ්ඤකම්මම්හා, අණුම්හා විපුලං ඵලං;

හොතීති අප්පපුඤ්ඤන්ති, නාවමඤ්ඤෙය්‍ය පණ්ඩිතොති.

එවං ගච්ඡන්තෙ කාලෙ එකදිවසං දෙවී රඤ්ඤො සම්පත්තිං දිස්වා අහො තපස්සීති කාරුඤ්ඤාකාරං දස්සෙසි. කිමිදං දෙවීති ච පුට්ඨා අතිමහතී තෙ දෙව සම්පත්ති. අතීතමද්ධානං කල්‍යාණං කතත්තා. ඉදානි අනාගතස්සත්ථාය කුසලං කරොථාති ආහ. කස්ස දස්සාම. සීලවන්තා නත්ථීති. අසුඤ්ඤො දෙව ජම්බුදීපො අරහන්තෙහි, තුම්හෙ දානං සජ්ජෙථ, අහං අරහන්තෙ ලච්ඡාමීති ආහ. පුනදිවසෙ රාජා මහාරහං දානං සජ්ජාපෙසි. දෙවී සචෙ ඉමිස්සා දිසාය අරහන්තො අත්ථි, ඉධා ගන්ත්වා අම්හාකං භික්ඛං ගණ්හන්තූති උත්තරහිමවන්තාභිමුඛී පුප්ඵානි උද්ධං ඛිපිත්වා උරෙන නිපජ්ජි. අථ තානි පුප්ඵානි ආකාසතො ගන්ත්වා හිමවන්තපදෙසෙ වසන්තානං පදුමවතියා පුත්තානං පඤ්චසතානංපච්චෙකබුද්ධානං ජෙට්ඨකමහාපදුමපච්චෙකබුද්ධස්ස පාදමූලෙ පතිංසු. තථාහි.

14. අහො පස්සථ භො දානි, විම්හයං පුඤ්ඤකම්මුනො;

අචෙතනාපි පුප්ඵානි, දූතකිච්චෙසු බ්‍යාවටා.

15. කත්තුකාමෙන ලොකස්මිං, සකලං අත්තනො වසං;

සබ්බත්ථාමෙන කත්තබ්බං, පුඤ්ඤං පඤ්ඤවතා සදාති.

තතො මහාපදුමපච්චෙකබුද්ධො තං ඤත්වා සෙසභාතරෙ ආමන්තෙසි. මාරිසා නන්දියරාජා තුම්හෙ නිමන්තෙසි. අධිවාසෙථ තස්ස නිමන්තනන්ති. තෙ අධිවාසෙත්වා තාවදෙව ආකාසෙනා ගන්ත්වා උත්තරද්වාරෙ ඔතරිංසු. මනුස්සා පඤ්චසතා දෙව පච්චෙකබුද්ධා ආගතාති රඤ්ඤො ආරොචෙසුං, රාජා සද්ධිං දෙවියා ගන්ත්වා වන්දිත්වා පත්තෙ ගහෙත්වා පච්චෙකබුද්ධෙ පාසාදං ආරොපෙත්වා තත්ථ තෙසං දානං දත්වා භත්තකිච්චාවසානෙ රාජා සඞ්ඝත්ථෙරස්ස දෙවී සඞ්ඝනවකස්ස ච පාදමූලෙ නිපජ්ජිත්වා අය්‍යා පච්චයෙහි න කිලමිස්සන්තු, මයං පුඤ්ඤෙන න හායිස්සාම, අම්හාකං ඉධ වාසාය පටිඤ්ඤං දෙථාති පටිඤ්ඤං කාරෙත්වා උය්‍යානෙ නිවාසට්ඨානාදයො කාරෙත්වා යාවජීවං පච්චකබුද්ධෙ උපට්ඨහිත්වා තෙසු පරිනිබ්බුතෙසු සාධුකීළනං කාරෙත්වා චන්දනා ගරුආදීහි සරීරකිච්චං කාරෙත්වා ධාතුයො ගහෙත්වා චෙතියං පතිට්ඨාපෙත්වා එවරූපානම්පි මහානුභාවානං මහෙසීනං මරණං භවිස්සති, කිමඞ්ගං පන මාදිසානන්ති සංවෙගජාතො ජෙට්ඨපුත්තං රජ්ජෙ පතිට්ඨාපෙත්වා සයං පබ්බජං පබ්බජි, දෙවීපි රඤ්ඤෙ පබ්බජිතෙ අහං කිංකරිස්සාමීති පබ්බජිත්වා ද්වෙපි උය්‍යානෙ වසන්තා ඣානාභිඤ්ඤං නිබ්බත්තෙත්වා ඣානසුඛෙන වීතිනාමෙන්තා ආයුපරියොසානෙ බ්‍රහ්මලොකෙ නිබ්බත්තිංසු. තෙ අම්හාකං භගවතො කාලෙ බ්‍රාහ්මණකුලෙ නිබ්බත්තිත්වා බුද්ධසාසනෙ පබ්බජිංසු, තදා නන්දියරාජා ධුතඞ්ගධරානං අග්ගො මහාකස්සපත්ථෙරොනාම හුත්වා චන්දො විය සුරියො වියච ලොකෙ පාකටො හුත්වා භගවති පරි- නිබ්බුතෙ බුද්ධසාසනං අතිවිය සොභෙති. භරියාපිස්ස භද්දකාපිළානී නාම අහොසීති.

16. දත්වා පුරෙකො විපිනෙ චරන්තො,

පච්චෙකබුද්ධස්සනුවාතමත්තං;

කත්වා සරට්ඨං කුරුදීපසොභං,

මහානුභාවො වසුධා ධිපොසි.

17. තුම්හෙච භොන්තො ඛලු සීලවන්තෙ,

දදාථ දානානි අනප්පකානි;

තං වො පතිට්ඨාච භවන්තරස්මිං,

චින්තාමණිං කප්පතරුංව සාරන්ති.

නන්දියරාජස්ස වත්ථුං පථමං.